Skarbówka zestawia kilometrówkę firmowych aut z odczytami kamer. Odliczenie 100 proc. VAT od samochodu stało się dla urzędów skarbowych widocznie problematyczne, bo znalazły kolejne narzędzie represji wobec podatnika. Krakowska Administracja Skarbowa jako jedna z pierwszych dołącza do pism wykaz dat, godzin i miejsc, w których kamera systemu rozpoznawania tablic rejestracyjnych odczytała numer jego auta. Przedsiębiorca dostaje siedem dni na wyjaśnienie, dlaczego jego auto pojawiło się tam, gdzie nie ma go w ewidencji przebiegu pojazdu.
Krakowska skarbówka dołącza do wezwań zestawienie odczytów tablic rejestracyjnych
Urzędy skarbowe porównują dokumentację przebiegu samochodów firmowych z danymi z kamer rozpoznających tablice rejestracyjne. Uwagę urzędu przyciągają przejazdy w weekend, w nocy albo w miejscu, którego nie ma w ewidencji.
Serwis Motoryzacja Interia dotarł do treści jednego z takich pism. Urząd zażądał wyjaśnień w sprawie „danych dotyczących przejazdów nieuwzględnionych w dokumentacji prowadzonej na potrzeby rozliczeń podatkowych”, a do wezwania dołączył załącznik zatytułowany „Zestawienie dat, godzin oraz miejsc odczytu tablic rejestracyjnych”. Podatnik ma siedem dni. Musi odtworzyć z pamięci trasę sprzed miesięcy i wykazać, że wpis w kilometrówce nie był fikcją.
Zdjęcia pochodzą z dwóch systemów automatycznego rozpoznawania tablic rejestracyjnych i żaden z nich nie powstał do kontroli podatku od firmowych aut. ANPRS PL Krajowa Administracja Skarbowa uruchomiła 28 grudnia 2017 r. do zwalczania przemytu towarów i zapobiegania oszustwom podatkowym, a urządzenia rejestrujące numery stoją na granicy zewnętrznej i wewnętrznej oraz w pojazdach służbowych KAS. Drugi ANPRS zbudowała Komenda Stołeczna Policji do walki z przestępczością zorganizowaną: obsługuje 50 równoległych strumieni wideo, a obraz bierze z kamer monitoringu miejskiego w Warszawie, z własnych kamer komendy, z kamer w pojazdach nieoznakowanych i z przenośnego zestawu nomadycznego. Kamery są więc jednocześnie stacjonarne i mobilne: część stoi przy drogach i na przejściach granicznych, część jeździ w radiowozach i autach służbowych, a zestaw przenośny można ustawić tam, gdzie akurat jest potrzebny.
Mechanizm kontroli jest prosty. Odczyt tablicy z datą, godziną i miejscem trafia do zestawienia, które urząd nakłada na dwa dokumenty podatnika: ewidencję przebiegu pojazdu i zgłoszenie VAT-26. Przejazd w nocy, wyjazd w weekend, auto sfotografowane w województwie pomorskim w dniu, w którym według dokumentacji stało na innym parkingu – każdy taki punkt organ czyta jako ślad użytku prywatnego, a użytek prywatny odbiera prawo do pełnego odliczenia. Narzędzia zbudowane przeciw przemytnikom i zorganizowanym grupom przestępczym pracują dziś przy przedsiębiorcy, który rozlicza jeden samochód.
Ta sama administracja, która potrafi wskazać przedsiębiorcy godzinę przejazdu przez konkretną ulicę, ma kłopot z pilnowaniem miliardów. Ministerstwo Rozwoju i Technologii tłumaczyło się 11 sierpnia 2026 r. z dotacji przyznanej bez przetargu spółce Elemental Battery Metals w projekcie POLVOLT – Interia podała jej wysokość na 1 mld zł. Powodem był materiał „Superwizjera” TVN24 o fikcyjnym obrocie odpadami w grupie Elemental Holding, w której były menedżer usłyszał zarzut sfałszowania ponad 4 tys. potwierdzeń transportu odpadów. Resort oświadczył, że do 11 sierpnia żadne środki nie trafiły do spółki, a Elemental Holding odpowiedział, że sprawa dotyczy jednej z 55 spółek grupy i nie ma związku z inwestycją w Zawierciu.
ANPRS miał ścigać przemyt, a Urząd Skarbowy Kraków-Podgórze użył go w 17 sprawach o VAT
Porozumienie o przystąpieniu Polski do ANPRS podpisano w Brukseli 11 października 2017 r., partnerami są administracje podatkowe Litwy, Łotwy i Estonii, a pierwsza wymiana danych z krajami bałtyckimi odbyła się 28 grudnia 2017 r. Chodziło o towary przewożone przez granicę, nie o ewidencję przebiegu pojazdu.
Nowo uruchomiony system pozwoli na lepsze monitorowanie przepływu towarów
Grzegorz Skowronek, dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, komunikat Krajowej Administracji Skarbowej z 2017 r.
Policyjny ANPRS ma osobną metrykę. Komenda Stołeczna Policji zakończyła projekt 15 grudnia 2022 r., system pozostaje w dyspozycji ministra spraw wewnętrznych i administracji, kosztował 876 tys. euro i w 85 proc. sfinansował go Norweski Mechanizm Finansowy 2014-2021. Przy każdym odczycie zapisuje datę, godzinę i miejsce, zdjęcie tablicy, zdjęcie pojazdu oraz rozpoznany numer – wyliczył w magazynie Komendy Stołecznej Policji mł. insp. Mikołaj Linda.
Urząd Skarbowy Kraków-Podgórze potwierdził, że w 2026 r. sięgnął po dane z ANPRS w 17 sprawach dotyczących odliczeń VAT od samochodów osobowych. Tomasz Nowicki z portalu Francuskie.pl, który tę liczbę ustalił, postawił pytanie pozostawione przez administrację bez odpowiedzi: gdzie przebiega granica między odczytem jako informacją pomocniczą a odczytem jako dowodem przeciwko podatnikowi. Różnica jest praktyczna, bo czynności sprawdzające dają mniej gwarancji niż postępowanie podatkowe.
Nogacki: zmienił się cel, nie technologia. Rachunek sięga 20 tys. zł
Robert Nogacki, radca prawny i partner Kancelarii Prawnej Skarbiec, ocenił w rozmowie z Bankier.pl, że technologia pozostała ta sama, a zmienił się cel: administracja przestawiła narzędzie z przemytników paliwa na zwykłych przedsiębiorców. Serwis wyliczył 7 lipca 2026 r., że przy aucie za 150 tys. zł utrata prawa do pełnego odliczenia oznacza dopłatę sięgającą 20 tys. zł z sankcją. Jeden z opisanych przedsiębiorców zapłacił 10 tys. zł.
30 proc. sankcji VAT, do tego odsetki i możliwa odpowiedzialność karna skarbowa – grzywna albo pozbawienie wolności do trzech lat
Przemysław Hinc, doradca podatkowy, PJH Business Consulting
Korekta sięga pięciu lat wstecz, bo tyle wynosi okres przedawnienia zobowiązania podatkowego. Kto przez cztery lata odliczał cały podatek od rat leasingowych, paliwa, opon i przeglądów, oddaje połowę tej kwoty z odsetkami. Za podanie w informacji VAT-26 danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym art. 56a Kodeksu karnego skarbowego przewiduje grzywnę do 720 stawek dziennych.
Izba Administracji Skarbowej w Krakowie, zapytana przez Francuskie.pl o wytyczne dla urzędów i o liczbę spraw z ANPRS, odpowiedziała, że w czynnościach weryfikacyjnych korzysta z danych z systemów i baz. Nazwy systemu nie wymieniła, choć wszystkie trzy pytania redakcji dotyczyły wprost ANPRS. W innej odpowiedzi dla tej samej redakcji izba uznała, że system jest wyłącznie narzędziem technicznym.
Jako taki, ANPRS nie posiada więc cech działania mogących wpływać na prawa obywateli czy na sprawowanie władzy publicznej
Izba Administracji Skarbowej w Krakowie, odpowiedź dla portalu Francuskie.pl, lipiec 2026 r.
Prawnicy czytają przepisy inaczej. Mirosław Siwiński, radca prawny i doradca podatkowy, wskazał na łamach Infor.pl, że rejestrację audiowizualną reguluje rozdział 5 działu V ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, a art. 117 dopuszcza ją w celu ustalenia sprawców oraz uzyskania dowodów przestępstw skarbowych. Zwykłe postępowanie podatkowe w tym zakresie się nie mieści, więc w jego ocenie materiał zebrany w ten sposób powinien zostać wyłączony z akt sprawy.
Odliczenie 100 proc. VAT od samochodu wymaga VAT-26 i ewidencji przebiegu pojazdu
Odliczenie 100 proc. VAT od samochodu to prawo do odjęcia całej kwoty podatku naliczonego od wydatków na pojazd, przysługujące podatnikowi, który wykorzystuje auto wyłącznie do działalności gospodarczej i potrafi to udokumentować. Zasadą jest odliczenie 50 proc. – art. 86a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z góry zakłada, że samochód osobowy służy także celom prywatnym, i tylko tyle pozwala odliczyć bez żadnych formalności.
Pełne odliczenie otwierają dwie drogi. Pierwsza to konstrukcja pojazdu: jeden rząd siedzeń oddzielony ścianą lub trwałą przegrodą, otwarta część przeznaczona do przewozu ładunków albo kabina kierowcy jako konstrukcyjnie oddzielny element, potwierdzone dodatkowym badaniem technicznym. Druga dotyczy zwykłego samochodu osobowego i wymaga trzech rzeczy naraz: zgłoszenia na formularzu VAT-26, ewidencji przebiegu pojazdu oraz zasad użytkowania wykluczających jazdę prywatną.
Terminy są sztywne. Informację VAT-26 składa się do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu pierwszego wydatku, nie później niż w dniu przesłania pliku JPK_V7. Spóźnienie przesuwa prawo do odliczenia w czasie: pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie do działalności dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym informacja wpłynęła do urzędu. Ewidencja przebiegu pojazdu musi zawierać numer rejestracyjny, stan licznika na początku i na koniec okresu rozliczeniowego oraz wpis przy każdym wyjeździe: datę i cel, opis trasy skąd-dokąd, liczbę kilometrów i nazwisko kierującego.
| Wariant rozliczenia | Odliczenie VAT od zakupu, rat leasingowych, paliwa i serwisu | Obowiązki formalne | Ryzyko przy kontroli |
|---|---|---|---|
| 50 proc. | 50 proc. kwoty podatku z faktury | brak zgłoszenia i brak ewidencji | odczyt kamery bez znaczenia |
| 100 proc. | całość kwoty podatku z faktury | VAT-26, ewidencja przebiegu, regulamin użytkowania | korekta do 5 lat wstecz, 30 proc. sankcji, odsetki, grzywna do 720 stawek dziennych |
Jedno auto e-kontroli zeskanowało 2,46 mln tablic. Miasto dane kasuje
Kamery czytające tablice jeżdżą po polskich miastach od lat i nie mają nic wspólnego z podatkami. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie wypuścił pierwsze dwa auta e-kontroli strefy płatnego parkowania niestrzeżonego 7 stycznia 2020 r. Urządzenie na dachu łączy kamerę, laser i GPS, zapisuje markę pojazdu, numer rejestracyjny i miejsce postoju. W teście przed startem odczytało około 260 tablic w dziesięć minut.
W pierwszym roku trzy auta przejechały ponad 68 tys. km, sprawdziły 1 342 313 samochodów i wystawiły 165 722 dokumenty opłaty dodatkowej. Jeden pojazd od stycznia 2020 r. do października 2023 r. zeskanował 2 457 500 tablic – podał ZDM, dodając, że postoju nie opłaca niecałe 10 proc. kierowców.
ZDM zapowiadał przy starcie programu, że zdjęcia aut, które opłaciły postój, są automatycznie usuwane. To jedyna instytucja w tej historii, która publicznie powiedziała, co robi z danymi kierowców bez wykroczenia. Krajowa Administracja Skarbowa na pytanie o okres przechowywania zdjęć z ANPRS odpowiedziała, że to nie jest informacja publiczna.
Siedem dni na odpowiedź, a wyrok NSA z 3 października 2025 r. stoi po stronie podatnika
Pojedynczy odczyt tablicy nie przesądza o niczym i orzecznictwo już to potwierdziło. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 października 2025 r. (sygn. I FSK 1618/22) rozpoznał sprawę przedsiębiorcy z branży budowlanej, któremu Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił pełnego odliczenia, bo auto stało po godzinach pod domem będącym siedzibą firmy. Sąd uznał, że decydujące jest faktyczne wykorzystywanie pojazdu i wdrożone mechanizmy nadzoru, a organ może podważyć odliczenie tylko wtedy, gdy wykaże, że zabezpieczenia podatnika są pozorne albo niewystarczające.
Wezwanie, które wysyła urząd skarbowy, nie jest decyzją, siedmiodniowy termin można próbować wydłużyć, a samo zestawienie odczytów wolno zweryfikować – kamera rejestruje przejazd, nie cel podróży. Wpis w ewidencji uzupełniony fakturą, zleceniem albo korespondencją z klientem opisuje trasę lepiej niż numer rejestracyjny na zdjęciu.
Kto używa firmowego auta także prywatnie i mimo to odlicza cały podatek, ma dziś proste wyjście: przejście na wariant 50 proc. Przedsiębiorca rozliczający połowę podatku nie deklaruje, że auto nigdy nie służy celom prywatnym, więc odczyt kamery nic w jego rozliczeniu nie zmienia.
Francuskie.pl zapowiedziało kolejne wnioski o informację publiczną do organów nadzoru nad KAS. Ministerstwo Finansów, które 3 lipca 2026 r. dostało od tej redakcji 22 pytania o podstawę prawną, administratora danych, zakres zbieranych informacji i okres ich przechowywania, odpisało wyłącznie, że czynności sprawdzające są uproszczoną formą weryfikacji obowiązków podatkowych, w której organ wykorzystuje informacje, dane i dokumenty pozostające w jego posiadaniu. Nie wskazało, które systemy kamer zasilają ANPRS. W tym samym czasie z ewidencji wykreślono 108,1 tys. jednoosobowych firm w pół roku, o czym pisaliśmy przy danych o upadłościach firm.
Najczęstsze pytania
Czy można odliczyć 100 proc. VAT od samochodu osobowego?
Tak, ale tylko wtedy, gdy pojazd służy wyłącznie działalności gospodarczej. Podatnik musi złożyć informację VAT-26, prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu i wprowadzić zasady użytkowania wykluczające jazdy prywatne. Bez kompletu tych trzech elementów art. 86a ustawy o VAT pozwala odliczyć 50 proc. podatku z faktury.
Czy 100 proc. VAT można odliczyć od rat leasingu i paliwa?
Tak, limit z art. 86a obejmuje wszystkie wydatki związane z pojazdem: zakup, raty leasingowe, czynsz inicjalny, paliwo, części i naprawy. Odliczenie jest pełne przy aucie zgłoszonym na VAT-26 z prowadzoną ewidencją przebiegu, a w pozostałych przypadkach wynosi 50 proc. Ten sam próg dotyczy leasingu operacyjnego i najmu długoterminowego.
Co się dzieje, gdy VAT-26 zostanie złożony po terminie?
Pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym podatnik złożył informację. Wydatki poniesione wcześniej rozlicza się w wariancie 50 proc. Podanie w formularzu danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym zagrożone jest grzywną do 720 stawek dziennych na podstawie art. 56a Kodeksu karnego skarbowego.
Czy samochód ciężarowy do 3,5 tony wymaga zgłoszenia VAT-26?
Nie, jeżeli konstrukcja auta wyklucza użytek prywatny: jeden rząd siedzeń oddzielony przegrodą, otwarta część ładunkowa albo kabina stanowiąca oddzielny element. Warunek potwierdza dodatkowe badanie techniczne w okręgowej stacji kontroli pojazdów i adnotacja w dowodzie rejestracyjnym. Takie pojazdy dają pełne odliczenie bez ewidencji przebiegu i bez VAT-26.
