Święty Szymon Słupnik, znany też jako Symeon Słupnik Starszy, to jeden z najbardziej niezwykłych ascetów w dziejach chrześcijaństwa. Przez kilkadziesiąt lat żył na szczycie wysokiej kolumny, czyli słupa, oddając się nieustannej modlitwie i pokucie. Stał się twórcą stylityzmu, ruchu pustelników zwanych słupnikami, i cieszył się takim autorytetem, że po rady i modlitwę pielgrzymowali do niego zarówno prości ludzie, jak i cesarze. Żył w Syrii w V wieku, a jego wspomnienie liturgiczne przypada 5 stycznia.
Kim był święty Szymon Słupnik?
Szymon urodził się około 390 roku na pograniczu Cylicji i Syrii, w rodzinie pasterskiej. Już jako młody człowiek wstąpił do klasztoru, gdzie zadziwiał współbraci surowością życia i pragnieniem pokuty. Jego gorliwość była tak wielka, że przełożeni uznawali ją niekiedy za przesadną. Szukając coraz większego odosobnienia i chcąc uciec od tłumów, które gromadziły się wokół niego, Szymon wpadł na niezwykły pomysł: zamieszkał na szczycie kolumny. Tam, wystawiony na słońce, wiatr i deszcz, spędził resztę życia, schodząc na ziemię jedynie wyjątkowo. Zmarł około 459 roku, otoczony powszechną czcią.
Dlaczego święty Szymon żył na słupie?
Życie na kolumnie nie było dla Szymona dziwactwem, lecz radykalną formą ascezy i modlitwy. Wyniesienie ponad ziemię miało wyrażać dążenie duszy ku Bogu i całkowite oderwanie od spraw doczesnych. Paradoksalnie, im bardziej Szymon uciekał od ludzi, tym większe tłumy przyciągał. U stóp jego słupa gromadzili się pielgrzymi, chorzy i wątpiący, a on z góry nauczał, rozsądzał spory i nawracał. Wspiął się w ten sposób nie tylko fizycznie, lecz przede wszystkim duchowo, stając się żywym znakiem tego, o czym pisał święty Paweł:
„Szukajcie tego, co w górze, gdzie przebywa Chrystus […] Dążcie do tego, co w górze, nie do tego, co na ziemi” (Kol 3, 1-2).
Twórca stylityzmu
Święty Szymon zapoczątkował całą tradycję ascetyczną nazywaną stylityzmem, od greckiego słowa stylos, czyli kolumna. Jego naśladowcy, słupnicy, przez kolejne stulecia obierali podobny sposób życia na Wschodzie chrześcijańskim. Autorytet Szymona był ogromny, a jego rady cenili biskupi, mnisi, a nawet cesarze bizantyjscy, którzy pisali do niego, prosząc o modlitwę i wskazówki. Po jego śmierci wokół słynnej kolumny wzniesiono jeden z największych kompleksów sakralnych ówczesnego świata, bazylikę Qalaat Siman w pobliżu Aleppo, która przez wieki była celem pielgrzymek.
Ikonografia i atrybuty świętego Szymona
Świętego Szymona Słupnika rozpoznaje się natychmiast po jego najważniejszym atrybucie, którym jest kolumna. W ikonografii, zwłaszcza wschodniej, przedstawiany jest jako brodaty mnich w habicie i mniszym kapturze, ukazany na szczycie wysokiego słupa zwieńczonego niewielką platformą lub baldachimem. Często towarzyszą mu anioł zstępujący z nieba oraz drabina, po której wnoszono mu skromne pożywienie, a u podstawy kolumny gromadzą się pielgrzymi i mnisi. Bywa też ukazywany z biczem, znakiem surowej pokuty. Te przedstawienia podkreślają jego wyjątkowe, dosłownie wywyższone powołanie.
Wspomnienie liturgiczne świętego Szymona
W Kościele zachodnim wspomnienie świętego Szymona Słupnika obchodzone jest 5 stycznia, natomiast w tradycji wschodniej, prawosławnej, czci się go 1 września. Jest patronem między innymi pasterzy, co nawiązuje do jego pochodzenia. Jego postać, choć odległa i niezwykła, pozostaje inspiracją dla wszystkich, którzy szukają Boga w ciszy, samotności i wytrwałej modlitwie. Święty Szymon przypomina, że świętość rodzi się z radykalnego oddania Bogu, nawet jeśli przybiera formy zaskakujące dla współczesnego człowieka.
Święty Szymon Słupnik a literatura i kultura
Postać świętego Szymona Słupnika inspirowała także twórców kultury, co bywa źródłem nieporozumień. W polskiej szkole znany jest wiersz Stanisława Grochowiaka „Święty Szymon Słupnik”, a w literaturze angielskiej poemat Alfreda Tennysona. Motyw stylity wykorzystał też hiszpański reżyser Luis Buñuel w filmie „Simón na pustyni”. Warto pamiętać, że są to dzieła literackie i filmowe inspirowane świętym, a nie źródła jego życiorysu. Świętego Szymona Słupnika nie należy również mylić ze świętym Szymonem z Lipnicy, polskim bernardynem, ani z Symeonem Słupnikiem Młodszym, jego późniejszym naśladowcą.
Najczęstsze pytania o świętego Szymona Słupnika
Kto to był Szymon Słupnik?
Szymon Słupnik, czyli Symeon Słupnik Starszy, był syryjskim ascetą żyjącym w latach około 390-459. Zasłynął tym, że przez kilkadziesiąt lat mieszkał na szczycie wysokiej kolumny, oddając się modlitwie i pokucie. Zapoczątkował ruch ascetów zwanych słupnikami, czyli stylityzm. Cieszył się wielkim autorytetem, a po rady i modlitwę pielgrzymowali do niego ludzie z całego chrześcijańskiego Wschodu, w tym cesarze.
Kto siedział na słupie?
Na słupie, czyli kolumnie, przez większość życia przebywał właśnie święty Szymon Słupnik. Wybrał taki sposób życia jako radykalną formę ascezy i ucieczki od świata, choć paradoksalnie przyciągał tym coraz większe rzesze pielgrzymów. Jego naśladowcy, zwani słupnikami lub stylitami, przez kolejne wieki również zamieszkiwali kolumny na Wschodzie chrześcijańskim, jednak to Szymon był pierwszym i najsłynniejszym z nich.
Ile lat święty Szymon spędził na kolumnie?
Według tradycji i przekazów hagiograficznych święty Szymon spędził na kolumnie kilkadziesiąt lat, najczęściej podaje się, że ponad trzydzieści siedem, a niektóre źródła mówią nawet o około czterdziestu latach. Z biegiem czasu miał zamieszkiwać coraz wyższe słupy. Ten niezwykły wyczyn wytrwałości uczynił go jednym z najbardziej znanych ascetów w historii Kościoła i wzorem całkowitego oddania się modlitwie.
Kim był Szymon z Lipnicy?
Święty Szymon z Lipnicy to zupełnie inna postać niż Szymon Słupnik. Był polskim bernardynem żyjącym w XV wieku, kaznodzieją i czcicielem imienia Jezus, zmarłym podczas posługi chorym w czasie zarazy w Krakowie. Podobieństwo imion bywa mylące, jednak obu świętych dzielą tysiąc lat i zupełnie różne drogi świętości. Święty Szymon Słupnik to asceta z kolumny z V-wiecznej Syrii, a święty Szymon z Lipnicy to polski zakonnik.
Zobacz też
– Prorok Eliasz
– Święty Bazyli Wielki
– Święty Mikołaj z Miry
