Matteo Zuppi, specjalny wysłannik papieża Leona XIV do spraw humanitarnych, spędził w stolicy Rosji trzy dni, od 28 do 30 września 2026 r. Kardynał odwiedził obóz z ukraińskimi jeńcami i rozmawiał z przedstawicielami kremlowskiej administracji m.in. z Jurijem Uszakowem, doradcą Władimira Putina do spraw polityki zagranicznej.
Humanitarna misja Watykanu
Działania papieskiego wysłannika koncentrowały się na kwestiach kluczowych, z perspektywy charakteru misji Zuppiego: przyspieszeniu procedur łączenia rozdzielonych rodzin, powrotu przymusowo wywiezionych ukraińskich dzieci oraz monitorowaniu losu i wymiany jeńców wojennych.
Kardynałowi towarzyszył przez całą wizytę nuncjusz apostolski w Moskwie, arcybiskup Giovanni d’Aniello. Rozmowy z Uszakowem dotyczyły jeńców wojennych i innych więźniów, poszukiwań osób zaginionych, łączenia rodzin oraz repatriacji nieletnich.
Kardynał spotkał się też z Rzecznikiem Praw Człowieka Federacji Rosyjskiej Janą Łantratową, która podziękowała mu za konstruktywną postawę, oraz z Rzecznikiem Praw Dziecka Marią Lwową-Biełową. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał 17 marca 2023 r. nakaz aresztowania Lwowej-Biełowej, uznając, że istnieją uzasadnione podstawy, by uważać ją za odpowiedzialną za bezprawną deportację i przekazywanie ukraińskich dzieci z okupowanych terenów do Rosji.
Zuppi uznał za konieczne wzmocnienie i przyspieszenie niezbędnych kontroli, które mają umożliwić łączenie rodzin.
Przesłanie papieża Leona XIV
Kardynał odwiedził obóz dla żołnierzy ukraińskich, rozmawiał z więźniami i przekazał im przesłanie papieża, w którym Leon XIV wyraził bliskość i nadzieję na ich rychły powrót do domu.
Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych opublikowało 30 września własny opis tego punktu programu:
Na prośbę strony watykańskiej zorganizowano dla kardynała Matteo Zuppiego wizytę w jednym z miejsc przetrzymywania ukraińskich żołnierzy, zatrzymanych za przeciwdziałanie specjalnej operacji wojskowej. Podczas wizyty specjalny wysłannik papieża mógł osobiście porozmawiać z Ukraińcami i przekonać się o ścisłym przestrzeganiu przez Rosję wszystkich odpowiednich norm humanitarnych.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rosji, komunikat z 30 września 2026 r., tłumaczenie redakcji
Resort dodał, że wizyta potwierdziła konstruktywny i regularny charakter dialogu między Rosją a Stolicą Apostolską oraz gotowość obu stron do dalszej współpracy humanitarnej.
Ani komunikat rosyjskiego resortu, ani relacja Vatican News nie podają lokalizacji obiektu ani liczby osób, z którymi rozmawiał kardynał.
W rozmowie z włoskim dziennikiem „Avvenire”, opublikowanej 27 września, ambasador Rosji przy Stolicy Apostolskiej Iwan Sołtanowski powiedział, że kardynał jest w Moskwie zawsze mile widziany. Dodał, że Rosja przyjmuje z zadowoleniem każde porozumienie w sprawie jeńców i dziękuje Zuppiemu za jego wkład.
Jednocześnie ambasador nazwał wymianę jeńców cywilnych nową kwestią i powiedział, że trzeba najpierw ustalić, kto należy do tej kategorii.
Kreml wykorzystuje Oleszki
Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych napisało, że Zuppi został szczegółowo poinformowany o działaniach władz w Kijowie, które według resortu uczyniły zakładnikami cywilów w Oleszkach, mieście w obwodzie chersońskim zajętym przez Rosję. Resort twierdzi, że te działania blokują dostawy żywności i leków oraz ewakuację mieszkańców.
Dziewięć dni wcześniej, 21 września, rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow mówił o problemach z dostawami żywności i leków do Oleszek i przypisywał winę Kijowowi.
Strona ukraińska wskazuje na Rosję, a tuż przed przyjazdem kardynała do Moskwy minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha opisał sytuację w Oleszkach we wpisie na platformie X:
People in temporarily occupied Oleshky are starving. There is almost nothing left to eat. Reports indicate that civilians are being forced to survive on grass and weeds, while medicines, clean water, electricity, and medical care are increasingly out of reach. Children are… https://t.co/t9j95zZbiG
— Andrii Sybiha 🇺🇦 (@andrii_sybiha) September 26, 2026
Sybiha napisał, że mieszkańcy Oleszek głodują, a odpowiedzialność za katastrofę humanitarną ponosi Rosja jako państwo okupacyjne. W lipcu w Kijowie poinformował kardynała o sytuacji humanitarnej w Oleszkach, co opisał wówczas Vatican News.
Dialog z obiema stronami konfliktu
Zuppi był w Moskwie w czerwcu 2023 r. i w październiku 2024 r., jak podał Vatican News w dniu rozpoczęcia rozmów. Pierwszą podróż Stolica Apostolska zapowiedziała w komunikacie jako wizytę wysłannika papieża Franciszka w dniach 28 i 29 czerwca 2023 r. Kardynał rozmawiał wtedy między innymi z Uszakowem, Lwową-Biełową i patriarchą moskiewskim Cyrylem.
Obecną podróż poprzedziły dwie misje z lata 2026 r. W lipcu Zuppi odwiedził Kijów, rozmawiał z Sybihą i zobaczył miejsce przetrzymywania rosyjskich jeńców w obwodzie lwowskim. Jego ukraińscy rozmówcy wyrazili wtedy nadzieję, że kardynał pojedzie także do Rosji, aby odwiedzić ukraińskich jeńców.
W dniach od 25 do 28 sierpnia w Moskwie przebywał arcybiskup Paul Richard Gallagher, sekretarz Stolicy Apostolskiej do spraw relacji z państwami i organizacjami międzynarodowymi. Rozmawiał z ministrem spraw zagranicznych Rosji Siergiejem Ławrowem i z Uszakowem.
W drodze powrotnej z pielgrzymki do Francji Leon XIV powiedział dziennikarzom, że Kościół ma obowiązek zapraszać przywódców, także Rosji i Ukrainy, do jednego stołu, by szukali rozwiązań w dialogu.
Dla Watykanu dialog z obiema stronami konfliktu nie jest przejawem politycznej naiwności ani próbą legitymizacji działań agresora, ale jedynym narzędziem pozwalającym nieść realną pomoc tam, gdzie zawodzi tradycyjna dyplomacja państwowa.




