Tama we Włocławku to miejsce, w którym w nocy z 19 na 20 października 1984 r. oprawcy z MSW wrzucili do Wisły ciało umęczonego ks. Jerzego Popiełuszki. Jan Korcz w cyklu „Na pielgrzymim szlaku” opisuje, jak biskup Jan Zaręba, a po nim bp Henryk Muszyński zabiegali u władz PRL o zgodę na krzyż i tablicę przy tamie, którą wojewoda wydał dopiero 3 lutego 1989 r., po 50 miesiącach. W 1991 r. prymas Józef Glemp poświęcił 12-metrowy krzyż pomnik, który pobłogosławił Jan Paweł II, nazywając ks. Jerzego patronem naszej obecności w Europie. Autor przedstawia parafię Matki Bożej Fatimskiej, powołaną w 1997 r. i powierzoną Braciom Pocieszycielom z Getsemani, oraz budowę pierwszego na świecie sanktuarium dedykowanego męczennikowi, z relikwiami przekazanymi przez kard. Kazimierza Nycza i kamieniem z Ogrodu Oliwnego.
Wiara i życie
O północy z 19 na 20 października 1984 r. oprawcy z MSW wrzucili ciało umęczonego ks. Jerzego Popiełuszki do Wisły w pobliżu tamy pod Włocławkiem. Po jego pogrzebie ówczesny biskup włocławski Jan Zaręba, popierając inicjatywę miejscowego KIK-u, wystosował pismo do wojewody Tadeusza Gembickiego o wyrażenie zgody na umieszczenie przy tamie krzyża i tablicy pamiątkowej. Zaczęły się działania pozorne władz. Biurokracja zwodziła wnioskodawców. Pisano i do Warszawy. Bezskutecznie.
Krzyż – pomnik
W 1986 r. nowy biskup włocławski Henryk Muszyński podjął starania na nowo. I dalej krążyły pisma po biurkach urzędników. Dopiero 3 lutego 1989 r., w przeddzień „okrągłego stołu”, w 50 miesięcy od pierwszej prośby, wojewoda włocławski (ten sam!) wydał pozytywną decyzję w tej sprawie. Ks. Biskup powołał Komitet Budowy Krzyża pod patronatem Prymasa Polski kard. Józefa Glempa. W jego skład weszli m.in. bp Władysław Miziołek, parlamentarzyści z OKP z senator Alicją Grześkowiak na czele, ks. prałat Stefan Gralak – proboszcz parafii św. Stanisława Kostki na Żoliborzu, ks. prof. Antoni Lewek – propagator postaci ks. Jerzego, ks. proboszcz Józef Wiśniewski z rodzinnej Suchowoli, Stanisław Popiełuszko – młodszy brat ks. Jerzego i przedstawiciele świata kultury.
19 października 1991 r., w 7. rocznicę śmierci ks. Jerzego, przy tamie Ks. Prymas odsłonił i poświęcił jego pomnik, którym stał się 12-metrowy krzyż, wykonany przez Zakłady Azotowe we Włocławku, według projektu artysty-plastyka Jerzego Kaliny. Krzyż ten pobłogosławił Ojciec Święty Jan Paweł II w czasie czerwcowego pobytu na pobliskim lotnisku w Kruszynie. Wtedy też Papież powiedział o ks. Jerzym: „On jest patronem naszej obecności w Europie”.
Przeczytaj również: Kościół, na który czekano 15 lat. Największa świątynia diecezji kieleckiej
Podczas koncelebrowanej Mszy św. okolicznościową homilię wygłosił kard. Glemp. Przemawiał też Nuncjusz Apostolski w Polsce abp Józef Kowalczyk – obecny Prymas Polski. W uroczystości uczestniczył również ówczesny prezydent Rzeczypospolitej Lech Wałęsa oraz parlamentarzyści, delegacja „Solidarności” i rzesza wiernych z całego kraju. Na zakończenie wszyscy zgromadzeni odśpiewali „Boże, coś Polskę”.
Parafia Matki Bożej Fatimskiej
W 1996 r. figura Matki Bożej Fatimskiej nawiedzała naszą Ojczyznę. Od 6 do 13 lipca wędrowała po ziemi kujawskiej. Z wdzięczności ówczesny ordynariusz włocławski bp Bronisław Dembowski, dekretem z dnia 9 listopada 1997 r. powołał do życia parafię przy tamie na Wiśle, właśnie pod wezwaniem Matki Bożej Fatimskiej, aby utrwalić w pamięci wiernych Jej odwiedziny. Wybudowanie nowego ośrodka sakralnego, jako dziękczynnego wotum, powierzone zostało Zgromadzeniu Braci Pocieszycieli z Getsemani. Ich Dom Prowincjalny znajdował się już we Włocławku-Michelinie.
Bracia Pocieszyciele, jak czytamy na stronach internetowych parafii, od samego początku zajęli się pielęgnowaniem modlitwy o rychłą beatyfikację patrona „Solidarności” i kapelana ludzi pracy, jak również organizacją corocznych uroczystości ku czci ks. Jerzego Popiełuszki, a także propagowaniem miejsca jego męczeństwa przy pobliskiej tamie.
W planach dotyczących budowy kościoła i ośrodka parafialnego uzgodniono z władzami diecezjalnymi, że Zgromadzenie postara się wybudować świątynię ku czci Matki Bożej Fatimskiej z osobną kaplicą, w której w przyszłości będzie można uczcić męczennika naszych czasów w formule sanktuarium. Bracia Pocieszyciele stali się niejako moralnymi spadkobiercami ostatniej drogi życia ks. Popiełuszki, naznaczonej nieludzkim cierpieniem.
Kult relikwii w Sanktuarium
Po wybudowaniu obiektów sakralnych z przeznaczeniem dla spotkań duszpasterskich (domu zakonnego i pomieszczeń parafialnych) przystąpiono w dniu 17 czerwca 2009 r., w 25. rocznicę męczeńskiej śmierci ks. Popiełuszki, do budowy kościoła-sanktuarium – pierwszego w Polsce i na świecie – dedykowanego ks. Jerzemu. W jego życiu i świadectwie urzeczywistniało się przesłanie Matki Bożej, wzywającej w czasie objawień do nawrócenia i codziennej modlitwy różańcowej za grzeszników.
Podczas uroczystości dziękczynnych za beatyfikację ks. Jerzego (dokonanej w Warszawie 6 czerwca 2010 r. na Placu Piłsudskiego), którym przewodniczył ówczesny Prymas Józef Glemp w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu, w dniu 12 września tegoż roku, relikwie męczennika przekazał parafii włocławskiej kard. Kazimierz Nycz. Zostały one uroczyście wprowadzone do budującego się sanktuarium.
Ponadto w murach nowej świątyni umieszczono kamień węgielny wyjęty ze Skały Konania Pana Jezusa w Ogrodzie Getsemani. Został on przekazany przez Kustosza Ziemi Świętej. Szczególnym wydarzeniem w historii budującego się kościoła był akt poświęcenia i wmurowania kamienia przez bpa Wiesława Alojzego Meringa, dokonany 5 czerwca 2011 r. – w pierwszą rocznicę beatyfikacji ks. Jerzego. Tego samego dnia dekretem Pasterza włocławskiego świątynia nad tamą została podniesiona do rangi i godności Sanktuarium Męczeństwa Błogosławionego Ks. Jerzego Popiełuszki.
Przy Sanktuarium, jak piszą autorzy strony internetowej, jest wznoszona 43-metrowa wieża z platformą widokową. Jest ona, podobnie jak cały obiekt, orientowana w stronę miejsca męczeńskiej śmierci ks. Jerzego. W podziemiach Bracia Pocieszyciele przygotowują Muzeum Męczeństwa, które w sposób nowoczesny, interaktywny i multimedialny będzie przybliżać pielgrzymom, zwłaszcza młodym, przesłanie życia i śmierci męczennika za wiarę, prawdę i Ojczyznę. W kościele parafialnym zostanie wmurowany kamień z kaplicy objawień Matki Bożej w Fatimie. Jego poświęcenia dokonał bł. Jan Paweł II na Błoniach Krakowskich w sierpniu 2012 r.
Bracia Pocieszyciele
Posługę w parafii spełniają zakonnicy ze Zgromadzenia Braci Pocieszycieli z Getsemani. Zostało ono założone przez czeskiego kapłana (polskiego pochodzenia) ks. Józefa Jana Litomirskiego, urodzonego w 1888 r. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1914 r. w Pradze. Od roku 1916 przebywał w Wiedniu na dalszych studiach i równocześnie pracował wśród rannych żołnierzy jako kapelan szpitala. Widok cierpień był dla niego natchnieniem do założenia zgromadzenia zakonnego dla wynagrodzenia Bożemu Sercu za grzechy i dla niesienia pomocy ludziom cierpiącym.
Zgromadzenie Pocieszycieli z Getsemani kanonicznie erygował arcybiskup Wiednia kardynał A. Piffl w 1922 r. po uzyskaniu aprobaty Stolicy Apostolskiej. W latach międzywojennych były trzy prowincje: austriacka, czeska i słowacka oraz dom zakonny na Górze Oliwnej w Jerozolimie i liczne placówki misyjne. W Polsce Zgromadzenie rozwija się od 1982 r. Ojciec założyciel, prześladowany i więziony przez czeskie władze komunistyczne, umarł w Pradze w opinii świętości 6 czerwca 1956 r.
Obecnie Dom Generalny znajduje się w znanym sanktuarium Maryjnym Słowacji w Bratysławie-Mariance. Życie zakonne Zgromadzenia jest oparte na Regule św. Augustyna. Charyzmatem Braci jest pocieszanie Chrystusa cierpiącego w Getsemani poprzez człowieka dzisiejszych czasów. Różnorodność ludzkiego cierpienia jednoczy braci zakonnych, aby nieśli pocieszenie w więzieniach, domach opieki oraz w schroniskach i przytułkach.
Od czasu beatyfikacji ks. Popiełuszki zauważa się stały wzrost pątników w nowym Sanktuarium we Włocławku. Przybywają oni w sposób indywidualny i zbiorowy, aby nawiedzić relikwie bł. ks. Jerzego i modlić się pod krzyżem-pomnikiem nad Wisłą. Bracia Pocieszyciele otwierają na tamie Punkt Informacji Pielgrzymkowej. W sanktuarium udostępnione zostało zaciszne miejsce modlitwy i adoracji. Jest możliwość ucałowania relikwii i skorzystania z sakramentu pokuty. Modlitewna prośba Papieża-Polaka: „Aby z tej śmierci wyrosło dobro, tak jak z krzyża Zmartwychwstanie” spełnia się na naszych oczach. Bracia Pocieszyciele pokornie proszą o moralne i materialne wsparcie tego niezwykłego Sanktuarium.
Jan Korcz
ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Jana Korcza pt. „Na pielgrzymim szlaku: Włocławek, tama. Sanktuarium Męczeństwa ks. Popiełuszki” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 14 (961) z dnia 1 kwietnia 2014 roku, s. 19. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Jan Korcz / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 14 (961)/2014, s. 19.
