Amerykańscy negocjatorzy po raz pierwszy zapytali, czy Kijów wycofa ukraińskie siły zbrojne z Donbasu, jeśli w zamian Ukraina zostanie przyjęta do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Ujawnił to prezydent Wołodymyr Zełenski, a jego wypowiedź z 13 listopada 2026 r. biuro prezydenta opublikowało w sobotę. Ukraina w NATO to scenariusz, który Władimir Putin wskazywał jako jeden z powodów rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji w 2022 r., i właśnie wrócił na stół rozmów.
Zełenski: Amerykanie pierwszy raz zapytali o NATO
Pytanie o członkostwo w NATO w zamian za Donbas padło w trakcie ostatniej rundy rozmów pokojowych. Przedstawiciele Ukrainy i Rosji spotkali się pod auspicjami USA w Abu Zabi 10 i 11 listopada 2026 r. Zełenski podkreślił, że Waszyngton nigdy wcześniej nie łączył tych dwóch spraw.
Amerykanie postawili pytanie: co, jeśli Ukraina wejdzie do NATO, czy Ukraina wycofa się z Donbasu? To było pierwszy raz. Dlatego uważam, że NATO wróciło na agendę.
Wołodymyr Zełenski, prezydent Ukrainy, rozmowa z dziennikarzami, 13 listopada 2026 r., tłumaczenie redakcji
Prezydent od razu zastrzegł, że Ukraina nie wycofuje się ze swojej ziemi i nie oddaje jej terrorystom. Jeśli jednak USA razem z pozostałymi państwami NATO potwierdzą konkretną propozycję, Zełenski zapowiedział, że przedstawi ją Ukraińcom do otwartej dyskusji. Warunek postawił jeden: żadnego uznania okupowanych terytoriów za rosyjskie, ani prawnie, ani w praktyce. Zaznaczył też, że Kijów wciąż czeka na szczegóły, bo na razie ich nie dostał.
Pakiet bezpieczeństwa: NATO, Unia i silna armia
Ukraina negocjuje z partnerami cały pakiet, który mógłby trafić na stół w rozmowach z Rosją. Według Zełenskiego składa się on z trzech części: konkretnych gwarancji bezpieczeństwa od NATO i Unii Europejskiej, silnej armii ukraińskiej z określoną liczebnością, uzbrojeniem i wieloletnim finansowaniem oraz planu odbudowy kraju z jasno wskazanymi źródłami pieniędzy.
Za absolutne minimum Kijów uważa gwarancje wzorowane na artykule 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, który zobowiązuje sojuszników do wspólnej obrony zaatakowanego państwa. Amerykanie, jak relacjonował Zełenski, mówią o rozwiązaniu podobnym do artykułów 4 i 5, a jako wzór wskazują dwustronne gwarancje, z jakich korzysta Izrael. Na pytanie, czy w ramach takich gwarancji na terytorium Ukrainy stacjonowaliby amerykańscy żołnierze, strona amerykańska odpowiedziała przecząco.
Czytaj również: Wieniediktow: Putin nie zaatakuje NATO, ale pokój trzeba od niego „wykupić”
Od „czegoś podobnego do NATO” do NATO. Jak zmieniała się oferta USA
Jeszcze trzy dni wcześniej Waszyngton nie mówił o członkostwie. 10 listopada Zełenski opisał rozmowę, w której Amerykanie pytali go o wymianę Donbasu na bezpieczeństwo, a na jego pytanie, czy chodzi o NATO, usłyszał, że nie o NATO, tylko o coś do niego podobnego. Zestawienie wypowiedzi prezydenta Ukrainy z ostatniego roku pokazuje, jak przesuwała się amerykańska oferta.
| Data wypowiedzi Zełenskiego | Co według niego proponowały USA |
|---|---|
| 14 grudnia 2025 r. | wycofanie wojsk z części obwodu donieckiego i utworzenie tam zdemilitaryzowanej wolnej strefy ekonomicznej; Kijów deklaruje gotowość rezygnacji z NATO w zamian za gwarancje |
| 25 marca 2026 r. | gwarancje bezpieczeństwa uzgodnione na wysokim szczeblu dopiero po wycofaniu ukraińskich wojsk z Donbasu |
| 10 listopada 2026 r. | Donbas w zamian za bezpieczeństwo, ale „nie NATO, tylko coś podobnego do NATO” |
| 13 listopada 2026 r. | pierwsze pytanie o członkostwo Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie z Donbasu |
Nowe pytanie padło w gorącym tygodniu dyplomacji. 12 listopada 2026 r. wysłannicy prezydenta Donalda Trumpa, Steve Witkoff i Jared Kushner, spotkali się z Zełenskim pod Dublinem. W rozmowach uczestniczyli też przedstawiciele Polski (wiceminister spraw zagranicznych Robert Kupiecki), Niemiec, Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii i instytucji Unii Europejskiej. Z Irlandii amerykańscy wysłannicy polecieli do Moskwy na rozmowę z Putinem. Sam Zełenski określił negocjacje jako niezwykle trudne.
Czy Ukraina wejdzie do NATO?
Przystąpienie Ukrainy do NATO wymagałoby zgody wszystkich państw członkowskich, dlatego Zełenski uzależnił dalsze kroki od potwierdzenia propozycji przez USA i pozostałych sojuszników. Prezydent Ukrainy zaznaczył też, że najpierw musi zakończyć się wojna.
Formalnie drzwi NATO są dla Ukrainy otwarte od szczytu w Bukareszcie w 2008 r., gdy przywódcy Sojuszu zapisali, że Ukraina i Gruzja zostaną jego członkami. Żadne z tych państw nie dostało jednak wtedy planu działań na rzecz członkostwa (Membership Action Plan), a sprawa członkostwa Ukrainy w NATO od tamtej pory pozostaje otwarta.
Putin od dawna nazywa członkostwo Ukrainy w NATO czerwoną linią, a Kreml domaga się, by Kijów w porozumieniu pokojowym zrezygnował z ubiegania się o nie. Jeszcze w grudniu 2025 r. Zełenski był gotów zrezygnować z wejścia do Sojuszu w zamian za twarde gwarancje, bo USA i część państw europejskich sprzeciwiały się członkostwu. Teraz to Waszyngton sam przywrócił NATO do rozmów, a ceną, o którą pyta, jest Donbas.
Jak NATO przyjmuje nowego członka? Wystarczy jedno „nie”
O przyjęciu nowego państwa do NATO decydują wszyscy sojusznicy jednomyślnie. Artykuł 10 Traktatu Północnoatlantyckiego pozwala zaprosić inne państwo europejskie wyłącznie za jednomyślną zgodą członków, więc wystarczy sprzeciw jednego z 32 państw i zaproszenia nie ma.
Droga do członkostwa ma kilka etapów i na każdym z nich jeden sojusznik może ją zatrzymać:
- wszyscy członkowie muszą się zgodzić na zaproszenie kandydata do rozmów akcesyjnych
- po rozmowach sojusznicy podpisują protokół akcesyjny
- każde państwo NATO ratyfikuje protokół według własnych procedur, zwykle przez parlament
- dopiero po ostatniej ratyfikacji kandydat składa dokument przystąpienia u rządu USA, depozytariusza traktatu, i staje się członkiem
Jak działa ten hamulec, pokazała Szwecja, która wniosek złożyła w maju 2022 r. razem z Finlandią, ale Turcja i Węgry długo zwlekały z ratyfikacją jej protokołu akcesyjnego. Finlandia weszła do Sojuszu w kwietniu 2023 r., Szwecja dopiero w marcu 2024 r.
W Polsce ratyfikacja umowy dotyczącej sojuszu wojskowego wymaga zgody wyrażonej w ustawie (art. 89 Konstytucji RP), czyli głosowania w Sejmie i Senacie. Ustawę podpisuje prezydent, a potem to on ratyfikuje umowę (art. 133). Jeśli USA naprawdę złożą Ukrainie taką ofertę, droga Kijowa do NATO prowadzi także przez Pałac Prezydencki w Warszawie.
Co polscy politycy mówią o Ukrainie w NATO
Prezydent Karol Nawrocki od początku uzależnia zgodę od rozliczenia zbrodni wołyńskiej. Jeszcze jako kandydat na prezydenta mówił w Polsat News, że państwo, które nie potrafi rozliczyć się z brutalnej zbrodni na 120 tys. sąsiadów, nie może być częścią międzynarodowych sojuszy.
Dziś nie widzę Ukrainy w żadnej strukturze, ani w Unii Europejskiej, ani w NATO, do momentu rozstrzygnięcia tak ważnych dla Polaków spraw cywilizacyjnych.
Karol Nawrocki, wówczas kandydat na prezydenta RP, rozmowa w Polsat News
W maju 2025 r., przed drugą turą wyborów, Nawrocki podpisał deklarację przygotowaną przez Sławomira Mentzena, w której zobowiązał się, że nie podpisze ustawy ratyfikującej akcesję Ukrainy do NATO. Już jako prezydent, we wrześniu 2025 r., tłumaczył litewskiemu nadawcy LRT, że państwo w stanie wojny nie może wejść do Sojuszu, bo oznaczałoby to, że w stanie wojny znalazłyby się także Polska i Litwa. Dyskusję o członkostwie Ukrainy nazwał wtedy przedwczesną.
Do najnowszego pytania Amerykanów odniósł się w sobotę gen. Stanisław Koziej, były szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Jego zdaniem, skoro Ukraina mogłaby wejść do NATO bez Donbasu i nie byłoby to problemem dla USA, nie ma powodu, by nie mogła wejść razem z nim. Wybór „NATO bez Donbasu albo Donbas bez NATO” nazwał sztuczną alternatywą.
Donbas, czyli o co toczy się gra
Donbas, o który toczy się spór, obejmuje dwa obwody na wschodzie Ukrainy: doniecki i ługański. Walki trwają tam od 2014 r., a Rosja kontroluje większość regionu, choć mimo ponad dekady wojny nie zdołała zająć go w całości. Pod kontrolą Kijowa zostaje część obwodu donieckiego, według Zełenskiego około 6 tys. km kw., z linią silnie ufortyfikowanych miast.
Zełenski od miesięcy przekonuje, że oddanie tego terenu bez walki dałoby Rosji gotowe pozycje obronne i osłabiło bezpieczeństwo zarówno Ukrainy, jak i Europy. Mówił też o około 200 tys. Ukraińców, którzy wciąż tam mieszkają i których Kijów nie zamierza zostawić. W rozmowie z 10 listopada ostrzegał, że po wycofaniu z Donbasu Putin się nie zatrzyma, tylko zrobi przerwę i wróci za rok, dwa albo pięć lat.
Według badania Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii z początku marca 2026 r. 62 proc. Ukraińców zdecydowanie sprzeciwia się oddaniu Rosji całego Donbasu w zamian za gwarancje bezpieczeństwa od USA i Europy.
