Raport „Polaków portret własny”, którego kierowniczką merytoryczną i autorką jest Barbara Mróz-Gorgoń, pełnomocniczka rządu do spraw promocji marki Polska, powstał w ramach zadania publicznego dofinansowanego kwotą 200 tys. zł przez Ministerstwo Sportu i Turystyki. W czwartek 20 sierpnia 2026 r. Sebastian Meitz, ekspert Instytutu Sobieskiego, opublikował na platformie X wyliczenie błędów w tym dokumencie i zapytał, czy tekst wygenerowała sztuczna inteligencja. Do publikacji tego artykułu ani autorka raportu, ani resort nie odnieśli się do tych pytań.
Sebastian Meitz pyta, czy raport za 200 tys. zł wygenerowała sztuczna inteligencja
Sebastian Meitz, ekspert Instytutu Sobieskiego, opublikował 20 sierpnia 2026 r. na platformie X serię wpisów poświęconych dokumentowi „Polaków portret własny. Raport z badań DNA marki Polska”. Postawił w nich dwa pytania i skierował je bezpośrednio do pełnomocniczki rządu.
Czy „Markę Polska” ma nam wygenerować sztuczna inteligencja? Czy Ministerstwo Sportu i Turystyki zapłaciło 200 000 złotych w ramach zadania publicznego za raport wygenerowany przez AI?
Sebastian Meitz, ekspert Instytutu Sobieskiego, wpis w serwisie X z 20 sierpnia 2026 r.
Dokument, którego dotyczą pytania, ukazał się 10 grudnia 2025 r., a jego premiera odbyła się w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Wydawcą jest Fundacja Marka Polska Think Tank, której prezesem jest Barbara Mróz-Gorgoń, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Osiem miesięcy po publikacji raportu, 29 lipca 2026 r., ta sama osoba została pełnomocniczką rządu do spraw promocji marki Polska.
Sam dokument opisuje wizerunek i tożsamość Polaków widzianą od środka: jak mieszkańcy kraju oceniają polskość, jaką mają mentalność i co z tego wynika dla marki narodowej. Ta perspektywa wewnętrzna ma być pierwszą z dwóch części badania, a jej wynik miał posłużyć do zbudowania strategii promocji Polski za granicą. Wcześniej pieniądze publiczne przy podobnych stanowiskach opisywaliśmy przy okazji sprawy skarbnik na trzech etatach.
Katowice w „północnym centrum”, przypis numer 517 i PKB niższy o 7 tys. dolarów
Zarzuty Meitza dotyczą warstwy faktograficznej i technicznej dokumentu. Najczęściej wskazywany jest opis położenia miast: Katowice raport umieszcza w „północnym centrum” Polski, a Wrocław na północnym zachodzie kraju. Katowice leżą na południu, Wrocław na południowym zachodzie.
- numeracja przypisów biegnie 1, 2, 3, po czym przeskakuje na 41, 517, 105, 116 i 1510, a część przypisów jest pusta
- w bibliografii występuje angielski skrót „n.d”, używany dla pozycji bez daty
- liczba miast objętych warsztatami Design Thinking zmienia się w tekście z siedmiu na pięć, a następnie na trzy
- PKB per capita według Banku Światowego podano jako 17-18 tys. dolarów, podczas gdy wartość dla Polski wynosi 25,1 tys. dolarów
- raport przypisuje Polsce pięcioro noblistów, bez wyjaśnienia, jak powstała ta liczba
- w dokumencie pada twierdzenie, że 95 proc. młodego pokolenia Polaków mówi płynnie po angielsku, nierzadko także po niemiecku, francusku lub mandaryńsku
Do tego dochodzą wtrącenia obcojęzyczne w polskich zdaniach i fragmenty zapisane wersalikami bez widocznego powodu. Meitz przytoczył jedno takie zdanie z raportu.
Despite RZECZYWISTYCH OSIĄGNIĘĆ, BRAK WEWNĘTRZNEGO PRZEKONANIA o SWOJEJ WARTOŚCI
„Polaków portret własny. Raport z badań DNA marki Polska”, Fundacja Marka Polska Think Tank, 10 grudnia 2025 r.
Deklarowana w raporcie metodologia obejmuje desk research, 24 indywidualne wywiady pogłębione, 35 zogniskowanych wywiadów grupowych oraz warsztaty Design Thinking w siedmiu miastach, łącznie z udziałem około 150 osób. Autorzy piszą o ponad 180 godzinach nagrań i około 400 stronach transkrypcji zakodowanych w kilkudziesięciu kategoriach tematycznych. Te deklaracje stoją obok tych samych stron, na których liczba miast maleje z siedmiu do trzech.
Umowa z 5 czerwca 2025 r., 200 tys. zł z resortu i brak odpowiedzi
Pieniądze poszły z Ministerstwa Sportu i Turystyki. Resort dofinansował kwotą 200 tys. zł zadanie publiczne „Marka Polska – podstrategia turystyczna”, a stroną umowy nr 2025/0014/1251/UDOT/DT/BP/IS z 5 czerwca 2025 r. jest Stowarzyszenie Konferencje i Kongresy w Polsce. Fundacja Marka Polska Think Tank, która raport wydała, powstała w czerwcu 2025 r., a więc w tym samym miesiącu, w którym podpisano umowę.
Kolejność zdarzeń jest tu istotna, bo pieniądze podatnika sfinansowały dokument, który rok później stał się częścią dorobku uzasadniającego powołanie jego autorki na stanowisko rządowe. Premier Donald Tusk, przedstawiając nominację 29 lipca 2026 r., zapowiedział, że na promocję marki Polska rząd „nie będzie dokładał ani grosza” i skupi środki rozproszone dziś po instytucjach. Podobne kontrole wydatków kończyły się ostatnio inaczej niż awansem, jak w przypadku odwołanej prezeski lotniska w Łodzi.
Do publikacji tego tekstu Barbara Mróz-Gorgoń nie odniosła się do zarzutów. Stanowiska nie przedstawiło również Ministerstwo Sportu i Turystyki ani Fundacja Marka Polska Think Tank. Raport pozostaje dostępny w wersji, którą opisał Meitz.
Czym jest obowiązek oznaczania treści generowanych przez sztuczną inteligencję
Obowiązek oznaczania to wymóg ujawnienia odbiorcy, że tekst, obraz lub dźwięk powstał albo został zmodyfikowany przy udziale systemu sztucznej inteligencji. W Unii Europejskiej reguluje go art. 50 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, znanego jako AI Act, stosowany od 2 sierpnia 2026 r.
Przepis obejmuje wprost teksty publikowane po to, by informować opinię publiczną o sprawach interesu publicznego. Raport o marce narodowej finansowany ze środków resortu mieści się w tej kategorii. Rozporządzenie przewiduje jednak wyjątek: oznaczenia nie wymaga materiał, który przeszedł rzeczywistą weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną i za którego publikację ktoś ponosi odpowiedzialność redakcyjną. Sankcję określa art. 99 ust. 4 AI Act: administracyjna kara pieniężna do 15 mln euro albo do 3 proc. całkowitego rocznego światowego obrotu, przy czym stosuje się kwotę wyższą.
Dla tej konkretnej sprawy rozstrzygająca jest data. Raport ukazał się 10 grudnia 2025 r., czyli niemal osiem miesięcy przed dniem, od którego art. 50 jest stosowany, a przepisy nie działają wstecz. Gdyby ten sam dokument opublikowano dziś i gdyby potwierdzono w nim udział narzędzi generatywnych bez ujawnienia tego faktu, obowiązek i sankcja byłyby w grze. Wdrożeniem unijnych przepisów cyfrowych w Polsce zajmuje się resort cyfryzacji, który wcześniej deklarował ponowne przyjęcie przepisów wdrażających akt o usługach cyfrowych.
Kim jest Barbara Mróz-Gorgoń, autorka raportu i pełnomocniczka rządu
Barbara Mróz-Gorgoń urodziła się w 1982 r. Ukończyła stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu oraz studia podyplomowe z public relations i zarządzania wizerunkiem na Uniwersytecie Wrocławskim. Na macierzystej uczelni obroniła doktorat, a następnie uzyskała habilitację; od 2020 r. jest profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Na uczelni pracuje od 2008 r., najpierw jako asystentka w katedrze zajmującej się podstawami marketingu, od 2012 r. jako adiunkt, a w latach 2020-2024 kierowała studiami podyplomowymi z zarządzania i marketingu. W latach 2011-2019 wykładała w Międzynarodowej Wyższej Szkole Logistyki i Transportu oraz w wyższej szkole bankowej we Wrocławiu. W latach 2018-2019 kierowała zespołem badawczym w ESCP Europe w Berlinie, a w 2022 r. była profesorem wizytującym na Kasetsart University w Bangkoku.
Poza uczelnią prowadziła marketing w firmach. W 2014 r. była dyrektorem marketingu w Protramie, producencie taboru tramwajowego, a w latach 2019-2023 dyrektorem marketingu i marki w fintechu PayEye. Od maja 2023 r. kieruje radą globalnego marketingu strategicznego w Kotler Impact Poland, od stycznia 2024 r. doradza zarządowi spółki Identt, a od maja 2025 r. jest doradczynią prezydenta Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej. W czerwcu 2025 r. założyła Fundację Marka Polska Think Tank. Pełnomocniczką rządu została 29 lipca 2026 r., a nominację ogłosił premier Donald Tusk, mówiąc, że Polska „jest cudem” i rozwija się najszybciej w Europie. Sama nominowana zapowiedziała wtedy, że silna marka narodowa to realne korzyści: więcej inwestycji i mocniejsza pozycja kraju.
Co dalej z raportem, pieniędzmi i drugą częścią badania
Opublikowany dokument nosi w tytule oznaczenie „Część I – perspektywa wewnętrzna”, co zapowiada kolejną odsłonę badania. Rozliczenie zadania publicznego „Marka Polska – podstrategia turystyczna” prowadzi Ministerstwo Sportu i Turystyki jako strona umowy z 5 czerwca 2025 r., a wgląd w sprawozdanie z jego wykonania daje wniosek o dostęp do informacji publicznej. Kontrolę wydatków resortu może też przeprowadzić Najwyższa Izba Kontroli.
Otwarte pozostają trzy pytania, na które nie ma dziś odpowiedzi po stronie autorki i resortu: czy przy powstawaniu raportu korzystano z narzędzi generatywnych, kto przyjął dokument w imieniu ministerstwa i czy błędy w danych będą sprostowane przed publikacją części drugiej. Rząd zapowiada tymczasem konsolidację budżetów na promocję kraju, co opisywaliśmy przy okazji zmian w podatkach przedstawionych 19 sierpnia 2026 r.
Najczęstsze pytania
Ile kosztował raport „Polaków portret własny”
Ministerstwo Sportu i Turystyki dofinansowało kwotą 200 tys. zł zadanie publiczne „Marka Polska – podstrategia turystyczna”, w ramach którego powstał raport. Stroną umowy nr 2025/0014/1251/UDOT/DT/BP/IS z 5 czerwca 2025 r. jest Stowarzyszenie Konferencje i Kongresy w Polsce. Wydawcą dokumentu jest Fundacja Marka Polska Think Tank.
Kto zarzuca, że raport wygenerowała sztuczna inteligencja
Pytanie postawił Sebastian Meitz, ekspert Instytutu Sobieskiego, w serii wpisów opublikowanych 20 sierpnia 2026 r. w serwisie X. Wskazał między innymi chaotyczną numerację przypisów, puste pozycje bibliograficzne, sprzeczne liczby miast objętych badaniem, błędne położenie geograficzne Katowic i obcojęzyczne wtrącenia w polskich zdaniach.
Czy za brak oznaczenia treści z AI grozi kara
Art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 jest stosowany od 2 sierpnia 2026 r. i obejmuje teksty publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego. Za naruszenie art. 99 ust. 4 przewiduje karę do 15 mln euro albo do 3 proc. rocznego światowego obrotu. Przepis nie działa wstecz, a raport ukazał się w grudniu 2025 r.
