Komitet do Spraw Europejskich skierował projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, wprowadzającej nową opłatę opakowaniową, do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Do dokumentu, oznaczonego numerem UC100, dołączono obszerny protokół rozbieżności z zastrzeżeniami czterech resortów oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. To kolejny krok w pracach nad przepisami, które branża opakowaniowa i spożywcza od miesięcy krytykują jako ukryty parapodatek.
KSE kieruje projekt UC100 do Stałego Komitetu Rady Ministrów
Komitet do Spraw Europejskich w piśmie z 9 września 2026 r. poinformował, że przyjął projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych w trybie obiegowym, po potwierdzeniu 19 sierpnia. Częściowo uwzględniono w nim uwagi Ministerstwa Finansów oraz UOKiK. Do dokumentu dołączono jednak protokół rozbieżności, do którego trafiły uwagi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, a także nieprzyjęte uwagi Ministerstwa Finansów i UOKiK, ustalił Dziennik Gazeta Prawna.
Rządowe Centrum Legislacji zgłosiło własne zastrzeżenia dotyczące terminów wejścia w życie przepisów i podkreśliło, że ich ostateczny kształt musi zostać przesądzony najpóźniej na etapie prac Stałego Komitetu Rady Ministrów. Pełną dokumentację projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych prowadzi Rządowe Centrum Legislacji.
Czym jest opłata opakowaniowa i ile wyniesie
Nowa opłata zastąpi dotychczasową opłatę produktową, którą producent płacił tylko wtedy, gdy nie wykazał wystarczającego poziomu recyklingu. Opłatę opakowaniową zapłacą wszystkie firmy wprowadzające na rynek produkty w opakowaniach, niezależnie od wyniku recyklingowego. Pieniądze trafią na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który rozdzieli je między gminy.
System ma być wdrażany stopniowo, a docelowa stawka za tworzywa sztuczne, kartony, folie i drewno sięgnie od kilkudziesięciu groszy do prawie dwóch złotych za kilogram, w zależności od tego, jak łatwo dany materiał poddaje się recyklingowi.
| Rok | Wysokość opłaty opakowaniowej |
|---|---|
| 2026 | 8 proc. stawki opłaty produktowej |
| 2027 | 20 proc. stawki opłaty produktowej |
| 2028 | pełna stawka, docelowo do 2 zł za kilogram opakowania |
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podaje na swojej stronie, że w praktyce przełoży się to na symboliczne kwoty. Opłata za opakowanie na jajka ma w 2028 r. wynieść niespełna 3 grosze, a 300-mililitrowa butelka szamponu podrożeje w tym czasie o 4 grosze.
Branża mówi o parapodatku, resort odpiera zarzuty
Aleksander Traple, prezes firmy Biosystem S.A., ocenił w rozmowie z portalem WP Finanse, że proponowane rozwiązanie w praktyce działa jak nowy podatek, a wzrost kosztów po stronie przedsiębiorców zostanie przeniesiony na ceny produktów. Zwrócił też uwagę, że projekt nie zawiera żadnej diagnozy obecnego systemu ani wyliczenia, dlaczego wpływy z opłaty mają sięgnąć ponad 5 mld zł rocznie, czyli pięciokrotnie więcej niż dziś płacą firmy za odpady niepoddane recyklingowi.
Podobne zastrzeżenia zgłosił Andrzej Gantner, dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności, w rozmowie z serwisem Prawo.pl. Jego zdaniem projekt koncentruje się na administracyjnym poborze i podziale środków, zamiast na systemowej poprawie gospodarki odpadami opakowaniowymi.
Resort broni się, wskazując, że dzisiejsze koszty ponoszą przede wszystkim mieszkańcy w opłatach za wywóz śmieci, a nowy system ma to zmienić.
Przy projektowaniu systemu ROP zależało nam, aby opłaty ROP ponoszone przez producentów były tak skalkulowane, by klienci nie odczuli realnie różnicy w codziennych zakupach, a jednocześnie, by producentom opłacało się podjąć działania zmierzające do zmniejszenia ilości odpadów w środowisku.
Anita Sowińska, wiceministra klimatu i środowiska, komunikat resortu
Czym jest ROP i dlaczego Polska musi go wdrożyć
Rozszerzona odpowiedzialność producenta to zasada, zgodnie z którą firma wprowadzająca produkt w opakowaniu na rynek odpowiada finansowo za późniejsze zbieranie i przetwarzanie odpadu, jaki z tego opakowania powstanie. Obowiązek jej wdrożenia nakłada na Polskę dyrektywa 2008/98/WE, a termin graniczny minął 5 stycznia 2023 r. Komisja Europejska prowadzi wobec Polski postępowanie naruszeniowe w tej sprawie.
Rolnictwo i UOKiK też mają zastrzeżenia
Krytyka projektu nie płynie wyłącznie ze środowiska przedsiębiorców. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwróciło uwagę, że sektor rolno-spożywczy poniesie nawet do 60 proc. kosztów całego systemu, wynika z ustaleń WP Finanse. UOKiK z kolei sprzeciwia się nałożeniu na urząd nowych zadań i wytknął ustawodawcy brak popartego analizami uzasadnienia tak głębokiej ingerencji w rynek.
Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej ostrzegł w swoim raporcie, że nowe opłaty i obowiązki mogą podnieść ceny niektórych towarów nawet o 20 proc., co przy tanich produktach, takich jak jogurt czy serek, oznacza relatywnie wysoką podwyżkę procentową.
Co dalej z projektem
Stały Komitet Rady Ministrów będzie musiał rozstrzygnąć uwagi z protokołu rozbieżności, zanim projekt trafi pod obrady Rady Ministrów, a następnie do Sejmu. Rządowe Centrum Legislacji nie przesądziło jeszcze ostatecznych terminów wejścia w życie poszczególnych przepisów, zastrzegając, że decyzja w tej sprawie zapadnie dopiero na dalszym etapie prac rządowych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie odpowiedziało dotychczas publicznie na szczegółowe zarzuty UOKiK i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawarte w protokole rozbieżności.
Najczęstsze pytania
Kto zapłaci opłatę opakowaniową
Opłatę opakowaniową zapłacą firmy wprowadzające na polski rynek produkty w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych, niezależnie od branży. Pieniądze trafią na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który rozdzieli je między gminy w zależności między innymi od wyników recyklingu.
Czy opłata opakowaniowa to to samo co kaucja za butelki
Opłata opakowaniowa to odrębny mechanizm od systemu kaucyjnego na butelki i puszki. System kaucyjny dotyczy zwrotu konkretnego opakowania przez konsumenta, a opłata opakowaniowa jest daniną, którą producent wnosi za każdy kilogram opakowania wprowadzonego na rynek. Oba rozwiązania mają działać równolegle.
Kiedy nowe przepisy mają wejść w życie
Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje dwuletni okres przejściowy w latach 2026 i 2027, a pełne wdrożenie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta na 2028 r. Rządowe Centrum Legislacji zastrzegło jednak, że ostateczne terminy zostaną ustalone dopiero na dalszym etapie prac rządowych.
