Zbigniew Żmigrodzki w wspomnieniowym felietonie „Ciche bohaterki” z 26 sierpnia 2018 r. składa hołd Teresie Skawińskiej i Zofii Jaroń – koleżankom autora ze studiów polonistycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1949-1950. Publicysta przypomina: obie kobiety, w okresie „czarnej nocy komunizmu”, zainicjowały i zorganizowały duszpasterstwo akademickie w Krakowie. Uzyskały zgodę kardynała Adama Stefana Sapiehy – legendarnego arcybiskupa krakowskiego, obrońcy polskości i katolicyzmu przed komunistami – podczas audiencji w rezydencji arcybiskupiej przy ul. Franciszkańskiej. Żmigrodzki wpisuje sylwetki obu kobiet w tradycję polskiej katolickiej inteligencji uniwersyteckiej z okresu stalinizmu i wspomina „tomik wspomnień z 1997 r.” dokumentujący ich role. Felieton stanowi cenne źródło o mikrohistorii polskiego duszpasterstwa akademickiego w pierwszych latach po II wojnie światowej i w dojściu komunistów do władzy.
Zapraszamy do działu Felietony…
Teresa Skawińska i Zofia Jaroń, dzielne inicjatorki i organizatorki
duszpasterstwa akademickiego w Krakowie w latach 1949 – 1950, w okresie „czarnej
nocy komunizmu”, moje koleżanki ze studiów polonistycznych na Uniwersytecie
Jagiellońskim. Uzyskawszy zgodę kardynała Sapiehy w trakcie audiencji,
doprowadziły do wyznaczenia kapelana, ks. Józefa Sykulskiego i wspomagających go
księży – Jana Pietraszki ( podczas wojny czynnego w konspiracji, późniejszego
biskupa) i Władysława Sadowskiego, dawnego żołnierza spod Narwiku.
Pierwszym ośrodkiem duszpasterstwa był akademicki kościół Św. Anny. Skawińska i
Jaroniówna odbywały w przyległym budynku parafii codzienne dyżury. Wkrótce
ukształtował się też drugi ośrodek – przy kościele Św. Floriana, blisko
Politechniki Krakowskiej – tu opiekę sprawował ówczesny wikariusz, ks. Karol
Wojtyła. W 1949 r., gdy zakazano wszystkich organizacji religijnych, do
duszpasterstwa napłynęli ich dotychczasowi członkowie i sympatycy. Z Sodalicji
Mariańskiej Akademików – Józef Skarbek, Władysław Żur i piszący te słowa,z kręgu
Iuventus Christiana – Maria Władyczanka, Anna Krzysztofowicz, Teresa Karwicka,
Maria Malec. W dożywającym ostatnich dni Katolickim Stowarzyszeniu Młodzieży
przy ulicy Smoleńsk powielano religijne teksty: ks.Pietraszki „Rozważania o Mszy
Świętej”, ks.Wojtyły „Rozważania o istocie człowieka”. Przy kościele Św.
Floriana działali – Teresa Skawińska, Jerzy Ciesielski, Danuta Ciesielska i
Jacek Fedorowicz. Powstał chór , który prowadził student WSM Joachim Gudel,
wirtuoz organów; organizowano rekolekcje, a w czasie wakacji rekolekcje
„zamknięte” – dla studentek u Benedyktynek w Staniątkach, dla studentów – na
Bielanach u Kamedułów i u Benedyktynów w Tyńcu. Niedzielne Msze św. były okazją
do kontaktów. Spotykano się w lokalach parafialnych, w mieszkaniach księży i
rodzin studentów. Duszpasterstwo przetrwało i działa aktywnie do dziś.
Odchodzili tylko duszpasterze i studenci z kolejnych roczników. Moje
uczestnictwo skończyło się z 1952 rokiem . Obowiązkowe przydziały pracy po
studiach powodowały dla większej części z nas pożegnanie Krakowa i
duszpasterskich ośrodków. Teresa Skawińska poświęciła tamtym czasom książkę „On
rozda miłość”, wydaną w Paryżu w 1997 roku. Znalazły się w niej teksty
wymienionych rozważań i wspomnienia z tamtych czasów.
Zbigniew Żmigrodzki
