Do ogłoszenia laureata Pokojowej Nagrody Nobla zostały cztery dni, natomiast w Oslo zapadł już twardy werdykt w sprawie Donalda Trumpa, a przynajmniej w opinii tamtejszych ekspertów. Norwescy historycy i badacze zostali o to zapytani przez PAP i wszyscy zgodnie zaprzeczyli, jakoby prezydent USA miał szansę na zgarnięcie prestiżowego wyróżnienia. Paradoksalnie ci sami eksperci przyznają, że Trump jest „przez cały czas” obecny w pokoju obrad komitetu, a jego polityka może przesądzić o tym, kto ostatecznie dostanie nagrodę.
Kto wyklucza Trumpa z Pokojowej Nagrody Nobla?
Polska Agencja Prasowa (PAP) zapytała trzech norweskich ekspertów o to, jakie szanse na zgarnięcie Pokojowej Nagrody Nobla ma Donald Trump. Zwrócono się w tej sprawie do Haakona Gjerløwa, dyrektora Instytutu Badań nad Pokojem w Oslo (PRIO), oraz historyków Asle Sveena i Øivinda Stenersena. Wszyscy trzej ocenili, że prezydent USA nie ma w tym roku realnych szans na zgarnięcie takiego wyróżnienia. Norweski Komitet Noblowski ogłosi tegorocznego laureata w piątek 9 października. W tym roku nadesłane zgłoszenia dotyczyły 287 kandydatur, w tym 208 osób i 79 organizacji.
Najbardziej stanowczy w swojej ocenie na temat Trumpa był Sveen, który od 40 lat zajmuje się tą nagrodą. Przypomniał, że Trump powtarza, iż zakończył osiem wojen, a za brak nagrody obwinia Norwegię.
Czy Trump może w tym roku dostać Pokojową Nagrodę Nobla? Absolutnie nie.
Asle Sveen, historyk, dla PAP
Zdaniem Sveena sam Trump tak naprawdę ma świadomość, że nagrody nie dostanie nigdy. W tym roku tę sprawę mocno komplikuje mu dodatkowo prowadzona wojna na Bliskim Wschodzie.
Co norwescy eksperci zarzucają Trumpowi?
Stenersen w swojej ocenie nie ograniczył się jedynie do szans na zdobycie nagrody, ale podsumował również działania Trumpa na geopolitycznej arenie. Norweg nazwał politykę zagraniczną USA podważaniem stabilności powojennego ładu, a „megalomanię i jednostronność” Trumpa uznał za zagrożenie dla podstawowych wartości Zachodu.
Historyk przywołał również przykład ubiegłorocznej laureatki, wenezuelskiej opozycjonistki Marii Coriny Machado. Przypomnijmy, że po otrzymaniu nagrody przekazała ona Trumpowi swój medal, licząc na jego wsparcie w demokratyzacji Wenezueli. Według Stenersena noblistka została finalnie odsunięta na bok, gdy Waszyngton zaczął się układać z dotychczasowymi władzami w Caracas.
Trumpa nie interesuje reżim. Interesuje go robienie interesów. Pod tym względem to było fiasko.
Øivind Stenersen, historyk, dla PAP
Dlaczego Trump może wpłynąć na decyzję w sprawie Nagrody Nobla?
Najciekawsze było to, co powiedział Haakon Gjerløw z PRIO. Dyrektor instytutu uznał szanse Trumpa za bardzo niskie, ale przyznał, że prezydent USA i tak będzie miał duży wpływ przy podejmowaniu ostatecznej decyzji.
Bezpośrednia krytyka to jedno, ale jest też krytyka pośrednia. Trump właściwie jest w pokoju przez cały czas. Paradoksalnie polityka prezydenta USA może skłonić Komitet do odważniejszego wyboru.
Haakon Gjerløw, dyrektor PRIO, dla PAP
Jeżeli chodzi zaś o to, który z kandydatów ma duże szanse na odebranie w piątek nagrody, Gjerløw wskazał na Międzynarodowy Trybunał Karny, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości i Komitet Ochrony Dziennikarzy. Według niego te instytucje bronią prawa międzynarodowego, czym w obecnej sytuacji geopolitycznej zyskują jeszcze większe znaczenie.
Eksperci przyznają jednak, że Trump zrobił nagrodzie reklamę. „Możemy mówić o Donaldzie Trumpie, co chcemy, ale naprawdę zwrócił uwagę na Nagrodę Nobla” – podsumował Stenersen.
W jaki sposób Trump zabiega o Pokojowego Nobla?
Prezydent USA od lat otwarcie mówi, że ta nagroda mu się należy, a jako argument za jej przyznaniem wskazuje swoje działania dyplomatyczne.
W styczniu 2026 r. Trump wysłał wiadomość do premiera Norwegii Jonasa Gahra Støre, w której napisał, że skoro Norwegia nie dała mu Nobla za „8 Wars PLUS”, czyli zakończenie ośmiu wojen „i więcej”, to on nie czuje już obowiązku, by „think purely of Peace” („myśleć wyłącznie o pokoju”). Powiązał to wówczas ze sprawą Grenlandii. Wiadomość została potem potwierdzona przez biuro norweskiego premiera. Trump wielokrotnie twierdził też, że norweskie władze kontrolują decyzje Komitetu Noblowskiego. Według doniesień agencyjnych w tym roku prezydenta USA nominowali przywódcy Kambodży, Izraela i Pakistanu.
Pokojową Nagrodę Nobla od 1901 r. oficjalnie przyznaje Norweski Komitet Noblowski. Zasiada w nim pięć osób wybieranych przez norweski parlament, które formalnie są niezależne od rządu. Nazwiska nominowanych pozostają tajne przez 50 lat.
Czy Nobel to jeszcze nagroda za pokój?
Chociaż wspomniani wyżej eksperci są zgodni w swoim werdykcie, że Trump „absolutnie nie” otrzyma w piątek Nagrody Nobla, to realnie nie musi to być opinia całego środowiska, które od lat traktuje nagrodę jako polityczny sygnał, a nie rzeczywisty bilans zawartych porozumień na świecie. Zauważmy, że ten sam komitet w 2009 r. przyznał Nobla Barackowi Obamie. Wydarzyło się to niespełna dziewięć miesięcy po objęciu przez niego urzędu, zanim zdążył zakończyć jakikolwiek konflikt.
Warto też zauważyć, co eksperci sami przyznają w temacie obecnego prezydenta USA. Skoro według Gjerløwa Trump „właściwie jest w pokoju przez cały czas”, czyli waży na klimacie obrad, a komitet może wybrać trybunały albo organizację dziennikarską właśnie po to, by wysłać sygnał przeciwko jego polityce, to trudno mówić wyłącznie o ocenie dorobku kandydatów.
