„Dostałem gratulacje od wielu liderów” – chwalił się Donald Tusk po szczycie w Dublinie. Polska znalazła się w formacie E5, który razem z instytucjami UE ma reprezentować Europę w rozmowach o zakończeniu wojny na Ukrainie. To dobra wiadomość, bo do tej pory w najważniejszych europejskich rozmowach często dominowały tylko Francja, Niemcy i Wielka Brytania. Premier przedstawia jednak tę decyzję jako swój wielki sukces, ale szczegóły jasno pokazują, że jego entuzjazm warto nieco ostudzić.
Format E5. Polska w europejskim zespole negocjacyjnym
Decyzja o włączeniu Polski do negocjacji dotyczących zakończenia wojny na Ukrainie została podjęta w Dublinie, gdzie 12 i 13 listopada odbywał się szczyt Europejskiej Wspólnoty Politycznej oraz nieformalne spotkanie przywódców UE. Wcześniej, podczas nocnego spotkania, z europejskimi liderami rozmawiali wysłannicy Donalda Trumpa Jared Kushner i Steve Witkoff oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Amerykanie przylecieli do Irlandii prosto z Moskwy, gdzie spotkali się z Władimirem Putinem.
Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa poinformował po szczycie, kto będzie przemawiał w imieniu Europy.
Dzisiaj przywódcy uzgodnili, że nasz europejski zespół do spraw negocjacji pokojowych w Ukrainie składa się z instytucji UE oraz grupy E5 w ramach koalicji chętnych.
Antonio Costa, przewodniczący Rady Europejskiej
W skład E5 wchodzą:
- Polska
- Francja
- Niemcy
- Włochy
- Wielka Brytania
Ten format nie jest jednak nowy. Już od listopada 2024 r. trwają spotkania pięciu państw, które w Europie wydają najwięcej na obronność. Początkowo odbywały się one głównie na poziomie ministrów obrony. W czerwcu 2026 r. w Berlinie po raz pierwszy obradowali szefowie rządów. Polska i Włochy od dawna zabiegały o to, aby kluczowe decyzje nie zapadały wyłącznie w gronie tzw. E3, czyli Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii.
Tusk: „Polska będzie w tym formacie odgrywała kluczową rolę”
Premier nie krył zadowolenia. „Muszę powiedzieć, ucieszyłem się, tak powiem nieskromnie, dostałem gratulacje od wielu liderów, bo Polska będzie w tym formacie odgrywała kluczową rolę” – mówił przed wylotem z Dublina. Dodał, że „właściwie wszyscy poparli ideę formatu E5”. Na X napisał zaś: „Stawką jest pokój w Ukrainie i bezpieczeństwo Polski i całej Europy. To nasz czas”.
Pięć europejskich państw: Francja, Włochy, Polska, Niemcy i Wielka Brytania (E5) oraz instytucje europejskie uczestniczyć będzie w imieniu Europy w negocjacjach z Rosją, Ukrainą oraz USA. Stawką jest pokój w Ukrainie i bezpieczeństwo Polski i całej Europy. To nasz czas.
— Donald Tusk (@donaldtusk) November 13, 2026
Tusk zapewnił też, że Polska nie zgodzi się na ustępstwa wobec Moskwy. „Nie ma mowy o rewizji architektury bezpieczeństwa w Europie” – podkreślił. Jest to odpowiedź na żądania Rosji, która według medialnych doniesień domaga się m.in. wycofania baz NATO z państw bałtyckich i wyjścia Finlandii z Sojuszu.
Polska, Włochy, Wielka Brytania, Francja i Niemcy. To format E5, w którym odegramy kluczową rolę. pic.twitter.com/cFNfNKKpKz
— Donald Tusk (@donaldtusk) November 14, 2026
Kto naprawdę usiądzie przy stole?
Za słowami o „kluczowej roli” kryje się jednak nieco bardziej skromna rzeczywistość. Jak przyznał sam Tusk, jedynym przedstawicielem Europy na zewnątrz ma być przewodniczący Rady Europejskiej. To właśnie Antonio Costa będzie prezentował wspólne stanowisko UE. Państwa E5 mają uczestniczyć w rozmowach „przede wszystkim na poziomie doradców ds. bezpieczeństwa”. Nasz kraj ma reprezentować wiceminister spraw zagranicznych Robert Kupiecki.
Nie wiadomo też, czy nowy format zaakceptuje Rosja. Moskwa stawia bowiem dość wygórowane żądania, a do tej pory niechętnie patrzyła na udział Europejczyków w tych rozmowach. Kushner zapowiedział wprawdzie, że kolejna runda rozmów Rosji z Ukrainą zostanie poszerzona o Europę, ale na razie to tylko deklaracja. Niedawno pisaliśmy też, jak Donald Trump sugerował odsunięcie Zełenskiego od negocjacji.
Pytania o traktaty i rolę prezydenta
Wątpliwości zgłosił m.in. Leszek Miller. Jak relacjonuje portal Do Rzeczy, były premier zwracał uwagę, że przy tworzeniu nowego formatu mogło dojść do złamania unijnych traktatów. Chodzi o to, że to traktaty określają, kto reprezentuje Unię na zewnątrz, a nieformalna grupa pięciu państw nie jest w nich przewidziana.
Pojawia się też pytanie o rolę głowy państwa. Zgodnie z art. 133 Konstytucji to prezydent jest reprezentantem Polski w stosunkach zewnętrznych, a w sprawach polityki zagranicznej powinien współdziałać z premierem i właściwym ministrem. Tymczasem Tusk przedstawia udział w negocjacjach, które dotyczą bezpieczeństwa Polski, jako „nasz czas” i sukces swojego rządu. Obecność Polski w E5 to zdecydowanie dobra wiadomość. Prawdziwą miarą sukcesu będzie jednak to, czy Polska rzeczywiście wpłynie na warunki pokoju, a nie liczba gratulacji odebranych w Dublinie.
