W poniedziałek 16 listopada 2026 r. na cmentarzu parafialnym w Waśniowie mają spocząć Janusz, Renata i Magdalena Oksińscy, pierwsze ofiary zamachowca z Krakowa. Rodzina pochodziła z tych stron i tu wracają jej zmarli. Waśniów, dziś spokojna siedziba gminy w powiecie ostrowieckim, przez ponad 500 lat był miastem, które car ukarał za powstanie styczniowe.
Pogrzeb rodziny Oksińskich w Waśniowie
53-letni Janusz Oksiński, jego 51-letnia żona Renata i 21-letnia córka Magdalena zginęli w nocy z 6 na 7 listopada 2026 r. w mieszkaniu w Ostrowcu Świętokrzyskim. Zabił ich syn i brat, 24-letni Michał Oksiński, który kilka godzin później otworzył ogień w centrum Krakowa, pogrzeb trojga zamordowanych zaplanowano na poniedziałek 16 listopada w Waśniowie, a organizuje go krewny, który zgłosił się do śledczych po ciała.
Wybór miejsca nie jest przypadkowy. Oksińscy wywodzili się z Waśniowa i pobliskich Prusinowic, a do Ostrowca przeprowadzili się kilkanaście lat temu. W gminie Waśniów nadal mieszka większość krewnych rodziny, samego zamachowca bliscy natomiast nie pochowają. Mieszkańcy nie chcą, żeby spoczął obok rodziców i siostry.
Kim był 24-latek i jak przebiegała jego droga do zbrodni, opisaliśmy w tekście o zamachowcu z Krakowa Michale Oksińskim.
Czytaj również: Pogrzeb Janusza, Renaty i Magdaleny Oksińskich. Syna i brata rodzina nie pochowa
Cmentarz parafialny w Waśniowie: 70 zabytkowych nagrobków i mogiły żołnierzy
Cmentarz w Waśniowie leży przy ul. Rynek i należy do parafii Waśniów, a zarządza nim proboszcz. Nekropolia zajmuje 1,84 ha i jest czynna od przełomu XVIII i XIX w. Gminny program opieki nad zabytkami wylicza na cmentarzach w Waśniowie i pobliskiej Mominie około 70 nagrobków o wysokiej wartości artystycznej. Wykonali je kamieniarze z warsztatów w Kunowie.
Na cmentarzu stoi mogiła łącznika powstania styczniowego Maksymiliana Budzisza. Jest tu także grób zbiorowy żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1945 r., wpisany do ewidencji miejsc pamięci narodowej prowadzonej przez wojewodę świętokrzyskiego. Spoczywają w nim m.in. 32-letni plut. Zygmunt Kosmaciński „Zygmunt”, 21-letni kpr. Wincenty Barański „Lopek” i 18-letni kpr. Celestyn Kasiński „Wolny”.
Parafia Waśniów i kościół św. Apostołów Piotra i Pawła
Parafia w Waśniowie ma ponad 700 lat udokumentowanej historii. Według Jana Długosza już w XII w. stał tu drewniany kościół pw. św. Piotra, a parafia figuruje w spisach świętopietrza z pierwszej ćwierci XIV w. Obecną, murowaną świątynię w stylu późnorenesansowym wzniesiono w 1656 r. na miejscu drewnianego kościoła z XV w.
8 czerwca 1727 r. w kościół uderzył piorun i budynek spłonął. Odbudowany, został znacznie rozbudowany w 1882 r., a w 2011 r. przeszedł generalny remont więźby dachowej. To świątynia jednonawowa, pięcioprzęsłowa, z dwiema kaplicami bocznymi, węższym prezbiterium na planie kwadratu i zakrystią. Najcenniejszym elementem wnętrza jest rokokowy ołtarz z charakterystycznymi prześwitami.
Obok kościoła stoi późnobarokowa dzwonnica z XVIII w. Wiszą w niej trzy dzwony, z których najstarszy pochodzi z 1535 r. i ufundował go opat Rafał. Kościół wraz z dzwonnicą jest wpisany do rejestru zabytków województwa świętokrzyskiego pod numerem A-626.
Historia Waśniowa: od bulli papieskiej do ukazu carskiego
Pogrzeb ofiar z Ostrowca przypomina o miejscowości, której dzieje sięgają początków państwa. Waśniów to wieś w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, siedziba gminy wiejskiej Waśniów, która w latach 1351-1869 miała prawa miejskie. Najstarsze dokumenty wiążą ją z księciem Mieszkiem III Starym, który nadał osadę katedrze gnieźnieńskiej. Na mocy bulli papieskiej z 1147 r. Waśniów przeszedł we władanie kanoników regularnych z Trzemeszna.
Prawa miejskie i cystersi z Wąchocka
7 stycznia 1351 r. Kazimierz Wielki nadał osadzie w Krakowie prawo średzkie i wójtostwo. W 1409 r. przez Waśniów przejeżdżał Władysław Jagiełło w drodze pod Grunwald. W 1432 r. opat trzemeszeński Andrzej przekazał Waśniów wraz z Jeżowem opatowi wąchockiemu Mikołajowi w zamian za dobra w ziemi łęczyckiej i od tej pory miastem władali cystersi. Kazimierz Jagiellończyk dał miastu w 1467 r. przywilej na drugi jarmark, ale rozwój przerwał pożar z 1523 r., który strawił około 80 proc. zabudowy.
Powstanie styczniowe i utrata praw miejskich
W czasie powstania styczniowego w Waśniowie krótko przebywał dyktator Marian Langiewicz, a w okolicy działał oddział Karola Kality „Rębajły”. Kara przyszła po upadku zrywu. W 1869 r. ukazem carskim Waśniów utracił prawa miejskie, nadane mu 518 lat wcześniej, i od tego czasu jest wsią.
Z okolicą wiąże się też jeden z najważniejszych poetów polskiego baroku. Wespazjan Kochowski urodził się w 1633 r. w nieistniejącym dziś folwarku Gaj pod Waśniowem. W jednej z fraszek ze zbioru „Niepróżnujące próżnowanie” zażartował z nazwy miejscowości, kojarzącej się z waśnią.
| Rok | Mieszkańcy wsi Waśniów, osoby |
|---|---|
| 1827 | 295 (42 domy) |
| 1928 | ok. 580 |
| 2021 | 420 |
Zestawienie pokazuje, że dzisiejszy Waśniów ma o ponad jedną czwartą mniej mieszkańców niż w okresie międzywojennym, choć wciąż więcej niż w czasach, gdy był miastem.
Gmina Waśniów w liczbach
Gmina Waśniów zajmuje 112 km², czyli 18,15 proc. powierzchni powiatu ostrowieckiego, i jest czwarta pod względem wielkości spośród sześciu gmin powiatu. Według Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2024 r. mieszkały w niej 6 296 osób. Gmina dzieli się na 29 sołectw, a przez jej teren przebiega 16 km drogi wojewódzkiej nr 751. W jej skład wchodzą m.in. Boksyce, Boleszyn, Czajęcice, Grzegorzowice, Janowice, Jeżów, Momina, Nosów, Prusinowice i Wronów, a do najbliższego większego miasta, Ostrowca Świętokrzyskiego, jest z Waśniowa około 15 km.
Gmina leży na styku Wyżyny Sandomierskiej i Gór Świętokrzyskich. Sąsiaduje z gminami Baćkowice i Sadowie w powiecie opatowskim, Bodzechów i Kunów w powiecie ostrowieckim, Łagów i Nowa Słupia w powiecie kieleckim oraz Pawłów w powiecie starachowickim. Urząd Gminy mieści się przy Rynku 24, a wójtem jest Krzysztof Gajewski. W herbie gminy widnieje biały łabędź. Życie kulturalne skupia Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Waśniowie, a komunikaty urzędu publikuje strona internetowa Gminy Waśniów.
Zabytki i rezerwaty gminy Waśniów
Do rejestru zabytków wpisano w gminie 20 obiektów, w Mominie stoi kościół św. Wojciecha z 1326 r., przebudowany w XVI i XVII w., z barokową ośmioboczną kaplicą. Kościół św. Jana Chrzciciela w Grzegorzowicach formalnie datowany jest na 1346 r., ale część prezbiterialna może pochodzić jeszcze z XI w. Rejestr obejmuje też zespoły dworskie w Boksycach, Mirogonowicach i Wronowie oraz kaplicę na Górze Witosławskiej.
Przyrodę chronią trzy rezerwaty. „Szczytniak” (6,03 ha) obejmuje gołoborze z kambryjskich kwarcytów i fragment puszczy bukowo-jodłowej, „Skały” (3,18 ha) w dolinie Dobruchny chronią wychodnie dewońskich dolomitów i wapieni, a „Małe Gołoborze” (0,25 ha) leży na zachód od kaplicy na Górze Witosławskiej. Pełny wykaz obiektów zawiera Program Opieki nad Zabytkami Gminy Waśniów na lata 2023-2026.
Najczęstsze pytania
Ile mieszkańców ma Waśniów?
Wieś Waśniów liczyła 420 mieszkańców według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 r., co stanowi około 6,6 proc. ludności gminy. Cała gmina Waśniów miała według Głównego Urzędu Statystycznego 6 296 mieszkańców na koniec 2024 r. i obejmuje 29 sołectw w powiecie ostrowieckim.
Czy Waśniów ma prawa miejskie?
Waśniów jest dziś wsią i siedzibą gminy wiejskiej. Prawa miejskie miał od 1351 r., gdy Kazimierz Wielki nadał osadzie prawo średzkie, do 1869 r. Władze carskie odebrały je ukazem po powstaniu styczniowym, w którym brali udział miejscowi mieszkańcy.
