Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wykreślono w pierwszym półroczu 2026 roku 108,1 tys. jednoosobowych firm, o 8,4 proc. więcej niż rok wcześniej, a 191,4 tys. przedsiębiorców zawiesiło działalność. Upadłości firm w rozumieniu sądowym to zjawisko kilkaset razy rzadsze i właśnie dlatego dane z ewidencji mówią o kondycji gospodarki więcej: znikają z niej mikrofirmy, które według Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości wypracowują 27,9 proc. polskiego PKB. Zestawienie za pierwsze półrocze opublikowano 4 sierpnia 2026 roku.
Upadłość firmy to wyrok sądu, wykreślenie z CEIDG to formularz
Upadłość przedsiębiorstwa to postępowanie sądowe wszczynane wobec dłużnika, który trwale utracił zdolność regulowania zobowiązań. Wykreślenie z CEIDG to złożenie wniosku o wykreślenie wpisu, na które przedsiębiorca ma siedem dni od zaprzestania działalności. Pierwsze wymaga sądu, syndyka i wierzycieli. Drugie zajmuje kilkanaście minut przez internet.
Postępowanie upadłościowe prowadzi sąd na wniosek dłużnika albo wierzyciela, a przesłanką jest niewypłacalność w rozumieniu prawa upadłościowego. Majątkiem firmy zarządza wtedy syndyk, a zarząd traci prawo rozporządzania nim: nie może zaciągać zobowiązań ani zawierać umów. Ogłoszenia trafiają do Krajowego Rejestru Zadłużonych prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz do Monitora Sądowego i Gospodarczego. Wykreślenie wpisu z CEIDG nie zostawia żadnego z tych śladów.
Skala obu zjawisk rozjeżdża się o kilka rzędów wielkości. Firma badawcza MGBI podała 2 stycznia 2026 roku, że w całym 2025 roku upadłość ogłosiło 416 przedsiębiorstw, o 5 proc. mniej niż rok wcześniej, a postępowanie restrukturyzacyjne rozpoczęło 5132 firmy, o 14,7 proc. więcej. W tym samym 2025 roku do CEIDG wpłynęło 196,7 tys. wniosków o wykreślenie działalności.
Wniosek o ogłoszenie upadłości trafia do sądu, a liczba upadłości przedsiębiorstw utrzymuje się w Polsce na poziomie kilkuset rocznie: 438 w 2024 roku i 416 w 2025 roku. Równolegle rośnie liczba restrukturyzacji, która w 2025 roku po raz pierwszy przekroczyła 5 tysięcy. Żadna z tych dwóch ścieżek nie obejmuje jednoosobowego podmiotu, który po prostu wykreśla wpis z CEIDG.
Ta różnica ma konsekwencję praktyczną. Mikroprzedsiębiorca, którego przestaje stać na prowadzenie firmy, nie idzie do sądu, bo nie ma czego dzielić między wierzycieli. Wypisuje się z rejestru i statystyka upadłościowa go nie widzi. Podobnie ciche są zmiany, które podnoszą koszt prowadzenia firmy od strony podatkowej, jak wchodząca 1 października 2026 roku odpowiedzialność solidarna w VAT.
Wykreśleń przybyło o 8,4 proc., zawieszeń o 6,7 proc.
Dane CEIDG za styczeń–czerwiec 2026 roku pokazują ruch w trzech kierunkach naraz. Wykreśleń przybyło, zawieszeń przybyło, a nowych rejestracji ubyło. Wniosków o uruchomienie jednoosobowej działalności złożono o ponad 5 proc. mniej niż w tym samym okresie 2025 roku. Liczba wznowień wzrosła o ponad 3 proc.
| Wnioski do CEIDG | I półrocze 2025 | I półrocze 2026 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Wykreślenie działalności | 99,8 tys. | 108,1 tys. | +8,4 proc. |
| Zawieszenie działalności | 179,4 tys. | 191,4 tys. | +6,7 proc. |
| Rejestracja nowej działalności | 149,1 tys. | poniżej 141,6 tys. | ponad -5 proc. |
| Wznowienie działalności | dane niepodane | dane niepodane | ponad +3 proc. |
Z tych czterech pozycji da się policzyć rzecz, której w komunikatach nie ma. Rok temu bilans między nowymi wpisami a wykreśleniami wynosił 49,3 tys. na plus. W tym roku, przy spadku rejestracji o ponad 5 proc., zmieścił się poniżej 33,5 tys. Saldo netto pozostaje dodatnie, ale skurczyło się o mniej więcej jedną trzecią w ciągu dwunastu miesięcy.
Składki wzrosły o 8,6 proc. i nie zależą od tego, czy są zlecenia
Koszt utrzymania jednoosobowej firmy w 2026 roku podniosły trzy pozycje: podstawa wymiaru składek, składka zdrowotna i termin wejścia obowiązkowego e-fakturowania. Podstawę wymiaru wyznacza 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, które na 2026 rok ustalono na 9420 zł, co daje 5652 zł.
| Obciążenie jednoosobowej firmy | Wysokość w 2026 r. |
|---|---|
| Minimalne składki społeczne ze składką chorobową | 1926,76 zł miesięcznie |
| Minimalne składki społeczne bez składki chorobowej | 1788,29 zł miesięcznie |
| Podstawa wymiaru składek społecznych | 5652 zł |
| Minimalna składka zdrowotna, styczeń | 314,96 zł |
| Minimalna składka zdrowotna, luty–grudzień | 432,54 zł |
| Minimalne wynagrodzenie | 4806 zł |
Radca prawny i doradca restrukturyzacyjny Adrian Parol zwrócił uwagę, że o przetrwaniu mikrofirmy decyduje nie wysokość daniny, tylko jej niezależność od obrotu.
„Wzrosły stałe obciążenia niezależne od bieżącego przychodu. ZUS podaje, że minimalne składki społeczne […] wzrosły w 2026 roku o 8,6%, do 1926,76 zł miesięcznie”
Adrian Parol, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny
Do tego doszły dwie zmiany o charakterze proceduralnym. Obowiązek wystawiania faktur w Krajowym Systemie e-Faktur objął mniejsze podmioty 1 kwietnia 2026 roku, a reforma rynku pracy weszła w życie w lipcu 2026 roku. Na oba czynniki wskazała dr Hanna Nowak-Mizgalska z Katedry Mikroekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, komentując półroczne zestawienie.
„Dane te nie napawają optymizmem”
dr Hanna Nowak-Mizgalska, Katedra Mikroekonomii, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
Zawieszenie nie jest w tym układzie porażką, tylko narzędziem. Radca prawny Łukasz Goszczyński z kancelarii GKPG opisał je jako legalny mechanizm ograniczania kosztów w okresie bez zleceń, którego główną korzyścią jest brak obowiązku opłacania bieżących składek. To tłumaczy, dlaczego zawieszeń jest niemal dwa razy więcej niż wykreśleń: przedsiębiorca, który nie chce zamykać firmy, wyłącza ją na czas, gdy składka przewyższa marżę.
Znikają firmy, które dają 46,6 proc. PKB i 42,6 proc. miejsc pracy
Ubytek dotyczy tej części gospodarki, która wytwarza jej najbardziej rozproszoną wartość. Z raportu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw wynika, że przedsiębiorstwa odpowiadają za 74,1 proc. polskiego PKB, sektor małych i średnich firm za 46,6 proc., a same mikroprzedsiębiorstwa za 27,9 proc. To dane za 2022 rok.
Struktura rynku wygląda tak samo w każdym kolejnym pomiarze. W 2024 roku działało w Polsce 2,37 mln aktywnych przedsiębiorstw niefinansowych, z czego 99,8 proc. stanowił sektor MŚP, a 97,2 proc., czyli 2,3 mln podmiotów, to mikroprzedsiębiorstwa. Generują one 42,6 proc. miejsc pracy w sektorze przedsiębiorstw. Raport PARP opublikowano 23 kwietnia 2026 roku.
Nie każdy odczyt trzeba czytać jako zapaść. Rafał Chabasiński z serwisu Bezprawnik napisał 26 listopada 2025 roku, że przy blisko 300 tys. rejestracji rocznie i około 200 tys. wykreśleń saldo pozostaje dodatnie, a stała liczba zamknięć jest naturalnym elementem cyklu gospodarczego. Jego tekst powstał przed odczytem za pierwsze półrocze 2026 roku, w którym liczba rejestracji spadła o ponad 5 proc. Pierwszy rok działalności przetrwało 59,2 proc. przedsiębiorstw niefinansowych powstałych w 2023 roku.
Wyższa danina nie znika. Przenosi się do szarej strefy albo za granicę
Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych przedstawił 29 kwietnia 2026 roku dziewiątą edycję raportu „Szara strefa 2026″. Wynika z niego, że nierejestrowana część gospodarki odpowiadała w 2025 roku za 18,1 proc. polskiego PKB, a w 2026 roku ma to być 17,7 proc., czyli ponad 800 mld zł. Symboliczny dzień wyjścia z szarej strefy wypadł w tym roku 5 marca: tyle warta jest praca poza rejestrami przez 65 dni w roku.
Struktura tej kwoty wskazuje na legalny biznes, nie na przemyt. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego za 2023 rok wynika, że gospodarka nieobserwowana to 8,3 proc. PKB wobec 11,9 proc. w 2020 roku, a 81 proc. tej wartości wytwarzają zarejestrowane firmy, które nie wykazują części obrotu. Praca nierejestrowana odpowiada za 17 proc., działalność w całości nielegalna za 0,2 proc.
Skupiska szarej strefy pokrywają się z branżami, w których działa najwięcej mikrofirm. Handel i gastronomia dają ponad jedną trzecią, budownictwo około 18 proc. Jako przyczyny IPAG wymienia wysokie koszty energii i finansowania, niestabilność prawa podatkowego oraz rosnące koszty pracy.
| Szara strefa w Polsce | Wartość |
|---|---|
| Udział w PKB, 2025 | 18,1 proc. |
| Udział w PKB, prognoza na 2026 | 17,7 proc. |
| Wartość w 2026 r. | ponad 800 mld zł |
| Symboliczna liczba dni pracy w roku | 65 |
| Gospodarka nieobserwowana wg GUS, 2023 | 8,3 proc. PKB |
| Udział działalności ukrytej zarejestrowanych firm | 81 proc. |
| Udział pracy nierejestrowanej | 17 proc. |
| Udział działalności w całości nielegalnej | 0,2 proc. |
| Handel i gastronomia | ponad 1/3 |
| Budownictwo | ok. 18 proc. |
„Szara strefa w Polsce maleje. Wynika to z relatywnie wysokiego wzrostu gospodarczego w ubiegłym roku i obecnie”
Jacek Fundowicz, Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych
Drugim kierunkiem ucieczki jest rejestracja firmy poza Polską. Czeska paušální daň, czyli jedna zryczałtowana wpłata dla samozatrudnionego, wynosi w 2026 roku 9984 Kč miesięcznie w pierwszym paśmie, przy limicie 2 mln Kč przychodu rocznie. W tej kwocie mieści się podatek dochodowy w wysokości 100 Kč, ubezpieczenie emerytalne 6578 Kč i zdrowotne 3306 Kč. Stawki podała czeska Finanční správa 16 grudnia 2025 roku.
| Miesięczne obciążenie samozatrudnionego | Polska 2026 | Czechy 2026, I pásmo |
|---|---|---|
| Ubezpieczenie emerytalne i społeczne | 1926,76 zł | 6578 Kč (1169,57 zł) |
| Ubezpieczenie zdrowotne | 432,54 zł | 3306 Kč (587,81 zł) |
| Podatek dochodowy | naliczany osobno od dochodu | 100 Kč (17,78 zł) |
| Razem | 2359,30 zł bez podatku dochodowego | 9984 Kč (1775,16 zł) z podatkiem |
Polski przedsiębiorca oddaje więc co miesiąc 2359,30 zł, zanim policzy podatek dochodowy. Czeski płaci 1775,16 zł i ma podatek w środku. Różnica to 584,14 zł miesięcznie i 7009,74 zł w skali roku, na korzyść rejestracji po drugiej stronie granicy.
Dane CEIDG nie odpowiadają na pytanie, gdzie trafia przedsiębiorca po wykreśleniu wpisu, bo rejestr przestaje go widzieć w chwili wykreślenia. Osobno mierzone jest tylko to, co da się skontrolować, jak nielegalne zatrudnienie.
Rząd zapowiada kolejny pakiet, prace parlamentarne dopiero w 2027 roku
Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański oraz minister do spraw nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciej Berek zapowiedzieli 6 lipca 2026 roku kolejny pakiet deregulacyjny dla przedsiębiorców. Rada Ministrów ma przyjąć rozwiązania nie później niż do końca 2026 roku, a prace parlamentarne zaplanowano na początek 2027 roku.
Pakiet zawiera pięć elementów:
- bezpłatną aplikację do wystawiania e-paragonów zamiast obowiązku posiadania kasy fiskalnej
- pięcioletni termin ważności indywidualnych interpretacji podatkowych
- rozszerzenie zasady milczącej zgody w procedurach administracyjnych
- jednolitą wykładnię przepisów w całym kraju
- wydłużenie terminu odwołania od decyzji podatkowej z 14 do 30 dni
Wcześniejsza fala deregulacji ma już bilans. Zespół SprawdzaMY, kierowany przez Rafała Brzoskę, zebrał około 16 tys. postulatów, z czego po usunięciu duplikatów zostało około 12,8 tys. Według stanu opisanego 22 października 2025 roku obowiązywało 90 inicjatyw, prezydent Karol Nawrocki podpisał 65 ustaw, a 48 propozycji było procedowanych w parlamencie. Ryszard Chmura z Komitetu Sterującego SprawdzaMY ocenił wtedy tempo prac krótko.
„To zdecydowanie za mało. W praktyce oznacza to, że wielu przedsiębiorców nadal musi płacić podatek dochodowy od faktur, które nie zostały jeszcze opłacone”
Ryszard Chmura, członek Komitetu Sterującego inicjatywy SprawdzaMY
Do publikacji tego tekstu ani Ministerstwo Rozwoju i Technologii, ani Ministerstwo Finansów i Gospodarki nie przedstawiły publicznie stanowiska wobec danych CEIDG za pierwsze półrocze 2026 roku. Następny odczyt, obejmujący trzy kwartały, przypada na październik 2026 roku i pokaże, czy spadek liczby rejestracji utrzymał się po lipcowej reformie rynku pracy. Osobnym terminem jest 1 października 2026 roku, gdy wchodzi w życie nowelizacja ustawy o VAT, oraz marzec 2027 roku, na który zaplanowano waloryzację emerytur na poziomie 3,48 proc.
Najczęstsze pytania
Ile firm zamknięto w Polsce w 2026 roku?
W pierwszym półroczu 2026 roku do CEIDG wpłynęło 108,1 tys. wniosków o wykreślenie jednoosobowej działalności gospodarczej. To o 8,4 proc. więcej niż w tym samym okresie 2025 roku, gdy złożono ich 99,8 tys. Dane za cały rok będą znane w styczniu 2027 roku. Dla porównania, w całym 2025 roku wniosków o wykreślenie było 196,7 tys.
Czym różni się upadłość firmy od likwidacji działalności?
Upadłość ogłasza sąd wobec przedsiębiorcy, który trwale utracił zdolność spłaty zobowiązań, a majątkiem zarządza wtedy syndyk. Likwidacja działalności to dobrowolne wykreślenie wpisu z CEIDG na wniosek przedsiębiorcy. W 2025 roku upadłość ogłosiło 416 przedsiębiorstw, a wniosków o wykreślenie z ewidencji złożono 196,7 tys.
Gdzie sprawdzić, czy firma ogłosiła upadłość?
Podstawowym źródłem jest Krajowy Rejestr Zadłużonych, w skrócie KRZ, bezpłatny rejestr prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości, w którym publikuje się informacje o postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych spółek oraz osób fizycznych. Drugim miejscem publikacji jest Monitor Sądowy i Gospodarczy. Wykreślenia z CEIDG nie znajdziesz w żadnym z nich, bo likwidacja działalności nie jest postępowaniem sądowym.
Ile wynoszą składki ZUS dla przedsiębiorcy w 2026 roku?
Minimalne składki społeczne wynoszą 1926,76 zł miesięcznie ze składką chorobową i 1788,29 zł bez niej. Podstawę wymiaru stanowi 5652 zł, czyli 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ustalonego na 9420 zł. Minimalna składka zdrowotna wynosi 314,96 zł za styczeń i 432,54 zł za miesiące od lutego do grudnia 2026 roku.
Czy zawieszenie działalności zwalnia ze składek ZUS?
Zawieszenie działalności znosi obowiązek opłacania bieżących składek za okres zawieszenia. Radca prawny Łukasz Goszczyński z kancelarii GKPG opisuje je jako legalny mechanizm ograniczania kosztów w okresie bez zleceń. W pierwszym półroczu 2026 roku skorzystano z niego 191,4 tys. razy, o 6,7 proc. częściej niż rok wcześniej.
