System kaucyjny wprowadzony w październiku 2025 roku odbija się na finansach polskich samorządów. Krakowskie Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania zarobiło o 9,5 mln zł mniej w pierwszym półroczu 2026 roku w porównaniu z rokiem poprzednim, a olsztyńskie MPO zanotowało stratę blisko 650 tysięcy złotych. Opakowania trafiają do butelkomatów zamiast do miejskich punktów zbiórki, a **koszty ponoszą mieszkańcy i gminy**, nie producenci.
System kaucyjny wprowadzony w październiku 2025 roku odbija się na finansach polskich samorządów. Krakowskie Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania zarobiło o 9,5 mln zł mniej w pierwszym półroczu 2026 roku w porównaniu z rokiem poprzednim, a olsztyńskie MPO zanotowało stratę blisko 650 tysięcy złotych. Opakowania trafiają do butelkomatów zamiast do miejskich punktów zbiórki, a koszty ponoszą mieszkańcy i gminy, nie producenci.
Jaka jest kaucja za zwrot butelek – zasady systemu
Kaucja wynosi 50 groszy za butelki plastikowe do 3 litrów i puszki metalowe do 1 litra. Opakowanie objęte kaucją oznaczone jest znakiem: dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i jej kwotą.
Aby odzyskać kaucję, nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione. W Polsce funkcjonuje ponad 60 tysięcy punktów zbiórki, w tym 17,5 tysiąca automatów odbierających opakowania.
Od początku funkcjonowania systemu do końca lipca 2026 roku zebrano 3,2 miliarda butelek i puszek z logo kaucji. W samym lipcu 2026 zebrano 900 milionów opakowań.
Straty samorządów: Kraków i Olsztyn liczą miliony
Krakowskie Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania zarobiło o 9,5 miliona złotych mniej w pierwszym półroczu 2026 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. To bezpośredni skutek wprowadzenia systemu kaucyjnego – opakowania, które wcześniej trafiały do miejskich punktów zbiórki, teraz lądują w butelkomatach.
Olsztyńskie MPO zanotowało stratę blisko 650 tysięcy złotych. Robert Szewczyk, prezydent Olsztyna, komentuje:
Widzimy, że system kaucyjny jest niestety kolejnym sposobem przerzucania kosztów produkcji opakowań na konsumenta i tracą na tym wszyscy, przede wszystkim nasi mieszkańcy.
Robert Szewczyk, prezydent Olsztyna
Straty dotyczą wpływów z odsprzedaży surowców wtórnych. Wcześniej gminy zbierały plastik i metal w ramach selektywnej zbiórki odpadów, a następnie sprzedawały je zakładom przetwórczym. Teraz te same opakowania trafiają do butelkomatów, a dochody z ich odsprzedaży omijają samorządy.
Koszty obsługi systemu odpadowego pozostają po stronie gmin – mieszkańcy płacą opłaty za śmieci, ale gminy tracą część przychodów, które wcześniej równoważyły wydatki na infrastrukturę i obsługę.
Kto zarabia na systemie kaucyjnym
Opakowania zebrane w butelkomatach trafiają do operatorów systemu kaucyjnego, którzy zarządzają ich dalszym obiegiem. To oni odsprzedają surowce wtórne zakładom przetwórczym i czerpią z tego zyski.
Producenci opakowań, którzy forsowali wprowadzenie systemu jako ekologiczne rozwiązanie, przerzucili koszty na konsumentów i gminy. Kaucja 50 groszy to dodatkowy wydatek dla mieszkańca przy każdym zakupie napoju w butelce lub puszce. Zwrot kaucji wymaga dojazdu do punktu zbiórki i czasu na obsługę automatu.
Gminy tracą dochody, ale nie tracą obowiązków – nadal muszą utrzymywać infrastrukturę do zbiórki odpadów i pokrywać koszty obsługi systemu. Mieszkańcy płacą podwójnie: raz kaucją przy zakupie, drugi raz opłatą za śmieci do gminy.
Czy system kaucyjny będzie obowiązkowy – cele unijne
Cel unijny zakłada 77 procent selektywnej zbiórki opakowań do 2028 roku i 90 procent od 2029 roku. System kaucyjny ma pomóc Polsce osiągnąć te wskaźniki.
Wprowadzenie systemu było decyzją rządu, ale jego kształt wynika z dyrektyw unijnych dotyczących gospodarki odpadami. Obowiązek selektywnej zbiórki dotyczy wszystkich państw członkowskich, a system kaucyjny to jedno z narzędzi realizacji tego celu.
Konfederacja złożyła projekt likwidacji systemu kaucyjnego, argumentując, że przerzuca on koszty na obywateli i samorządy. Francja wycofała się z obowiązkowego systemu kaucyjnego, co pokazuje, że model ten nie jest jedynym sposobem osiągnięcia unijnych celów. W Portugalii ludzie grzebią w śmieciach w poszukiwaniu butelek, co pokazuje społeczne skutki systemu.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi kaucja za butelkę plastikową?
Kaucja wynosi 50 groszy za butelki plastikowe do 3 litrów i puszki metalowe do 1 litra. Kwota jest jednakowa dla wszystkich opakowań objętych systemem.
Czy można zwrócić butelkę bez paragonu?
Tak, aby odzyskać kaucję, nie trzeba mieć paragonu. Wystarczy, że opakowanie nie jest zgniecione i posiada znak kaucji – dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i jej kwotą.
Ile opakowań zebrano od początku systemu kaucyjnego?
Od początku funkcjonowania systemu do końca lipca 2026 roku zebrano 3,2 miliarda butelek i puszek z logo kaucji. W samym lipcu 2026 zebrano 900 milionów opakowań.
