Czy sezonowa zmiana czasu naprawdę szkodzi zdrowiu? Amerykańska Akademia Medycyny Snu (AASM) nie ma wątpliwości – w oficjalnym stanowisku wzywa do zniesienia zmiany czasu i pozostania przy czasie standardowym przez cały rok. Powód? Przestawianie zegarków zaburza rytm okołodobowy i wiąże się z wyższym ryzykiem chorób układu krążenia, zaburzeń nastroju oraz wypadków samochodowych. Wyjaśniamy, co dokładnie mówią naukowcy i dlaczego to czas standardowy, a nie letni, jest zgodniejszy z biologią człowieka.
Amerykańska Akademia Medycyny Snu twierdzi, w oficjalnym oświadczeniu, że należy skończyć z sezonową zmianą czasu, ponieważ zmiany te powodują choroby układu krążenia, zaburzenia nastroju i wypadki samochodowe.
Stanowisko Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu
W ciągu ostatnich kilku lat odbyła się intensywna debata na temat przejścia z czasu standardowego na czas letni. Prawie na całym świecie coroczne zmiany czasu na letni wiosną i powrót do standardowego czasu jesienią są wymagane przez prawo.
Mnogość zgromadzonych dowodów wskazuje, że gwałtowne przejście od czasu standardowego do czasu letniego pociąga za sobą istotne zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa publicznego, w tym zwiększone ryzyko niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych, zaburzeń nastroju i wypadków samochodowych.
Dlaczego czas letni szkodzi bardziej
Chociaż chroniczne skutki pozostawania w okresie letnim przez cały rok nie zostały dobrze zbadane, czas letni jest mniej zgodny z biologią okołodobową człowieka – co ze względu na wpływ opóźnionego naturalnego cyklu światła i ciemności na działalność człowieka może skutkować niewspółosiowością dobową, która w niektórych badaniach była powiązana ze zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia, zespołem metabolicznym i innymi zagrożeniami dla zdrowia.
Rekomendacja: stały czas standardowy
Dlatego też, według stanowiska Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu, te sezonowe zmiany czasu powinny zostać zniesione na rzecz stałego, ogólnokrajowego, standardowego czasu całorocznego.
Zmiana czasu a zdrowie – co realnie dzieje się w organizmie
Przestawienie zegarka o godzinę wydaje się drobiazgiem, ale dla organizmu jest sygnałem do przebudowy całego rytmu dobowego. Zegar biologiczny steruje wydzielaniem melatoniny, ciśnieniem krwi i temperaturą ciała, a jego rozregulowanie odbija się na śnie, koncentracji i nastroju. Najtrudniejsze są pierwsze dni po wiosennej zmianie na czas letni, gdy tracimy godzinę snu – to właśnie wtedy statystyki notują więcej zawałów i wypadków drogowych. Zwolennicy stałego czasu standardowego argumentują, że dopasowanie zegara do naturalnego cyklu światła po prostu lepiej służy zdrowiu niż sztuczne przesuwanie doby dwa razy w roku.
Przeglądaj pozostałe teksty z działu Zdrowie…
Kortyzol, melatonina i nastrój – jak zmiana czasu rozstraja organizm
Za rytm dobowy odpowiadają dwa kluczowe hormony: melatonina, która wieczorem przygotowuje organizm do snu, oraz kortyzol, który rano nas wybudza. Gdy przestawiamy zegarki, wewnętrzny zegar biologiczny przez kilka dni pozostaje rozsynchronizowany z porą dnia – melatonina wydziela się „nie w porę”, a poranny wyrzut kortyzolu przesuwa się względem budzika. Stąd senność, gorsza koncentracja i rozdrażnienie w pierwszym tygodniu po zmianie. Szczególnie odczuwalna bywa jesienna zmiana czasu na zimowy: krótszy dzień i mniej światła nasilają u części osób spadki nastroju, a nawet epizody depresyjne. Dlatego lekarze coraz częściej mówią o zmianie czasu jako o problemie nie tylko sercowym, ale i dla zdrowia psychicznego.
Zmiana czasu a zdrowie – najczęściej zadawane pytania
Kiedy zmieniamy czas na letni i zimowy?
W Europie czas letni wprowadzamy w ostatnią niedzielę marca, przesuwając zegar o godzinę do przodu, a do czasu zimowego (standardowego) wracamy w ostatnią niedzielę października, cofając wskazówki o godzinę. To właśnie ta wiosenna zmiana, odbierająca godzinę snu, jest dla organizmu najtrudniejsza.
Czy zmiana czasu szkodzi zdrowiu?
Według Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu tak. Przestawianie zegarków zaburza rytm dobowy i wiąże się z wyższym ryzykiem zawału serca, udaru mózgu, zaburzeń nastroju, bezsenności oraz wypadków drogowych, zwłaszcza w pierwszych dniach po przejściu na czas letni.
Czy zmiana czasu wpływa na zdrowie psychiczne?
Może wpływać. Rozregulowanie rytmu dobowego i wahania kortyzolu pogarszają nastrój, a jesienna zmiana na czas zimowy, wraz z krótszym dniem, bywa powiązana z sezonowymi spadkami nastroju i epizodami depresyjnymi. U osób wrażliwych warto tym dniom poświęcić szczególną uwagę.
Jak złagodzić skutki zmiany czasu?
Pomaga stopniowe przesuwanie pory snu na kilka dni przed zmianą, poranna ekspozycja na światło dzienne, unikanie kofeiny i ekranów wieczorem oraz utrzymanie stałych godzin snu. Organizm potrzebuje zwykle od kilku dni do tygodnia, aby w pełni zaadaptować się do nowego czasu.
Czy sezonowa zmiana czasu zostanie zniesiona?
Trwa debata. Unia Europejska rozważała rezygnację ze zmiany czasu, a wielu ekspertów i towarzystw medycznych opowiada się za stałym czasem standardowym jako zgodniejszym z biologią człowieka niż czas letni.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Źródło: Journal of Clinical Sleep Medicine (JCSM), stanowisko American Academy of Sleep Medicine.
