Święty Paweł Apostoł, znany także jako Paweł z Tarsu, to jeden z najważniejszych świętych chrześcijaństwa i największy misjonarz pierwotnego Kościoła. Urodził się jako Żyd o imieniu Szaweł, był gorliwym faryzeuszem i prześladowcą wyznawców Chrystusa, dopóki pod Damaszkiem nie spotkał zmartwychwstałego Jezusa. To spotkanie odmieniło jego życie i uczyniło go Apostołem Narodów, który zaniósł Ewangelię poganom całego imperium rzymskiego. Zostawił po sobie kilkanaście Listów wchodzących w skład Nowego Testamentu, a życie zakończył śmiercią męczeńską w Rzymie, ścięty mieczem. Kościół obchodzi Nawrócenie świętego Pawła 25 stycznia, a wspólnie ze świętym Piotrem czci go 29 czerwca.
Kim był święty Paweł Apostoł?
Paweł urodził się około 5–10 roku po narodzeniu Chrystusa w Tarsie w Cylicji, mieście na terenie dzisiejszej Turcji. Był Żydem z pokolenia Beniamina, wychowanym w surowej tradycji faryzejskiej, a zarazem od urodzenia posiadał obywatelstwo rzymskie, co w tamtych czasach było przywilejem otwierającym wiele drzwi. Nosił dwa imiona: żydowskie Szaweł (Saul) oraz rzymskie Paweł (Paulus), którego zaczął używać po nawróceniu. Uczył się w Jerozolimie u słynnego rabina Gamaliela, gruntownie poznając Prawo i pisma. Z zawodu był rzemieślnikiem wyrabiającym namioty, dzięki czemu w czasie swoich podróży potrafił sam zarabiać na utrzymanie.
Tradycja chrześcijańska nadała mu tytuł Apostoła Narodów, czyli Apostoła pogan, ponieważ to właśnie jemu przypadło zadanie głoszenia Ewangelii ludom spoza świata żydowskiego. Choć nie należał do grona Dwunastu i nie znał Jezusa za Jego ziemskiego życia, Kościół zalicza go do najważniejszych Apostołów, stawiając obok świętego Piotra jako drugi filar wspólnoty wierzących.
Szaweł prześladowca – Paweł przed nawróceniem
Zanim stał się apostołem, Szaweł był zagorzałym przeciwnikiem młodego Kościoła. Widział w chrześcijanach zagrożenie dla wiary ojców i z gorliwością tropił wyznawców Chrystusa, wtrącając ich do więzień. Nowy Testament ukazuje go jako świadka i uczestnika męczeńskiej śmierci świętego Szczepana, pierwszego męczennika: to u jego stóp złożono szaty tych, którzy kamienowali diakona. Właśnie w drodze do Damaszku, dokąd zmierzał, by uwięzić tamtejszych chrześcijan, dokonał się przełom, który na zawsze odmienił jego życie.
Nawrócenie świętego Pawła pod Damaszkiem
Około 35 roku, w drodze do Damaszku, Szawła nagle otoczyła światłość z nieba. Upadł na ziemię i usłyszał głos, który przemienił jego serce. To wydarzenie, opisane w Dziejach Apostolskich, jest jednym z najsłynniejszych nawróceń w historii chrześcijaństwa:
„A gdy zbliżał się już w swojej podróży do Damaszku, olśniła go nagle światłość z nieba. A gdy upadł na ziemię, usłyszał głos, który mówił: »Szawle, Szawle, dlaczego Mnie prześladujesz?« »Kto jesteś, Panie?« – powiedział. A On: »Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz«” (Dz 9, 3–5).
Oślepiony blaskiem, przez trzy dni nie widział i nie przyjmował pokarmu. Wzrok odzyskał dzięki uczniowi imieniem Ananiasz, który z polecenia Pana ochrzcił go w Damaszku. Od tej chwili dawny prześladowca stał się najgorliwszym głosicielem Chrystusa. Kościół co roku wspomina to wydarzenie w święto Nawrócenia świętego Pawła, obchodzone 25 stycznia.
Apostoł Narodów – podróże misyjne
Po nawróceniu Paweł poświęcił życie głoszeniu Ewangelii, przemierzając niemal całe imperium rzymskie. Odbył trzy wielkie podróże misyjne, w czasie których zakładał wspólnoty chrześcijańskie w Azji Mniejszej i Grecji. Docierał do takich miast jak Antiochia, Efez, Filippi, Korynt i Ateny, gdzie na Areopagu wygłosił słynną mowę o „nieznanym Bogu”. Zakładał gminy, umacniał je w wierze, a potem podtrzymywał z nimi kontakt listownie. Brał także udział w tak zwanym Soborze Jerozolimskim, na którym rozstrzygnięto, że nawróceni poganie nie muszą przyjmować całego Prawa żydowskiego, co otworzyło Kościół na cały świat.
Jego misyjny zapał najlepiej oddają jego własne słowa, w których całą swoją tożsamość zawierał w Chrystusie:
„Teraz zaś już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus. Choć nadal prowadzę życie w ciele, jednak obecne życie moje jest życiem wiary w Syna Bożego, który umiłował mnie i samego siebie wydał za mnie” (Ga 2, 20).
Listy świętego Pawła
Święty Paweł jest autorem najważniejszej części Nowego Testamentu po Ewangeliach. Tradycja przypisuje mu trzynaście Listów, a niekiedy dolicza się także List do Hebrajczyków, choć jego autorstwo pozostaje przedmiotem sporu wśród biblistów. Wśród Listów Pawłowych znajdują się między innymi List do Rzymian, dwa Listy do Koryntian, List do Galatów, do Efezjan, do Filipian, a także Listy do jego uczniów, Tymoteusza i Tytusa. Pisma te są nie tylko świadectwem wiary pierwotnego Kościoła, lecz także fundamentem chrześcijańskiej teologii łaski, usprawiedliwienia i miłości.
Najsłynniejszym fragmentem jego dzieła jest Hymn o miłości z Pierwszego Listu do Koryntian, czytany do dziś na ślubach i uroczystościach w całym chrześcijańskim świecie:
„Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie dopuszcza się bezwstydu, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego; nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą. Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzyma” (1 Kor 13, 4–7).
Ten sam hymn zamyka Paweł zdaniem, które stało się jednym z filarów chrześcijańskiej nadziei: „Tak więc trwają wiara, nadzieja, miłość – te trzy: z nich zaś największa jest miłość” (1 Kor 13, 13).
Jak zginął święty Paweł?
Ostatnie lata życia Pawła naznaczone były więzieniem. Oskarżony przez przeciwników, jako obywatel rzymski odwołał się do cezara i został przewieziony do Rzymu. Tam, w czasie prześladowań za panowania cesarza Nerona, około 67 roku poniósł śmierć męczeńską. Ponieważ przysługiwało mu obywatelstwo rzymskie, nie został ukrzyżowany jak święty Piotr, lecz ścięty mieczem, co uważano za śmierć mniej hańbiącą. Tradycja wskazuje miejsce jego stracenia za murami Rzymu, w okolicy zwanej dziś Tre Fontane, a jego grób czczony jest w rzymskiej Bazylice świętego Pawła za Murami.
U kresu życia, świadomy zbliżającej się śmierci, Paweł zostawił w Drugim Liście do Tymoteusza słowa, które brzmią jak podsumowanie całej jego drogi:
„W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem” (2 Tm 4, 7).
Ikonografia i atrybuty świętego Pawła
W sztuce sakralnej świętego Pawła rozpoznaje się przede wszystkim po dwóch atrybutach. Pierwszym jest miecz, który przypomina zarówno o sposobie jego męczeńskiej śmierci, jak i o „mieczu Słowa Bożego”, którym apostoł przenikał ludzkie serca. Drugim jest księga lub zwój, znak jego Listów i nauczycielskiej roli w Kościele. Sam Paweł przedstawiany jest zazwyczaj jako mężczyzna o wysokim, łysiejącym czole i długiej, ciemnej brodzie. Ta charakterystyczna fizjonomia pozwala odróżnić go od świętego Piotra, którego ukazuje się z kluczami i krótszą, siwą brodą. W parach obu apostołów Paweł to zawsze ten z mieczem i księgą.
Czego patronem jest święty Paweł?
Patronaty świętego Pawła wypływają wprost z jego misyjnego powołania i pisarskiego dzieła. Jest patronem misji i misjonarzy, teologów oraz duszpasterzy, a we współczesnym Kościele szczególnie prasy katolickiej, dziennikarzy i wszystkich, którzy głoszą Ewangelię słowem drukowanym. Tradycja ludowa czciła go także jako opiekuna rzemieślników związanych z jego dawnym zawodem, między innymi tkaczy i powroźników. Ze względu na wydarzenie z wyspy Malty, gdzie ukąszony przez żmiję pozostał nietknięty, wzywano go również w obronie przed ukąszeniem węży. Wielu młodych ludzi wybiera go na patrona bierzmowania, widząc w jego przemianie wzór odwagi i radykalnej wiary.
Wspomnienie liturgiczne świętego Pawła
Kościół czci świętego Pawła w ciągu roku dwukrotnie. 25 stycznia obchodzi święto Nawrócenia świętego Pawła Apostoła, upamiętniające jego spotkanie z Chrystusem pod Damaszkiem. Z kolei 29 czerwca przypada uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła, jedno z najstarszych i najważniejszych świąt Kościoła rzymskiego. Obu apostołów czci się wspólnie, ponieważ obaj ponieśli śmierć męczeńską w Rzymie i razem uważani są za filary Kościoła. To właśnie ten dzień gromadzi rokrocznie w Rzymie pielgrzymów z całego świata.
Czego uczy nas święty Paweł
Historia świętego Pawła to jedno z najmocniejszych świadectw tego, że łaska Boża potrafi odmienić nawet najbardziej zatwardziałe serce. Największy prześladowca chrześcijan stał się największym z ich misjonarzy, a jego nawrócenie do dziś jest znakiem nadziei dla każdego, kto sądzi, że jest zbyt daleko od Boga. Paweł uczy odwagi w głoszeniu prawdy, wytrwałości mimo prześladowań i całkowitego oddania się Chrystusowi. Jego życie streszcza jedno zdanie z Listu do Filipian, które może stać się dewizą każdego chrześcijanina: „Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus, a umrzeć – to zysk” (Flp 1, 21).
Najczęstsze pytania o świętego Pawła
Kim był święty Paweł przed nawróceniem?
Przed nawróceniem święty Paweł nosił imię Szaweł i był gorliwym faryzeuszem oraz zdecydowanym przeciwnikiem chrześcijan. Uważał wyznawców Chrystusa za zagrożenie dla wiary żydowskiej i aktywnie ich prześladował, wtrącając do więzień. Nowy Testament ukazuje go jako świadka męczeńskiej śmierci świętego Szczepana. Dopiero spotkanie zmartwychwstałego Jezusa w drodze do Damaszku całkowicie odmieniło jego życie i uczyniło z prześladowcy apostoła.
Czy Paweł z Tarsu to ten sam co święty Paweł Apostoł?
Tak, to ta sama osoba. Paweł z Tarsu, Szaweł i święty Paweł Apostoł to trzy określenia jednego człowieka. „Paweł z Tarsu” wskazuje na miasto jego urodzenia, „Szaweł” to jego żydowskie imię sprzed nawrócenia, a „Apostoł Narodów” to tytuł nadany mu ze względu na misję wśród pogan. Warto podkreślić, że nie należy go mylić ze świętym Janem Pawłem II, czyli papieżem Karolem Wojtyłą, który żył dwadzieścia wieków później.
Czy święty Paweł spotkał Jezusa?
Święty Paweł nie znał Jezusa w czasie Jego ziemskiego życia i nie należał do grona Dwunastu Apostołów. Spotkał jednak zmartwychwstałego Chrystusa w sposób nadprzyrodzony, w drodze do Damaszku, gdy olśniła go światłość z nieba i usłyszał Jego głos. To właśnie do tego spotkania Paweł odwoływał się przez całe życie jako do źródła swojego powołania, uważając się za apostoła powołanego bezpośrednio przez zmartwychwstałego Pana.
Jak zginął święty Paweł?
Święty Paweł poniósł śmierć męczeńską w Rzymie, około 67 roku, w czasie prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Nerona. Jako obywatel rzymski nie został ukrzyżowany, lecz ścięty mieczem, co było śmiercią zarezerwowaną dla obywateli imperium. Miejsce jego stracenia tradycja wskazuje za murami Rzymu, w okolicy zwanej dziś Tre Fontane, a jego grób czczony jest w Bazylice świętego Pawła za Murami. Dlatego właśnie miecz stał się jego głównym atrybutem.
Ile Listów napisał święty Paweł?
Tradycja przypisuje świętemu Pawłowi trzynaście Listów wchodzących w skład Nowego Testamentu, a niekiedy dolicza się także List do Hebrajczyków, co daje liczbę czternastu. Autorstwo Listu do Hebrajczyków jest jednak przedmiotem sporu wśród biblistów i współcześnie zwykle nie przypisuje się go bezpośrednio Pawłowi. Najbardziej znane z jego Listów to List do Rzymian, Listy do Koryntian oraz List do Galatów, a najczęściej cytowanym fragmentem pozostaje Hymn o miłości z Pierwszego Listu do Koryntian.
Czego patronem jest święty Paweł?
Święty Paweł jest patronem misji i misjonarzy, teologów oraz duszpasterzy, a we współczesnym Kościele szczególnie prasy katolickiej i dziennikarzy. Wzywany jest przez wszystkich, którzy głoszą Ewangelię, a także jako opiekun niektórych rzemiosł związanych z jego dawnym zawodem wyrabiania namiotów. Bywa również wybierany na patrona bierzmowania, ponieważ jego radykalna przemiana i odwaga w wyznawaniu wiary stanowią wzór dla młodych chrześcijan.
Zobacz też
– Święty Jan Nepomucen – patron tajemnicy spowiedzi
– Święty Józef – patron Kościoła i ojców rodzin
– Święty Michał Archanioł – kim jest i patron
