Nie każdy. Redemptorysta to ksiądz tylko wtedy, gdy po ślubach przyjął święcenia prezbiteratu; równorzędną drogą jest brat zakonny, który święceń nie przyjmuje. Obaj należą do Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela (CSsR), które św. Alfons Maria Liguori założył w 1732 r. Kuria generalna podała, że 2 lipca 2025 r. instytut liczył 4473 członków, w tym 3394 kapłanów i 299 braci.
Redemptorysta to ksiądz albo brat zakonny
Redemptorysta to zakonnik CSsR, który złożył śluby zakonne czystości, ubóstwa, posłuszeństwa i wytrwania, a jego zadaniem jest głoszenie Ewangelii ludziom religijnie najbardziej opuszczonym. Święcenia kapłańskie nie wchodzą do tej definicji: nie każdy zostaje księdzem, choć tę drogę wybiera większość.
Wspólne dla obu dróg jest życie we wspólnocie zakonnej, a granica biegnie po sakramencie święceń, nie po habicie. Ojciec jest prezbiterem: sprawuje Mszę Świętą, spowiada, głosi kazania, asystuje przy zawarciu małżeństwa. Brat nosi ten sam strój i ma za sobą te same śluby, lecz święceń nie przyjął, więc jego posługa to zakrystia, gospodarstwo domu, katecheza, media i wyjazdy misyjne.
| Element | Ksiądz redemptorysta | Brat redemptorysta |
|---|---|---|
| śluby | cztery | cztery, te same |
| sakrament święceń | prezbiterat | brak |
| długość formacji | 8 lat | 7 lat |
| studia po nowicjacie | studentat, 6 lat | juniorat, 5 lat |
| Msza Święta i spowiedź | sprawuje | nie sprawuje |
| zwyczajowy tytuł | ojciec | brat |
Z tabeli wynika prosty test: kto zwraca się „ojcze”, ma przed sobą kapłana, a „bracie” wskazuje życie zakonne bez święceń.
Redemptorysta co to znaczy – nazwa od Odkupiciela
Nazwa pochodzi od łacińskiego Redemptor, czyli Odkupiciel. Pełne brzmienie łacińskie to Congregatio Sanctissimi Redemptoris i stąd skrót CSsR, dopisywany po nazwisku. Katolickie zgromadzenie zakonne, założone przez świętego Alfonsa 9 listopada 1732 r. w Scali nad Zatoką Amalfitańską, nosiło najpierw imię Najświętszego Zbawiciela. Zgromadzenie otrzymało w 1749 r. papieskie zatwierdzenie i wtedy przyjęło obecną nazwę.
Alfons zaczął od pasterzy i ubogiego ludu rozproszonego po różnych wioskach Królestwa Neapolitańskiego, pozostawionego bez opieki duszpasterskiej i pozbawionego słowa Bożego oraz sakramentów. Stąd dewiza Copiosa apud Eum redemptio, czyli obfite u Niego odkupienie, i stąd charyzmat opisywany jako dzieło głoszenia Dobrej Nowiny najuboższym przez misje ludowe i rekolekcje parafialne. Głoszenie słowa Bożego jest tu zadaniem pierwszym, a stała praca duszpasterska przychodzi po nim. Pius IX ogłosił Alfonsa doktorem Kościoła w 1871 r., a Pius XII patronem spowiedników i moralistów w 1950 r.
Drugim znakiem rozpoznawczym jest ikona Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Decyzja Piusa IX o jej przekazaniu zapadła 11 grudnia 1865 r., ojcowie odebrali obraz w styczniu 1866 r., a 26 kwietnia 1866 r. wystawiono go do kultu w kościele św. Alfonsa przy via Merulana w Rzymie. Z tego kultu wyrosła znana w Polsce nowenna i modlitwa do Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
Uczyńcie ją znaną na całym świecie
Pius IX, słowa skierowane do przełożonego generalnego
Redemptorysta inaczej: benonita, ojciec, misjonarz ludowy
- benonici – według słownika SJP nazwa wspólnoty działającej w Polsce w latach 1787-1808 przy kościele św. Benona w Warszawie
- ojciec redemptorysta – potoczne określenie tego, kto ma święcenia
- misjonarz – własny opis tożsamości: „redemptorysta to misjonarz”, bo misje ludowe są głównym dziełem
- CSsR – skrót łacińskiej nazwy, stawiany po nazwisku
W wyszukiwarce dominuje fraza zakon redemptorystów i prowadzi do właściwego adresu, choć w języku prawa kanonicznego mowa o zgromadzeniu. Zakony składają śluby uroczyste i mają tradycję klauzury; zgromadzenia powstały później i pracują w świecie.
Komu podlegają redemptoryści i czy redemptorysta podlega papieżowi
Podlega, i to na dwa sposoby naraz. CSsR jest instytutem na prawie papieskim, czyli takim, który Stolica Apostolska erygowała albo zatwierdziła własnym dekretem (Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r., kan. 589). Zrobił to Benedykt XIV 25 lutego 1749 r., zatwierdzając instytut razem z regułą i konstytucjami. Skutek jest praktyczny: w sprawach wewnętrznych odpowiada przed Stolicą Apostolską, nie przed biskupem miejsca.
Poszczególni członkowie obowiązani są okazywać posłuszeństwo Papieżowi jako swemu najwyższemu przełożonemu, także na mocy ślubu posłuszeństwa.
Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 590 § 2
Druga zależność dotyczy pracy poza klasztorem. Kanon 678 § 1 poddaje ich władzy biskupów w tym, co należy do duszpasterstwa, publicznego kultu Bożego i innych dzieł apostolatu. Parafia prowadzona przez ojców działa więc w diecezji na tych samych zasadach co diecezjalna, a zgody na rekolekcje udziela miejscowy biskup. Poza Kościołem zgromadzenie występuje jak każda osoba prawna: koncesję na Radio Maryja Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przyznała Warszawskiej Prowincji Redemptorystów, a nie osobie prywatnej.
Kto kieruje zgromadzeniem: generał w Rzymie, prowincjał w Warszawie
Całością kieruje przełożony generalny z kurii przy Largo Brancaccio 31 w Rzymie; od 27 września 2022 r. urząd sprawuje o. Rogério Gomes CSsR, a wikariuszem generalnym jest Polak, o. Zdzisław Stanula CSsR. Struktura ma pięć konferencji, a te dzielą się na prowincje, wiceprowincje, regie i misje.
Polska prowincja warszawska ma dom przy ul. Pieszej 1 w Warszawie. Przełożonym prowincjalnym jest o. Dariusz Paszyński CSsR, wikariuszem o. Mariusz Mazurkiewicz CSsR. Przełożonego wybiera kapituła; ta zebrała się 19 listopada 2024 r., a wzięło w niej udział 37 ojców, 2 braci i 2 kleryków.
Zakon redemptorystów w Polsce – od benonitów do prowincji warszawskiej
Polska historia zaczyna się 55 lat po fundacji we Włoszech. Św. Klemens Hofbauer przyjechał razem z o. Tadeuszem Hüblem i osiadł w Warszawie przy kościele św. Benona, gdzie powstała szkoła i sierociniec. Placówkę zamknięto dekretem władz w 1808 r.; powrót zajął 75 lat.
| Data | Co się wydarzyło |
|---|---|
| 1787 | św. Klemens Hofbauer i o. Tadeusz Hübl obejmują kościół św. Benona |
| 1808 | dekret księcia Fryderyka Augusta zamyka placówkę benonitów |
| 1883 | o. Bernard Łubieński otwiera dom w Mościskach koło Przemyśla |
| 1893 | przejęcie sanktuarium w Tuchowie |
| 1894 | powstaje Wiceprowincja Polska |
| 1901 | polskie domy zostają przyłączone do prowincji praskiej |
| 8 grudnia 1909 | powstaje samodzielna Polska Prowincja Redemptorystów z siedzibą w Krakowie |
| 6 sierpnia 1944 | Niemcy rozstrzeliwują 30 członków wspólnoty podczas rzezi Woli |
Odbudowa po 1883 r. jest dziełem jednego człowieka. Łubieński w latach 1889-1903 przeprowadził ponad 200 misji i renowacji, rozpowszechnił kult ikony i założył domy w Tuchowie oraz w Podgórzu pod Krakowem. Kasaty po powstaniu styczniowym uderzyły w całe życie zakonne w zaborze rosyjskim; własny sposób na przetrwanie znalazł wtedy bł. Honorat Koźmiński.
Redemptoryści w Polsce: liczby, domy i posługa
Skalę łatwiej uchwycić w zestawieniu.
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| członkowie na świecie | 4473 |
| w tym kapłani | 3394 |
| w tym bracia | 299 |
| w tym biskupi | 59 |
| klerycy po ślubach | 712 |
| kraje pracy na świecie | 85 |
| współbracia polskiej prowincji | 302 |
| Polacy w innych prowincjach | 40 |
| domy w Polsce | 26 |
| parafie w Polsce | 18 |
| kraje pracy Polaków | 18 |
Redemptoryści prowadzą w Polsce 18 parafii, a ich domy stoją między innymi w Krakowie, Toruniu, Warszawie, Gdyni, Szczecinie, Wrocławiu, Zamościu, Bardzie i Elblągu. Nowicjat mieści się w Lubaszowej, a najbardziej znane miejsce kultu to Sanktuarium Matki Bożej Tuchowskiej, Pani Ziemi Tarnowskiej. Cały instytut dał Kościołowi siedmiu kardynałów i 145 biskupów.
Znani polscy redemptoryści: ojciec Rydzyk, Radio Maryja i męczennicy z Woli
Najbardziej rozpoznawalny jest ojciec Tadeusz Rydzyk. Urodził się 3 maja 1945 r. w Olkuszu, przyjął święcenia kapłańskie w 1971 r., a 8 grudnia 1991 r. uruchomił w Toruniu Radio Maryja, początkowo na dwóch stacjach o mocy 100 W. Odpowiedź na często zadawane pytanie jest więc twierdząca: ojciec Rydzyk ma święcenia od ponad pół wieku.
Lista nazwisk jest jednak dużo dłuższa. Wśród zmarłych pierwsze miejsce zajmują twórcy polskiej obecności i wojenni męczennicy.
- św. Klemens Maria Hofbauer (1751-1820) – twórca placówki benonickiej, patron kościoła przy ul. Karolkowej w Warszawie
- Czcigodny Sługa Boży o. Bernard Łubieński (9 grudnia 1846 – 10 września 1933) – nazywany drugim założycielem dzieła w Polsce; papież Franciszek zatwierdził dekret o heroiczności jego cnót 7 marca 2018 r., a do beatyfikacji potrzebny jest jeszcze cud
- 30 rozstrzelanych 6 sierpnia 1944 r. – 15 ojców, 9 braci koadiutorów, 5 kleryków i 1 nowicjusz, zabici strzałami w tył głowy na terenie fabryki Kirchmayera i Marczewskiego
- bł. Mikołaj Czarnecki, bł. Wasyl Wełyczkowski i bł. Iwan Ziatyk – greckokatoliccy ojcowie z terenów dawnej Rzeczypospolitej, ofiary represji sowieckich
Z niedawnych odejść żegnano o. Janusza Dyrka CSsR, rekolekcjonistę znanego z anteny Radia Maryja i TV Trwam, który zmarł 16 sierpnia 2026 r. w wieku 54 lat. W szerszym gronie polskich ofiar niemieckich zbrodni na duchowieństwie stoi też święty Maksymilian Maria Kolbe.
Wśród żyjących urzędy pełnią Dariusz Paszyński jako przełożony prowincjalny, Zdzisław Stanula jako wikariusz generalny i o. Zdzisław Klafka CSsR jako rektor Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. Prowincją kierował wcześniej o. Janusz Sok CSsR, wybrany 20 stycznia 2011 r.
Jak zostać redemptorystą – powołanie i formacja krok po kroku
Kandydat, który rozpoznaje u siebie powołanie, poznaje charyzmat i duchowość redemptorystowską najpierw w postulacie. Droga jest ta sama dla kandydata na kapłana i na brata aż do złożenia pierwszych ślubów zakonnych.
- złóż podanie i życiorys, dołącz opinię duszpasterza, świadectwa chrztu i bierzmowania oraz zaświadczenie o stanie zdrowia
- przejdź postulat, czyli rok przygotowawczy u redemptorystów w Tuchowie
- odbądź nowicjat – trwa jeden rok i jest uznawany za rok najważniejszy
- złóż pierwsze śluby czasowe
- ukończ studentat, czyli sześcioletnie studia filozoficzno-teologiczne w Krakowie, albo pięcioletni juniorat, jeśli idziesz drogą brata
- złóż śluby wieczyste
- przyjmij święcenia diakonatu, a potem prezbiteratu, jeśli wybrałeś drogę kapłańską
Studia kończą się magisterium z teologii, bo od 1987 r. seminarium jest afiliowane do uczelni papieskiej w Krakowie. Duszpasterstwo powołaniowe nosi nazwę Barka i przyjmuje zgłoszenia pod numerem 504 298 710 oraz adresem [email protected].
Co w popularnych opisach jest już nieaktualne
Wyższe Seminarium Duchowne nie działa już w Tuchowie. Od 1921 r. mieściło się tam przez 102 lata, a w 2023 r. przeniesiono je na ul. Zamoyskiego 56 w Krakowie. Klerycy studiują dziś w Instytucie Teologicznym Księży Misjonarzy w Krakowie, razem z pijarami, lazarystami i michaelitami. Powodem przeniesienia był spadek liczby powołań, bo studia kontynuowało wtedy 13 kleryków, oraz wskazanie papieża Franciszka, by łączyć małe seminaria. Opracowania podające dawny adres opisują stan sprzed 2023 r.
Liczba 302 współbraci nie oznacza 302 osób pracujących w kraju. Polska jednostka utrzymuje 26 domów, ale jej członkowie posługują w 18 krajach, a kolejnych 40 Polaków jest przypisanych do innych prowincji.
Najczęstsze pytania
Czy ojciec redemptorysta to ksiądz?
Tak. Tytuł ojciec przysługuje tym członkom, którzy przyjęli święcenia prezbiteratu. Ojciec redemptorysta sprawuje Mszę Świętą, spowiada i głosi kazania. Kto święceń nie ma, nosi tytuł brata i tych czynności nie wykonuje, choć składa te same cztery śluby i należy do tej samej wspólnoty.
Czy Rydzyk jest księdzem?
Tak. Tadeusz Rydzyk przyjął święcenia w 1971 r. i jest zakonnikiem redemptorystą. Jako zakonnik po święceniach odpowiada przed przełożonym prowincjalnym, a w dziełach prowadzonych publicznie także przed biskupem miejsca. Rozgłośnię w Toruniu uruchomił 8 grudnia 1991 r.
Czy każdy redemptorysta musi zostać księdzem?
Nie. Kandydat wybiera drogę kapłańską albo drogę brata, i obie są równorzędne. Pierwsza trwa 8 lat i kończy się święceniami, druga trwa 7 lat i kończy się profesją wieczystą. Na 4473 członków instytutu 299 to bracia.
Czy redemptoryści to katolicy?
Tak. To instytut Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez Benedykta XIV 25 lutego 1749 r. Należą do niego duchowni obrządku łacińskiego i greckokatolickiego; do tych drugich należeli błogosławieni Mikołaj Czarnecki, Wasyl Wełyczkowski i Iwan Ziatyk.
Czy zakon redemptorystów podlega papieżowi?
Tak. To instytut na prawie papieskim, zatwierdzony dekretem Stolicy Apostolskiej, i w sprawach wewnętrznych odpowiada przed nią, a nie przed biskupem diecezji. Kodeks Prawa Kanonicznego w kan. 590 § 2 nakazuje każdemu członkowi posłuszeństwo Papieżowi jako najwyższemu przełożonemu, także na mocy ślubu.
Czy Radio Maryja i TV Trwam są dziełem redemptorystów?
Koncesję na Radio Maryja Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przyznała Warszawskiej Prowincji Redemptorystów i w maju 2008 r. przedłużyła ją na kolejne 10 lat. Telewizję Trwam prowadzi Fundacja Lux Veritatis, a od 2014 r. kanał jest dostępny w naziemnej telewizji cyfrowej. Dyrektorem rozgłośni jest ojciec Tadeusz Rydzyk.
Czym różni się brat zakonny od księdza redemptorysty?
Różnicą jest sakrament święceń. Brat składa te same śluby czystości, ubóstwa, posłuszeństwa i wytrwania oraz nosi ten sam habit, ale nie przyjmuje prezbiteratu. Jego posługa obejmuje zakrystię, gospodarstwo domu, katechezę, media i wyjazdy misyjne. Nie sprawuje Mszy Świętej i nie spowiada.
Czy redemptorysta może spowiadać i udzielać ślubu?
Tak, jeśli ma święcenia prezbiteratu. Spowiadanie wymaga też upoważnienia do przyjmowania spowiedzi, którego udziela przełożony albo biskup miejsca. Asysta przy zawarciu małżeństwa wymaga delegacji od proboszcza lub ordynariusza miejsca. Kto święceń nie ma, nie może wykonywać żadnej z tych czynności.
Ile trwa formacja u redemptorystów?
Osiem lat dla kandydata do kapłaństwa i siedem lat dla kandydata na brata. Składają się na nią rok postulatu, rok nowicjatu, pierwsze śluby czasowe, a następnie sześcioletni studentat filozoficzno-teologiczny w Krakowie albo pięcioletni juniorat. Całość zamykają śluby wieczyste.
