Jan XXIII dla Polski. Papież, który nazwał warszawską katedrę Szańcem wiary

5 min. czytania

ks. Stanisław Małkowski

29 kwietnia 2014 r.

Plac św. Piotra z polską flagą wśród pielgrzymów, ilustracja do tekstu o Janie XXIII

5 min. czytania

ks. Stanisław Małkowski

29 kwietnia 2014 r.

Jan XXIII, papież kanonizowany razem z Janem Pawłem II, darzył Polskę szczególnym sentymentem, który zrodził się jeszcze w dzieciństwie Angela Giuseppe Roncallego w Sotto il Monte. Przypominamy, skąd wzięła się sympatia papieża do Polaków, dlaczego znał twórczość Sienkiewicza, jak przed wojną modlił się na Jasnej Górze i dlaczego mówił o Czarnej Madonnie, że jest mu najdroższa od dziecięcych lat. Wyjaśniamy, co oznacza napis Propugnaculum Fidei, czyli Szaniec wiary, nadany przez Jana XXIII archikatedrze warszawskiej, i jak Prymas Stefan Wyszyński odczytywał te słowa. To tekst o papieżu, który rozumiał Kościół w Polsce rządzonej przez komunistów, i o tym, co jego kanonizacja znaczy dla Polaków.

Jan XXIII i jego sentyment do Polski

Kanonizacja bł. Jana XXIII jest okazją, by przypomnieć o szczególnym sentymencie, jakim ten papież darzył Polskę. A wszystko zaczęło się w czasach dzieciństwa i trwało przez całe życie. Papież bowiem lubił powracać do motywów polskich, zwłaszcza w rozmowach z naszymi biskupami, a w szczególności z Prymasem, ks. kardynałem Stefanem Wyszyńskim. A było to tak: „W rodzinnym domu papieża, w małej wioseczce włoskiej Sotto il Monte, żyła staruszka, która zetknęła się z Polską. Przez nią to mały chłopiec, późniejszy papież, zapoznał się z Jasną Górą, jak również z twórczością literacką Henryka Sienkiewicza, o czym wiele razy z upodobaniem mówił. Może tym kierowany, przybył przed wojną na Jasną Górę i pozostawił w księgach swój podpis, który do dziś dnia można tam czytać. Żywiąc głęboką cześć dla Matki Bożej Jasnogórskiej, Ojciec święty Jan XXIII oddał Sobór pod Jej szczególną opiekę”. Tak w wielkim skrócie przypomniał polskie akcenty w życiu papieża Jana XXIII ks. Prymas Stefan Wyszyński („Pokój i przebaczenie”, 19.12.1965 r.).

Były to akcenty znaczące. Najpierw jest to postać starszej kobiety; musiała ona otrzeć się o porozbiorową gehennę Polaków, którzy walcząc o wolność ojczyzny dotarli aż do Italii, stając się symbolem bohaterstwa w ogóle walki o wolność człowieka i narodów. Od żołnierzy polskich droga biegła na Jasną Górę, bo tam Królowa Polski czuwała nad zniewolonym narodem. A wreszcie twórczość pisarza o renomie światowej, który nie tylko otrzymał nagrodę Nobla i był znany koneserom literatury, ale również, jak widać, docierał nawet pod strzechy w różnych krajach, w tym także do malutkiej wioski w Lombardii.

Sprawa polska była na przełomie XIX i XX w. sprawą, która bliska była czułym na sprawiedliwość sercom mieszkańców wielu państw. Jan XXIII znał twórczość Sienkiewicza. Czyż to nie jest budujące? Jan XXIII, choć jeszcze nie jako papież, osobiście modlił się przed wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej. Czyż to nie jest cudowne? A potwierdzeniem tej czci jest zwrot, który obiegł wówczas cały świat, gdy papież otwierając sesję przygotowawczą do Soboru powiedział: Madonna Nera mia carissima… – Czarna Madonna jest mi najdroższa od dziecięcych lat (ibid.).

Propugnaculum Fidei, czyli Szaniec wiary

Nic więc dziwnego, że Angelo Giuseppe Roncalli już jako papież potrafił rozpoznać i docenić rolę i specyfikę Kościoła w Polsce zarówno w naszych dziejach, jak i wtedy, gdy rządzili nią komuniści. Dzięki temu Prymas Tysiąclecia miał jakby ułatwione zadanie, ponieważ czuł potężne wsparcie papieża dla podejmowanych przez siebie inicjatyw i decyzji w konkretnych realiach systemu, którego celem było przecież całkowite pokonanie i zniszczenie Kościoła.

Dramatyzm tej walki oddaje symbolicznie napis, jaki znajduje się nad drzwiami bazyliki archikatedralnej św. Jana w Warszawie. Są to tylko dwa słowa, ale jakże mocne: Propugnaculum Fidei – Szaniec wiary. Ks. Prymas wyjaśniał: „Taką nazwę nadał Jan XXIII naszej archikatedrze, podnosząc ją do godności bazyliki. I słusznie! Nie tylko dlatego, że przez jej prezbiterium i nawę główną szedł front powstańczy, że walczono w niej o wolność Polski i ducha polskiego, dając świadectwo umiłowania wolności ducha. Nie tylko dlatego! Jest jeszcze coś więcej. Tam, w tym «Szańcu wiary» mamy wzór człowieka: Ecce homo ” („Czekamy na człowieka!”, 25.09.1961 r.).

Jakże głębokie wyczucie dziejów i sensu istnienia naszego narodu skupia się właśnie w tym miejscu, które papież Jan XXIII, wkrótce święty, opatrzył takim napisem: Szaniec wiary; napisem, który obejmuje nie tylko katedrę św. Jana, ale całą stolicę, całą Polskę, wytyczając nasze drogi ku przyszłości.

Kanonizacja dwóch wielkich papieży, Jana XXIII i Jana Pawła II, to wydarzenie ważne dla całego świata, ponieważ obaj papieże bardzo wyraźnie i zdecydowanie bronili podstawowych praw człowieka, praw narodów i praw Kościoła na forum międzynarodowym. Jako Polacy musimy być na to szczególnie czuli, by prawidłowo odczytać znaki czasu, które nas dotyczą i które są dla nas drogowskazem. Dla nas – to znaczy dla Polaków w kraju i na całym świecie.

ks. Stanisław Małkowski

Przeczytaj również: Jan Paweł II o Polsce. Słowa, których zapomnieć nam nie wolno

 


ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł ks. Stanisława Małkowskiego pt. „Jan XXIII dla Polski” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 18 (965) z dnia 29 kwietnia 2014 roku, s. 17. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – „Nasza Polska”. Ilustracja: grafika poglądowa wygenerowana przez AI (w wydaniu papierowym tekst nie miał zdjęcia).

Cykl

Tagi

Udostępnij
Najnowsze

Leon XIV do Polaków: pokój nie buduje się na przemocy. Słowa papieża w cieniu sporu o TK

Czy Halloween to grzech? Ksiądz odpowiada rodzicom bez straszenia piekłem

Ks. Mateusz Szerszeń: śmierć to dopiero początek. „Można płakać i jednocześnie ufać”

Papież Leon XIV w Polsce. Kiedy możemy spodziewać się wizyty?

Papież Leon XIV zadzwonił do Zełenskiego. Rozmawiali o dramacie mieszkańców Ołeszek

Dzień Dziecka Utraconego – gdy brakuje słów, a ból staje się codziennością

Papież Leon XIV ma raka płuca. Watykan potwierdził diagnozę po operacji w Gemelli

Jacek Pulikowski: czym jest rodzina i co ją niszczy. Przez 40 lat nie spotkał pary bliskiej rozwodu, która codziennie się modli

Inne kategorie

Czytaj także