Niemiecki wywiad wspierał Banderę. Powojenne losy przywódcy OUN w Monachium

5 min. czytania

Redakcja

13 maja 2014 r.

Sektorówka z wizerunkiem Stepana Bandery na ukraińskim stadionie

5 min. czytania

Redakcja

13 maja 2014 r.

Stepan Bandera, przywódca OUN, jest symbolem ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej oraz kolaboracji z hitlerowskimi Niemcami. Michał Soska przedstawia mniej znaną część jego biografii: powojenne życie w Monachium i współpracę z zachodnimi wywiadami. Na podstawie badań historyka Grzegorza Rossolińskiego-Liebe i odtajnionych dokumentów CIA opisuje, jak Bandera szkolił agentów dla brytyjskiego MI6, a po zerwaniu tej współpracy przez Brytyjczyków współpracował z wywiadem włoskim i zachodnioniemieckim, aż do zamachu zleconego przez Nikitę Chruszczowa, wykonanego w Monachium w 1959 roku. Tekst pyta też, dlaczego Niemcy wciąż nie otworzyły archiwów na ten temat.

Stefan Bandera jest głównym symbolem dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów z OUN i UPA ludobójstwa na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Jest też symbolem ukraińskiej kolaboracji z hitlerowskimi Niemcami, której efektem było powstanie ukraińskiej dywizji SS „Galizien” i ukraińskich batalionów Wehrmachtu „Nachtigall” i „Roland”. Choć został przez Niemców aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym.

Bandera po wojnie w Monachium

To przypuszczalnie na mocy nieformalnego porozumienia o współpracy ukraińsko-niemieckiej Bandera został wraz z innymi przywódcami OUN przez hitlerowców zwolniony. Po wojnie przebywał w Monachium.

Stefan Bandera to także „bohater narodowy” dla sporej części zwolenników Majdanu i porewolucyjnych władz w Kijowie. Jego portrety pojawiały się wraz z flagami i symbolami UPA na barykadach i w zdobytych gmachach. Pomniki UPA i Bandery stoją zresztą w setkach wsi i miast zachodniej Ukrainy, a środowiska skrajnie nacjonalistyczne stanowią dużą część zaplecza nowych, „demokratycznych” władz.

Stepan Bandera, przywódca OUN
Stepan Bandera. Fot. archiwum „Naszej Polski”, koloryzacja redakcji

Polski historyk zajmujący się tematyką II wojny światowej, pracujący na Wolnym Uniwersytecie Berlińskim, Grzegorz Rossoliński-Liebe, po kilkuletnich badaniach twierdzi, że Bandera po wojnie w dużo większym stopniu wspierany był przez służby wywiadowcze RFN niż do tej pory przypuszczano.

Sojusznik USA, Wielkiej Brytanii i RFN

Po wojnie Bandera współpracował najpierw z brytyjskim Secret Intelligence Service (MI6) – w zamian za pomoc finansową, Bandera szkolił brytyjskich agentów i pomagał w przerzucaniu ich do ZSRR. Pod presją USA Brytyjczycy zerwali współpracę z Banderą w 1954 r., ale siatka Bandery działała w RFN nadal: drukowała własne gazety i książki, kierowała swoimi szpiegami w ZSRR, finansując to fałszywymi dolarami. Kierowała „Wolnym Ukraińskim Uniwersytetem” w Monachium i organizowała antyradzieckie akcje protestacyjne. Z centrali w Monachium jeden z czołowych ukraińskich działaczy, Jarosław Steczko, kierował „Antybolszewickim Blokiem Narodów” – organizacją dawnych nazistowskich kolaborantów z Chorwacji, Słowacji i Ukrainy, która podczas zimnej wojny działała jako bojówka antykomunistyczna. Przez cały ten czas, do 1960 r. – według danych policji niemieckiej – ugrupowanie banderowców dokonało w RFN ok. 100 zabójstw politycznych. Od wiosny 1956 r. Bandera, w zamian za pieniądze i broń, współpracował najpierw z wywiadem włoskim, a potem zachodnioniemieckim. Bandera i Niemcy byli przekonani, że na terytorium Ukrainy i Polski działa silne, antyradzieckie ukraińskie podziemie, więc nadal wysyłali tam kurierów i kilkuosobowe bojówki. W 1957 r. Nikita Chruszczow zlecił zabójstwo emigracyjnego kierownictwa OUN – Bandery i Lwa Rebeta. Zamach na Banderę wykonano w Monachium 15 października 1959 r.

Niemcy nie otwierają archiwów

W wywiadzie udzielonym 2 maja portalowi german-foreign-policy.com Rossoliński-Liebe twierdzi, na podstawie odtajnionych niedawno dokumentów CIA, że żaden zachodni wywiad tak długo nie wspierał Bandery, jak zachodnioniemiecki BND (Federalna Służba Wywiadowcza). BND finansował siatkę OUN w Monachium i napływających do niej ukraińskich nazistów i kolaborantów, wspierał także pozycję samego Bandery. Niemiecki wywiad nadal jednak nie ujawnia swoich dokumentów na ten temat.

Odtajnione amerykańskie akta jednak ujawniają kulisy początków współpracy Bandery z Brytyjczykami i Niemcami. W kontakcie z MI6 Bandera był już od 1948 r., a od 1949 r. brytyjski wywiad pomagał mu w wysyłaniu ukraińskich agentów na Ukrainę. Brytyjczycy zdawali sobie przy tym sprawę, z kim mają do czynienia: „To bandyta, jeśli chce się go tak nazwać, ale z gorącym patriotyzmem, który nadaje jemu bandytyzmowi moralne tło i uzasadnienie”. Najpóźniej od 1956 r. z Banderą współpracował także wywiad RFN, i także doskonale zdawał sobie sprawę, kim jest Bandera: „Znamy go już od dobrych 20 lat” – pisał w 1959 r. Heinz-Danko Herre, dawniej działający w hitlerowskim wywiadzie wojskowym na ZSRR (Fredem Heere Ost), a po wojnie odpowiedzialny w BND za szpiegostwo na terenie ZSRR.

Rossoliński-Liebe twierdzi, że dopóki niemiecki wywiad nie ujawni swoich dokumentów na temat współpracy z Banderą, nie będzie możliwe pełne wyjaśnienie jego wymiaru. Podkreśla jednak, że nikt inny tak długo i tak intensywnie nie wspierał po wojnie Bandery, jak BND.

Michał Soska

Przeczytaj również: Pomnik UPA w Hruszowicach

 


ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Michała Soski pt. „Niemiecki wywiad wspierał Banderę” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 20 (967) z dnia 13 maja 2014 roku, s. 1, 12. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Michał Soska / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 20 (967)/2014, s. 1, 12; zdjęcie czarno-białe pokolorowane przez redakcję.

Napisane przez

Cykl

Tagi

Udostępnij
Najnowsze

Nie żyje Henryk Jagielski. Stoczniowiec z Sierpnia 1980 miał 94 lata

Puźniki. Nowy trop w poszukiwaniach polskich ofiar UPA. Świadek wskazała miejsce

Zamach stanu w Polsce. Kto się go dopuści, może dostać dożywocie

„Sława Ukrainie, smert Lachom”. Lwów ogłasza rok Szuchewycza. Oto mordercy z OUN i UPA ścigani przez II RP

42. rocznica śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Abp Galbas: nie wolno się bać

Wojskowe honory dla esesmana z SS Galizien. Ukraina pożegnała Zenona Wróblewskiego.

Ius primae noctis: prawo pierwszej nocy. Prawda czy mit

Porzucanie dzieci w starożytnym Rzymie. List Hilariona do żony

Inne kategorie

Czytaj także