Wielka Brytania ma objąć parasolem atomowym Finlandię i osiem innych państw Połączonych Sił Ekspedycyjnych (JEF) – przekazał w wywiadzie dla fińskiego dziennika „Iltalehti” admirał Gwyn Jenkins, pierwszy lord morski i szef Royal Navy. Podstawą odstraszania mają być brytyjskie okręty podwodne z rakietami Trident, a porozumienie o nowych siłach bojowych JEF państwa członkowskie mają podpisać w listopadzie w Oslo. Polski w tym gronie nie ma.
Finlandia pod brytyjską opieką
Jenkins odwiedził Finlandię w poniedziałek 28 września 2026 r. i spotkał się tam z Heikkim Auttą, przewodniczącym sejmowej komisji obrony. W rozmowie z „Iltalehti” powiedział, że Finlandia już znajduje się pod brytyjskim parasolem nuklearnym, a gwarantują go okręty podwodne patrolujące Atlantyk.
Finlandia znajduje się pod parasolem nuklearnym. Gwarantują go nasze okręty podwodne, które właśnie teraz patrolują Atlantyk.
Gwyn Jenkins, pierwszy lord morski i szef sztabu Royal Navy, wywiad dla „Iltalehti”, tłumaczenie redakcji
Jenkins dodał, że brytyjska broń jądrowa będzie podstawą odstraszania nowych sił JEF. Nowa grupa bojowa ma mieć plany obrony na czas wojny i być gotowa do natychmiastowego podjęcia walki, jeśli Rosja zagrozi któremukolwiek z państw członkowskich – podał „Iltalehti”.
Parasol dla 9 państw, umowa jeszcze przed zimą
Oferta obejmuje 9 państw JEF poza samą Wielką Brytanią: Danię, Estonię, Finlandię, Islandię, Litwę, Łotwę, Holandię, Norwegię i Szwecję. Koalicję tworzy łącznie dziesięć krajów, co wynika z komunikatu fińskiego Ministerstwa Obrony z 14 czerwca 2022 r.
Państwa JEF mają podpisać w listopadzie w Oslo porozumienie o utworzeniu nowych sił bojowych. Według „Iltalehti” ich uruchomienie nie wymagałoby powołania się na art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, czyli na zasadę, że atak na jednego członka NATO jest atakiem na wszystkich.
Yle opisało planowany mechanizm jako osobny od rozszerzonego odstraszania NATO, które państwom Sojuszu bez broni jądrowej zapewniają Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja. Ambasada brytyjska w Helsinkach doprecyzowała później w rozmowie z Yle, na czym opiera się wypowiedź admirała:
Wypowiedź opiera się na fakcie, że państwa JEF są członkami NATO i dlatego działają w ramach szerszego systemu odstraszania Sojuszu.
Ambasada Wielkiej Brytanii w Helsinkach, odpowiedź dla Yle, tłumaczenie redakcji
Autto, poseł Koalicji Narodowej, opisał Wielką Brytanię jako europejskie państwo jądrowe i państwo wiodące w JEF. Skomentował też wizytę admirała w rozmowie z „Iltalehti”:
Ich dowódca marynarki podkreślił silne zaangażowanie Wielkiej Brytanii we współpracę w ramach JEF i dzięki temu pojawiły się też te nowe otwarcia.
Heikki Autto, przewodniczący komisji obrony fińskiego parlamentu, wypowiedź z 28 września 2026 r. dla „Iltalehti”, tłumaczenie redakcji
To czy parasol z JEF ma działać poza mechanizmem NATO, mogą rozstrzygnąć rządy państw koalicji, ujawniając zapisy porozumienia, gdy zostanie już podpisane.
Polska poza brytyjskim parasolem. Dlaczego?
Brytyjska propozycja dotyczy członków JEF, a Polska nie jest jej członkiem. W komunikacie fińskiego Ministerstwa Obrony z 2022 r. wśród dziesięciu państw koalicji Polski nie wymieniono.
Polska pozostaje członkiem NATO, w którym rozszerzone odstraszanie zapewniają sojusznikom bez broni jądrowej Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja – opisało to Yle.
Minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz napisał w sierpniu 2026 r. na X, że Polska jest niezmiennie zainteresowana udziałem w programie NATO Nuclear Sharing i prowadzi rozmowy o propozycji udziału w europejskim nuklearnym parasolu ochronnym.
Czym jest parasol nuklearny i JEF
Parasol nuklearny to gwarancja bezpieczeństwa, którą państwo dysponujące bronią jądrową daje sojusznikowi bez takiej broni. W NATO mają ją Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja. Brytyjski arsenał opiera się na okrętach podwodnych klasy Vanguard, które przenoszą pociski Trident II (D5).
JEF (Joint Expeditionary Force) to kierowana przez Wielką Brytanię koalicja dziesięciu państw, zawiązana w 2014 r. po aneksji Krymu przez Rosję. Finlandia i Szwecja dołączyły do niej w 2017 r., jeszcze przed wstąpieniem do NATO.
Najczęstsze pytania
Czy Polska jest objęta brytyjskim parasolem atomowym dla JEF?
Polska nie jest objęta ofertą Londynu dla państw JEF, ponieważ nie należy do tej koalicji, w której poza Wielką Brytanią jest 9 państw. Pozostaje członkiem NATO, którego rozszerzone odstraszanie zapewniają Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja. Rząd w Warszawie deklaruje zainteresowanie programem Nuclear Sharing oraz rozmowy o europejskim parasolu.
Kiedy państwa JEF podpiszą porozumienie o nowych siłach bojowych?
Państwa JEF mają podpisać porozumienie o utworzeniu nowych sił bojowych w listopadzie 2026 r. w Oslo. Według „Iltalehti” uruchomienie tych sił nie wymagałoby art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, natomiast ambasada brytyjska w Helsinkach wskazuje na ramy odstraszania NATO.
