Łotewska Straż Graniczna zatrzymała od stycznia do 3 sierpnia 2026 r. 9167 osób, które próbowały nielegalnie wejść na Łotwę z Białorusi. Przez cały 2025 r. takich prób było 12 046. Wojna hybrydowa Rosji i Białorusi przesunęła się w 2026 roku na najkrótszy odcinek graniczny w regionie, a premier Łotwy Andris Kulbergs wiąże ten ruch z porażkami rosyjskiej armii na Ukrainie.
Straż Graniczna zatrzymała 9167 osób, a rząd odrzucił zamknięcie granicy
Od sierpnia 2021 r., gdy reżim Alaksandra Łukaszenki zaczął organizować przerzut ludzi z Bliskiego Wschodu i Afryki, Łotwa zablokowała 49 620 prób wejścia.
W jednym dniu w połowie lipca 2026 r. Łotwa odnotowała 111 prób. Litwa tego samego dnia dwie, choć jej granica z Białorusią jest niemal czterokrotnie dłuższa. Obie liczby podał premier Andris Kulbergs w rozmowie z Euronews.
31 lipca 2026 r. o godz. 20.22 Łotwa wstrzymała odprawę na przejściu Pāternieki, jedynym czynnym przejściu z Białorusią. Straż Graniczna podała, że w systemach informatycznych wystąpiły zakłócenia techniczne i kontrola graniczna nie jest możliwa. Cert.lv oświadczyła, że nic nie wskazuje na zewnętrzny wpływ na te systemy. Ruch wznowiono wieczorem 4 sierpnia.
Tego samego dnia rząd na zamkniętym posiedzeniu zdecydował, że granica nie zostanie zamknięta w całości. Zamknięcia domagał się minister spraw wewnętrznych Jānis Dombrava, który wcześniej apelował do Łotyszy, by nie podróżowali na Białoruś. Premier odpowiedział, że migranci nie wchodzą przez przejście graniczne, tylko próbują sforsować ogrodzenie w innych miejscach.
Kulbergs: dziś chodzi o mój kraj, jutro o sąsiadów
Kulbergs, którego rząd Saeima zatwierdziła 29 maja 2026 r., wystąpił 23 lipca w programie „Europe Today” stacji Euronews. Powiedział, że za wzrostem liczby prób przekroczenia granicy stoi najwyższy szczebel rosyjskiej przestępczości zorganizowanej, a jego kraj jest poddawany próbie.
Jesteśmy testowani. Dziś chodzi o mój kraj, ale jutro podobny scenariusz może dotknąć naszych sąsiadów
Andris Kulbergs, premier Łotwy, Euronews, 23 lipca 2026 r.
Zapytany, dlaczego akurat teraz, odpowiedział, że Putin przegrywa na Ukrainie i musi przenieść uwagę gdzie indziej. Podobny mechanizm opisał amerykański wywiad w ocenie, którą 6 sierpnia 2026 r. przedstawił dziennik „Wall Street Journal”: Kreml może sięgnąć po ograniczony test NATO zamiast po otwartą wojnę. Do publikacji tego tekstu ani Kreml, ani władze Białorusi nie odniosły się do słów premiera Łotwy.
Wojna hybrydowa łączy presję migracyjną, sabotaż i dezinformację
Wojna hybrydowa to prowadzenie konfliktu środkami pozostającymi poniżej progu napaści zbrojnej: presją migracyjną, sabotażem infrastruktury krytycznej, cyberatakami, zakłócaniem sygnału nawigacyjnego i dezinformacją, przy równoczesnym zacieraniu sprawstwa, tak by zaatakowane państwo nie mogło jednoznacznie wskazać agresora i uruchomić obrony zbiorowej.
Pojęcie weszło do szerokiego obiegu po aneksji Krymu przez Rosję w 2014 r., gdy półwysep zajęli żołnierze bez oznaczeń, nazwani zielonymi ludzikami. Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego wymienia Morze Bałtyckie wśród regionów, w których zakłóca się i fałszuje sygnał nawigacji satelitarnej GNSS.
Kluczowa jest w tej definicji atrybucja, czyli przypisanie odpowiedzialności. Kabel przecina kotwica statku pod obcą banderą, ładunek pod torami podkłada obywatel państwa trzeciego, a migrantów dowozi na granicę służba sąsiedniego kraju. Każde z tych zdarzeń z osobna daje się wytłumaczyć wypadkiem, przestępstwem pospolitym albo kryzysem migracyjnym, a artykuł 5 traktatu waszyngtońskiego uruchamia się przy napaści zbrojnej, której żadne z nich nie wypełnia.
Unia Europejska odpowiedziała na to osobnym reżimem sankcji. Ustanowiono go 8 października 2024 r. rozporządzeniem Rady (UE) 2024/2642, a 20 maja 2025 r. rozszerzono o możliwość obejmowania aktywów materialnych i transakcji finansowych. Na liście tego reżimu jest 80 osób i 20 podmiotów, a same środki obowiązują do 9 października 2026 r.
Mińsk przesunął presję na najkrótszy odcinek w regionie
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych opisał ten ruch 24 lipca 2026 r. w komentarzu Tomasza Zduńczyka. Granica Łotwy z Białorusią liczy 173 km, litewska 679 km, a polska 418 km. Presja spadła na odcinek najkrótszy i najsłabiej obsadzony.
Liczby z tego samego opracowania układają się w regionalny obraz:
- Łotwa – 8413 prób do 21 lipca 2026 r. wobec 12 046 przez cały 2025 r.
- Litwa – 1288 zatrzymanych w pierwszym półroczu 2026 r. wobec 319 rok wcześniej
- Polska – ponad 260 prób w tym samym okresie
Instytut wiąże to przesunięcie z rozmowami Mińska z Warszawą i Wilnem o tranzycie potasu i rekomenduje, by Polska rozważyła wysłanie na Łotwę zespołów wsparcia Straży Granicznej. Litwa taki zespół, dziewięcioosobowy, już wysłała, a na granicy służą też funkcjonariusze z Estonii i Finlandii.
Łotwa ukończyła fizyczną barierę w lipcu 2024 r., ale systemy dozoru i czujniki mają być gotowe najwcześniej z końcem 2026 r. Ministerstwo Obrony Łotwy sprzeciwia się trwałemu angażowaniu wojska na granicy i powołuje się na braki kadrowe. Odcinek biegnie przez Łatgalię, dawne Inflanty Polskie, gdzie do dziś żyją Polacy na Łotwie.
Ten sam mechanizm zadziałał na polskich torach i na dnie Bałtyku
15 listopada 2025 r. na linii kolejowej nr 7 Warszawa Wschodnia – Dorohusk, w miejscowości Mika, zdetonowano ładunek wojskowego materiału wybuchowego C4, odpalony przez trzystumetrowy kabel. Prokuratura Krajowa postawiła zarzuty aktów dywersji o charakterze terrorystycznym na rzecz wywiadu Federacji Rosyjskiej, a 28 listopada 2025 r. wydała listy gończe za dwoma obywatelami Ukrainy, którzy zbiegli na Białoruś.
W nocy z 9 na 10 września 2025 r. premier Donald Tusk poinformował o 19 naruszeniach polskiej przestrzeni powietrznej przez drony. Polska poprosiła o konsultacje w trybie artykułu 4 traktatu waszyngtońskiego, a 12 września 2025 r. NATO uruchomiło operację Eastern Sentry.
25 grudnia 2024 r. przerwany został kabel energetyczny Estlink 2 między Finlandią a Estonią, a fińskie władze przejęły tankowiec Eagle S pod banderą Wysp Cooka. 3 października 2025 r. sąd rejonowy w Helsinkach umorzył sprawę przeciwko załodze, wskazując na ograniczenia wynikające z konwencji o prawie morza, bo zdarzenie zaszło poza fińskimi wodami terytorialnymi. Zastępca prokuratora generalnego Finlandii wniósł 9 października 2025 r. apelację i sprawa pozostaje nierozstrzygnięta.
Trzy tygodnie po zerwaniu Estlinku 2, 14 stycznia 2025 r., NATO uruchomiło na Bałtyku operację Baltic Sentry.
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego opublikowała 6 maja 2026 r. raport za lata 2024 i 2025. Wynika z niego, że w samym 2025 r. wszczęto 48 postępowań dotyczących szpiegostwa, a od 24 lutego 2022 r. zarzuty usłyszały 82 osoby. Do arsenału należy również podszywanie się pod polskich polityków w komunikatorach.
Reżim graniczny do końca roku, wybory najpóźniej 3 października
Wzmocniony reżim bezpieczeństwa na granicy z Białorusią obowiązuje do końca 2026 r. Zastępca szefa Straży Granicznej gen. Juris Martukāns powiedział 5 sierpnia 2026 r., że do normalnej ochrony granicy w czasie pokoju brakuje 150 etatów, a przy silnym ataku hybrydowym potrzeba co najmniej 400 osób.
Sytuacja na granicy z Białorusią stała się już dramatyczna
gen. Juris Martukāns, zastępca szefa Straży Granicznej Łotwy, 5 sierpnia 2026 r.
Przewodniczący komisji bezpieczeństwa narodowego Saeimy Ainars Latkovskis zaproponował, by poborowi z regionów przygranicznych trafiali do Straży Granicznej.
Wybory do Saeimy mają się odbyć najpóźniej 3 października 2026 r., a presja graniczna narasta w trakcie kampanii. Równolegle Kongres Stanów Zjednoczonych domyka ustawę Grahama, która obejmuje sankcjami rosyjską flotę cieni na Bałtyku.
Najczęstsze pytania
Na czym polegają ataki hybrydowe?
Na działaniu poniżej progu napaści zbrojnej i na zacieraniu sprawstwa. Należą tu presja migracyjna organizowana przez służby państwa trzeciego, sabotaż kolei i kabli podmorskich, cyberataki, zakłócanie sygnału nawigacyjnego oraz dezinformacja. Każde zdarzenie z osobna wygląda na wypadek albo przestępstwo pospolite, przez co decyzja polityczna zapada w warunkach niepewności.
Jakie są przykłady wojny hybrydowej Rosji?
Detonacja ładunku C4 pod torami w Mice 15 listopada 2025 r., 19 naruszeń polskiej przestrzeni powietrznej przez drony w nocy z 9 na 10 września 2025 r., przerwanie kabla Estlink 2 przy udziale tankowca Eagle S 25 grudnia 2024 r. oraz presja migracyjna na granicy Łotwy z Białorusią, gdzie od stycznia 2026 r. zatrzymano 9167 osób.
Dlaczego presja migracyjna spadła akurat na Łotwę?
Łotwa ma najkrótszą granicę z Białorusią w regionie: 173 km wobec 418 km po stronie polskiej i 679 km po litewskiej. Jej systemy dozoru mają być gotowe najwcześniej z końcem 2026 r., a Polski Instytut Spraw Międzynarodowych wiąże przesunięcie presji także z rozmowami Mińska o tranzycie potasu.
