Polska ma oddać Unii Europejskiej 43,7 mld euro pożyczki SAFE, ale w złotych ten dług rośnie z miesiąca na miesiąc. Pod koniec maja był wart około 184 mld zł, a przy kursie euro z 4 listopada 2026 r. to już ponad 192 mld zł. Koszty programu SAFE podbija też drugi czynnik: oprocentowanie poszło w górę z 3,17 do 3,40 proc. i co roku może się zmienić.
Słaby złoty dołożył 8 mld zł długu
Kwota pożyczki w euro się nie zmieniła, zmienił się kurs złotego. Pod koniec maja 2026 r., gdy podpisywano pierwsze umowy w ramach programu, euro kosztowało około 4,21 zł, co dawało około 184,1 mld zł zobowiązania. 4 listopada 2026 r. średni kurs Narodowego Banku Polskiego wyniósł 4,4014 zł, a cała pożyczka była warta 192,5 mld zł.
Różnica to 8,4 mld zł w kilka miesięcy, bez wydania ani jednej dodatkowej złotówki na wojsko. Pożyczkę trzeba spłacać w euro, więc każdy grosz słabszego złotego oznacza dla Polski około 437 mln zł więcej do oddania.
| Moment | Kurs euro, zł | Wartość pożyczki SAFE, mld zł |
|---|---|---|
| Koniec maja 2026 r. | 4,21 | 184,1 |
| 4 listopada 2026 r. | 4,4014 | 192,5 |
Oprocentowanie SAFE w górę. Każdy rok to miliardy
Oprocentowanie SAFE nie jest stałe. Komisja Europejska pożycza pieniądze na rynku, emitując obligacje, a państwa płacą odsetki według tego, ile kosztuje ją ten dług. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że stawka jest ustalana na rok i aktualizowana w kolejnych latach.
Gdy rząd przygotowywał program w 2025 r., koszt finansowania wynosił 3,17 proc. W raporcie Komisji Europejskiej z kwietnia 2026 r. było to już 3,32 proc., a według Ministerstwa Finansów w pierwszym półroczu 2026 r. średni koszt finansowania SAFE wyniósł 3,40 proc.
| Oprocentowanie | Roczne odsetki od całej pożyczki, mld euro | Roczne odsetki po kursie 4,4014 zł, mld zł |
|---|---|---|
| 3,17 proc. (2025 r.) | 1,39 | 6,10 |
| 3,32 proc. (kwiecień 2026 r.) | 1,45 | 6,39 |
| 3,40 proc. (I półrocze 2026 r.) | 1,49 | 6,54 |
Gdy cała kwota zostanie już wypłacona, sam wzrost stawki z 3,17 do 3,40 proc. będzie kosztować Polskę około 100 mln euro rocznie, czyli ponad 440 mln zł. Przez pierwsze 10 lat Polska spłaca wyłącznie odsetki, więc przy pełnej kwocie i stawce 3,40 proc. przez ten czas odda około 14,9 mld euro, czyli ponad 65 mld zł, zanim zacznie spłacać sam dług.
Przy stawce 3,17 proc. wyniosłyby one 38,8 mld euro, przy 3,40 proc. już 41,6 mld euro. Po obecnym kursie euro te 41,6 mld euro to około 183 mld zł, czyli prawie tyle, ile w maju była warta cała pożyczka.
Czytaj również: Rząd chce zwiększyć zadłużenie z SAFE? „Na stole leży” 20 mld euro
Rząd: i tak taniej niż na rynku. Prezydent ostrzegał
Ministerstwo Finansów broni pożyczki i wylicza, że SAFE jest tańszy od długu zaciąganego na rynku. W odpowiedzi na interpelację poselską nr 17275 resort szacuje oszczędności na około 36 mld zł w porównaniu z obligacjami Skarbu Państwa i około 67 mld zł w porównaniu z długiem Banku Gospodarstwa Krajowego, w całym okresie spłaty w latach 2026-2075. Ryzyko kursowe resort uważa za ograniczone, bo spłata jest rozłożona na raty, a Polska ma aktywa w euro, w tym rezerwy walutowe NBP.
Te wyliczenia zakładają jednak określony poziom oprocentowania, a nie ostateczny koszt pożyczki. Stawka rośnie, złoty słabnie, a rachunek w złotych jest coraz wyższy.
Prezydent Karol Nawrocki ostrzegał przed tym długiem już w marcu. 12 marca 2026 r. zawetował ustawę wdrażającą SAFE, porównując pożyczkę w euro do kredytów frankowych. Razem z prezesem NBP Adamem Glapińskim zaproponował „Polski SAFE 0 proc.”, czyli finansowanie zbrojeń z zysku Narodowego Banku Polskiego, bez odsetek i bez długu w obcej walucie. Rząd Donalda Tuska odrzucił tę propozycję i 8 maja 2026 r. podpisał umowę pożyczkową z Komisją Europejską. Pożyczkę formalnie zaciąga Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.
Czym jest program SAFE i ile kosztuje Polskę
Rosnące koszty pokazują, że rachunek za SAFE nie jest zamknięty w dniu podpisania umowy, tylko zmienia się przez kolejne dziesięciolecia. SAFE (Security Action for Europe) to unijny instrument pożyczek na zbrojenia o wartości 150 mld euro, ustanowiony rozporządzeniem Rady (UE) 2025/1106. Komisja Europejska pożycza pieniądze na rynku i przekazuje je państwom członkowskim na zakupy sprzętu wojskowego.
Polska jest największym beneficjentem programu: przypadło jej 43,73 mld euro, czyli około 29 proc. całej puli. Pierwsza zaliczka wyniosła 6,56 mld euro, czyli 15 proc. przyznanej kwoty. Pożyczkę spłaca się przez 45 lat, z czego przez pierwsze 10 lat płaci się tylko odsetki. Projekty finansowane z SAFE trzeba zrealizować do końca 2030 r.
Na łączny koszt programu SAFE składają się trzy elementy: sam dług w euro, odsetki ustalane co roku według kosztu obligacji Komisji Europejskiej oraz kurs złotego w dniach kolejnych spłat. Tylko pierwszy z nich jest stały.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi oprocentowanie pożyczki SAFE?
Oprocentowanie SAFE zależy od kosztu obligacji emitowanych przez Komisję Europejską i jest aktualizowane co roku. W 2025 r. wynosiło 3,17 proc., w raporcie Komisji Europejskiej z kwietnia 2026 r. 3,32 proc., a według Ministerstwa Finansów w pierwszym półroczu 2026 r. średni koszt finansowania wyniósł 3,40 proc.
Ile pieniędzy Polska dostanie z SAFE?
Polska ma otrzymać z programu SAFE 43,73 mld euro, czyli około 29 proc. całej puli wartej 150 mld euro. Umowę pożyczkową z Komisją Europejską podpisano 8 maja 2026 r., a pierwsza zaliczka wyniosła 6,56 mld euro. Przy kursie euro z 4 listopada 2026 r. cała pożyczka jest warta około 192,5 mld zł.
Kiedy Polska zacznie spłacać SAFE?
Pożyczka SAFE ma 45-letni okres spłaty i 10 lat karencji. Przez pierwsze 10 lat Polska płaci wyłącznie odsetki, a spłata samego kapitału zaczyna się w 11. roku. Ministerstwo Finansów liczy koszty obsługi pożyczki w horyzoncie lat 2026-2075.
