Korea Południowa 30 kwietnia 2020 roku obchodzi Bucheonim Osinnal – urodziny Buddy. To jedno z najważniejszych świąt buddyjskich w Azji Wschodniej, a w Korei oficjalny dzień wolny od pracy. Data zmienia się co roku, bo wyznacza ją kalendarz księżycowy – święto przypada na ósmy dzień czwartego miesiąca tego kalendarza, w 2020 roku akurat na czwartek. W tym samym roku, pierwszy raz w nowoczesnej historii, tradycyjny festiwal latarni Yeondeunghoe nie wyszedł na ulice Seulu w pełnej skali – winna była pandemia koronawirusa, która zmusiła komitet organizacyjny do przesunięcia kulminacji obchodów i drastycznego ograniczenia dystansu między uczestnikami.
Centralnym miejscem obchodów w Seulu jest świątynia Jogyesa, główna siedziba zakonu Jogye – największej koreańskiej tradycji buddyzmu zen. Państwo koreańskie uznało święto za oficjalny dzień wolny od pracy w 1975 roku, więc dla pracującego Koreańczyka 30 kwietnia 2020 to po prostu day off w środku tygodnia, połączony z 1 maja (Dniem Pracy) i weekendem w czterodniową przerwę. Dla Polaków odwiedzających Koreę w tym czasie – jedna z najbardziej charakterystycznych dat w rocznym kalendarzu kraju.
Skąd akurat 30 kwietnia 2020 i co to znaczy „urodziny Buddy”
W Korei Południowej data urodzin Buddy zmienia się co roku. Wyznacza ją kalendarz księżycowo-słoneczny, a samo święto przypada zawsze na ósmy dzień czwartego miesiąca tego kalendarza. Rok wcześniej, w 2019, obchodzono je 12 maja. W 2020 wypada wcześniej – 30 kwietnia.
Wcześniejszą oficjalną nazwą święta było Seokga Tansinil, ale buddyjska wspólnota w Korei używa też terminu Bucheonim Osinnal, dosłownie „dzień przybycia Buddy”. Kalendarz buddyjski liczy lata od narodzin Buddy Śakjamuniego (B.E., Buddhist Era). Według tradycji therawady to 2563 rok ery buddyjskiej w momencie obchodów wiosną 2020. Wschodnioazjatyckie szkoły mahajany liczą jednak inaczej i koreańskie dokumenty świątynne odnoszą się do nieco innej numeracji.
Świątynia Jogyesa i festiwal Yeondeunghoe
Centralnym miejscem obchodów w Seulu jest świątynia Jogyesa, główna siedziba zakonu Jogye – największej koreańskiej tradycji buddyzmu zen (kor. seon). Świątynia ozdabiana jest tysiącami papierowych latarni w kształcie kwiatu lotosu. Każda latarnia ma w środku świeczkę lub żarówkę i zwykle papierowy pasek z imieniem osoby, za którą zanoszone są modlitwy.
Tradycyjnie kulminacją obchodów był Yeondeunghoe – parada latarni. Tysiące buddystów i turystów przechodzi z dzielnicy Dongguk w stronę Jogyesy, niosąc kolorowe lampiony. Korea Płd zgłosiła Yeondeunghoe do listy światowego dziedzictwa niematerialnego UNESCO; decyzja w sprawie wpisu zapadnie do końca 2020 roku.
W 2020 roku parada nie odbyła się w zwyczajowej formie. Komitet organizacyjny ogłosił, że ze względu na koronawirusa przesunie najbardziej masowy element obchodów na maj, przy zachowaniu zasad dystansu społecznego. Latarnie zawisły jednak na ulicach Seulu od początku kwietnia – z miejskimi instalacjami w okolicach Insadong i Bukchon.
Buddyzm w Korei Południowej – skala i znaczenie
Buddyzm jest jedną z dwóch największych tradycji religijnych w Korei Południowej, obok protestantyzmu i katolicyzmu. Według spisu z 2015 roku (ostatnie dostępne dane przed naszą publikacją) deklarację buddyjską składa około 7,6 miliona Koreańczyków – niespełna 16 proc. populacji. Drugą grupą są protestanci (ok. 9,7 mln), trzecią katolicy (ok. 3,9 mln).
Najsilniejszą szkołą jest wspomniany zakon Jogye, koreańska tradycja zen z elementami chińskiego chan i indyjskiej mahajany. Część świątyń koreańskich figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO – w 2018 roku dopisano do niej kompleks „Sansa, górskie klasztory buddyjskie”, obejmujący między innymi Tongdosę, Buseoksę i Beopjusę.
A co w Polsce – buddyzm nad Wisłą
Buddyzm w Polsce ma historię krótką, ale wyraźną. Pierwsze ośrodki powstały w latach 70. XX wieku. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2019 roku w rejestrze wyznań działały między innymi Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu (założony w 1984 roku), Związek Buddystów Zen „Sangha Kanzeon” oraz Misyjny Buddyzm Czystej Krainy. Łącznie polskie wspólnoty buddyjskie deklarują kilkanaście tysięcy członków.
Przeglądaj pozostałe teksty z działu Świat…
Największym ośrodkiem jest siedziba Karma Kagyu w Kucharach pod Płockiem – założona przez nauczyciela Olego Nydahla, który po raz pierwszy odwiedził Polskę w latach 70. Drugi nurt – koreański zen Kwan Um – działa w Polsce od lat 80. dzięki nauczycielom z linii Seung Sahna, koreańskiego mistrza, którego uczniowie założyli centra w Warszawie i kilku innych miastach.
Co odróżnia koreański buddyzm od japońskiego i tybetańskiego
Trzy największe formy buddyzmu, z którymi spotyka się polski czytelnik, różnią się dość mocno. Koreański zen seon jest bliski chińskiemu chan – medytacja siedząca chamseon łączona z koanami i pracą fizyczną w klasztorze. Japoński zen w wersji Soto kładzie nacisk na samą pozycję siedzącą, w wersji Rinzai – na pracę z koanem. Buddyzm tybetański (wadżrajana), najbardziej znany u nas dzięki Dalajlamie XIV, wykorzystuje wizualizacje, mantry i obrazy bóstw, czego prosty koreański zen nie zna.
Dla osoby zainteresowanej praktyką – koreański zen jest najsurowszy strukturalnie (rygor klasztorny, długie sesje siedzenia, brak ozdobników), tybetański – najbogatszy obrzędowo. Polskie ośrodki Karma Kagyu i Kwan Um Zen to dwie najczęściej dostępne ścieżki.
Wizyta w koreańskiej świątyni w dzień urodzin Buddy
Polski turysta, którego termin wyjazdu wypadłby akurat na święto, powinien wiedzieć kilka rzeczy o etykiecie. Wstęp do większości koreańskich świątyń jest bezpłatny, choć niektóre kompleksy o szczególnym znaczeniu turystycznym – Bulguksa w Gyeongju, Haeinsa – pobierają opłatę w wysokości 3 000–5 000 wonów. W sam dzień urodzin Buddy świątynie często rozdają wegańską zupę i potrawy świątynne, w tym wersję klasycznego koreańskiego bibimbap bez mięsa. Przed wejściem do sali głównej (kor. daeungjeon) zdejmuje się buty – to absolutne minimum savoir-vivre’u. Mnichów w trakcie obrzędu nie wolno fotografować bez wyraźnej zgody. Reguła wydaje się oczywista, ale w 2020 roku – przy gęstym ruchu turystów wracających po koreańskim lockdownie – łamana była nagminnie.
Najczęstsze pytania
Kiedy są urodziny Buddy w 2020 roku?
30 kwietnia 2020 roku. Data zmienia się co roku zgodnie z kalendarzem księżycowym – przypada na ósmy dzień czwartego miesiąca tego kalendarza.
Czy urodziny Buddy są tym samym, co Vesak?
Częściowo. Vesak (Wesak) to ogólnoazjatyckie święto Buddy obchodzone w krajach therawady (Sri Lanka, Tajlandia, Birma) podczas pełni majowej. Koreańskie obchody mahajany przypadają na ósmy dzień czwartego miesiąca księżycowego – w 2020 roku dzień wcześniejszy niż therawadyjski Vesak.
Co to jest Yeondeunghoe?
Festiwal latarni lotosowych, organizowany przy okazji urodzin Buddy w Korei Południowej. Tysiące papierowych lampionów ozdabia ulice Seulu, kulminacją jest parada przechodząca przez centrum miasta. W grudniu 2020 roku Yeondeunghoe został wpisany na listę światowego dziedzictwa niematerialnego UNESCO.
Czy w Polsce obchodzi się urodziny Buddy?
Tak – polskie ośrodki Karma Kagyu, Kwan Um Zen i Sangha Kanzeon organizują własne obchody, zwykle w terminie pełni majowej (Wesak). Korea Południowa ma własną datę, w 2020 roku 30 kwietnia.
Ile dni wolnych ma Korea Południowa z okazji urodzin Buddy?
Jeden ustawowo wolny dzień. W 2020 roku przypada na czwartek 30 kwietnia. Razem ze świętem 1 maja (Dzień Pracy) i weekendem tworzy w tym roku cztery dni przerwy.
Źródła
Materiały Korea Tourism Organization (oficjalna informacja o święcie); raport Religious Statistics Korea 2015 koreańskiego Urzędu Statystycznego; dokumentacja zgłoszenia Yeondeunghoe na listę UNESCO ICH z 2019 roku; Główny Urząd Statystyczny – Wyznania religijne w Polsce 2019; strona zakonu Jogye, www.koreanbuddhism.net.
