Stowarzyszenie Prawnicy dla Polski złożyło w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez premiera Donalda Tuska. Chodzi o kontrasygnatę, którą szef rządu naniósł na akty mianowania ponad 200 asesorów sądowych wręczone 28 lipca 2026 r. przez prezydenta Karola Nawrockiego.
Prawnicy dla Polski wskazali trzy przepisy w zawiadomieniu na premiera
Zawiadomienie opiera się na art. 231 § 1 i 2 Kodeksu karnego, czyli przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariusza publicznego, art. 270 § 1 Kodeksu karnego, czyli podrobieniu albo przerobieniu dokumentu, oraz art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Mówi o „uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez premiera Donalda Tuska”. O złożeniu zawiadomienia poinformował 14 sierpnia 2026 r. portal Niezalezna.pl; zarządowi stowarzyszenia prezesuje sędzia Łukasz Piebiak.
Punktem wyjścia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2026 r., wydany na wniosek byłej Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzaty Manowskiej. Trybunał uznał wymóg kontrasygnaty przy mianowaniu asesorów za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, bo daje premierowi „prawo weta” wobec aktów prezydenta. Orzeczenie zapadło w trakcie sporu o Trybunał Konstytucyjny, w którym każda ze stron uznaje działania drugiej za bezprawne.
Podpis Donalda Tuska ma być „przerobieniem autentycznego dokumentu”
Zarzut jest odwróceniem zwykłego schematu: nie chodzi o to, że premier podpisu odmówił, tylko o to, że go złożył. Skoro Trybunał uznał wymóg kontrasygnaty za niekonstytucyjny, to akty mianowania były zdaniem stowarzyszenia kompletne bez podpisu szefa rządu, a Donald Tusk, „nanosząc swój podpis na dokumentach wystawionymi wyłącznie przez prezydenta, miał dopuścić się przerobienia autentycznych dokumentów urzędowych”.
Kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 270 § 1 Kodeksu karnego
Drugi wątek dotyczy obiegu dokumentów. Zatrzymanie aktów mianowania przez prezesów sądów i przekazanie ich podmiotowi, który zdaniem autorów pisma nie był do tego uprawniony, „mogłoby wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego w zbiegu z art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych”.
Premier mówi o „politycznym spisku” prezydenta i Trybunału
Donald Tusk podpisał pierwszy akt mianowania publicznie, na konferencji 5 sierpnia 2026 r., i zapowiedział podpisanie pozostałych. Uzasadnił to ryzykiem praktycznym: bez kontrasygnaty każde orzeczenie tych asesorów mógłby ktoś podważyć. Prezydentowi zarzucił, że „wręczył nominacje asesorom, ale wcześniej nie wypełnił konstytucyjnego obowiązku, jakim jest uzyskanie kontrasygnaty premiera”.
Dwie instytucje odpowiedzialne za ochronę i respektowanie konstytucji zawiązały coś na kształt politycznego spisku, aby tę konstytucję złamać.
Donald Tusk, prezes Rady Ministrów
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek stwierdził, że bez podpisu szefa rządu nominacje byłyby nieważne. Zbigniew Bogucki z Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nazwał te podpisy „bezwarunkową kapitulacją” i „dramatyczną próbą wyjścia z prawnej matni”. Do publikacji tego tekstu Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie odniosła się do zawiadomienia.
Czym jest kontrasygnata i kiedy jest wymagana
Kontrasygnata to podpis Prezesa Rady Ministrów pod aktem urzędowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, od którego zależy ważność tego aktu i który przenosi odpowiedzialność polityczną za jego treść na rząd. Zasadę ustanawia art. 144 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a wyjątki od niej, czyli prerogatywy, wylicza ustęp 3 tego artykułu.
Prerogatywą jest powołanie sędziego i prawo łaski – tych aktów premier nie podpisuje i nie może ich zablokować. Mianowania asesora w tym katalogu nie ma, dlatego ustawa wymagała przy nim kontrasygnaty. Czerwcowy wyrok Trybunału ten wymóg zakwestionował i to on jest osią sporu.
Ten sam podpis, dwie wykluczające się kwalifikacje prawne
Krajowa Rada Sądownictwa w stanowisku z 29 lipca 2026 r. napisała, powołując się na art. 144 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że „udzielenie kontrasygnaty przesądzi o skuteczności tych aktów mianowania”. Dla Rady podpis premiera był warunkiem, bez którego asesorzy nie zaczną orzekać. Dla autorów zawiadomienia ten sam podpis jest przerobieniem dokumentu.
Różnica nie bierze się z odmiennego czytania art. 144, tylko z odpowiedzi na pytanie wcześniejsze: czy czerwcowy wyrok w ogóle wiąże. Ministerstwo Sprawiedliwości rozstrzygnięć obecnego Trybunału za wiążące nie uznaje, więc dla resortu wymóg kontrasygnaty pozostaje w mocy. Prawnicy dla Polski traktują ten wyrok jako obowiązujący i dopiero stąd wyprowadzają zarzut karny. Prokuratura będzie musiała zająć stanowisko właśnie w tej kwestii.
Portal prawo.pl podaje 209 absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury oraz 18 asesorów sądów administracyjnych, „Gazeta Prawna” pisze o 211 asesorach sądów rejonowych i 18 administracyjnych. Wersje źródeł są rozbieżne. Według „Gazety Prawnej” mogliby przejąć od 10 do 11 tys. spraw miesięcznie, a wymiar sprawiedliwości źle ocenia 61 proc. Polaków – wynika z sondażu CBOS z 11 sierpnia 2026 r.
Co dalej z zawiadomieniem i nominacjami asesorskimi
Prokuratura Okręgowa w Warszawie zdecyduje, czy wszczyna śledztwo, czy odmawia jego wszczęcia; terminu nie podała. Równolegle Donald Tusk ma podpisywać kolejne akty, a prezesi sądów dopuszczać asesorów do orzekania. Otwarte pozostaje, czy ważność aktów z podpisem premiera zakwestionuje Karol Nawrocki, który wręczył je, powołując się na wyrok Trybunału.
Najczęstsze pytania
Co to znaczy kontrasygnata?
To podpis Prezesa Rady Ministrów pod aktem urzędowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Bez niego akt objęty tym wymogiem nie jest ważny, a premier bierze na siebie odpowiedzialność polityczną za jego treść przed Sejmem. Podstawą jest art. 144 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Kiedy kontrasygnata nie jest wymagana?
Przy aktach wymienionych w art. 144 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czyli prerogatywach. Należą do nich powoływanie sędziów i stosowanie prawa łaski. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 25 czerwca 2026 r. zaliczył do tej grupy mianowanie asesorów.
Czy Donald Tusk usłyszał zarzuty?
Nie. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa może złożyć każdy i nie jest ono ani zarzutem, ani aktem oskarżenia. Prokuratura Okręgowa w Warszawie dopiero zdecyduje o wszczęciu postępowania. Do tego czasu premiera chroni domniemanie niewinności.
