Wołodymyr Zełenski postawił sprawę jasno: nie będzie negocjacji pokojowych w sprawie Ukrainy bez udziału Polski. Prezydent Ukrainy potwierdził w sobotę, że Europę w rozmowach z Rosją ma reprezentować grupa E5, w której obok Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji i Włoch jest również nasz kraj. To ważna deklaracja, bo jeszcze rok temu, przy omawianiu amerykańskiego planu pokojowego, Polskę pominięto. Tym razem Kijów mówi wprost, że przedstawiciele państwa, które od pierwszego dnia wojny dźwiga ciężar pomocy dla Ukrainy, powinni siedzieć przy stole.
Co dokładnie powiedział Zełenski o Polsce?
Wołodymyr Zełenski w komunikatorze WhatsApp odpowiedział na pytanie dziennikarzy o włączenie państw europejskich do rozmów pokojowych. Podkreślił, że udział Polski nie jest wyłącznie gestem dobrej woli, ponieważ wynika z praktycznych powodów:
Podchodzimy do tego pozytywnie. I nie chodzi wyłącznie o emocje ani tylko o to, że podzielamy wspólne wartości. To kwestia bardzo praktyczna. Bez Polski nie może być negocjacji, podobnie jak bez każdego z państw Europy.
Prezydent Ukrainy wyjaśnił również, że ustalono, iż wszystkie państwa europejskie, zarówno z Unii, jak i spoza niej, będą reprezentowane przez pięć krajów: Wielką Brytanię, Niemcy, Francję, Włochy i Polskę. „Nazywa się je również E5” – powiedział. Zełenski przekazał też, że państwa Europy będą wspólnie omawiać z Ukrainą agendę szykowanych negocjacji, a następnie przedstawiać ją przy stole rozmów.
Czym jest format E5
Format E5 to grupa pięciu europejskich państw, które wydają najwięcej pieniędzy na obronność. Podczas szczytu w Dublinie 12-13 listopada europejscy przywódcy uzgodnili, że to właśnie to ugrupowanie, razem z instytucjami UE, będzie reprezentować Europę w rozmowach o zakończeniu wojny. Przed weekendem pisaliśmy, że premier Donald Tusk przedstawił to jako swój wielki sukces, choć ujawnione szczegóły pokazywały, że rola Polski może być skromniejsza, niż wynikało z jego słów.
Według Zełenskiego europejski zespół negocjacyjny będzie wyglądał następująco:
- Wielka Brytania
- Niemcy
- Francja
- Włochy
- Polska
- przedstawiciel Komisji Europejskiej
- przedstawiciel Rady Europejskiej
- przedstawiciel NATO
Kilka dni wcześniej Zełenski informował na X, że Europa po raz pierwszy w takim pełnym składzie wzięła udział w rozmowach między stroną ukraińską a amerykańską.
Rozsądny ruch Kijowa
Deklarację Zełenskiego zdecydowanie należy ocenić pozytywnie. To po prostu rozsądne podejście. Polska jest krajem frontowym NATO, graniczy z Rosją i Białorusią, a przez jej terytorium przepływa lwia część zachodniej pomocy dla Ukrainy. Rosja domaga się w rozmowach m.in. ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance. Trudno wyobrazić sobie, żeby o takich sprawach rozmawiano bez kraju, którego bezpieczeństwa dotyczą w największym stopniu.
Przed takim scenariuszem przestrzegał również na początku listopada szef MSZ Radosław Sikorski. W rozmowie z dziennikarzami mówił, że „ostatnią rzeczą, jakiej chcemy, jest dogadywanie się Europy Zachodniej z Rosją ponad głowami Europejczyków ze Wschodu”. Jeszcze w listopadzie 2025 r., gdy w Genewie omawiano amerykański plan pokojowy, Europę reprezentowali wyłącznie doradcy ds. bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii, Francji i Niemiec, czyli tzw. E3. Polska została wtedy pominięta przy tych negocjacjach.
Słowa Zełenskiego wpisują się też w niedawną zmianę tonu Kijowa wobec Warszawy. W lipcu prezydent Ukrainy zapowiedział nawet otwarcie archiwów ukraińskich służb dotyczących rzezi wołyńskiej i podkreślał, że „obrona niepodległości Ukrainy bezpośrednio oznacza wzmocnienie niepodległości Polski”. To może wpłynąć na ocieplenie relacji polsko-ukraińskich.
Rozmowy z Rosją i gwarancje bezpieczeństwa
Deklaracja Zełenskiego padła dwa dni po szczycie koalicji chętnych w Berlinie, w którym 19 listopada udział wzięli szefowie państw i rządów z 26 krajów wspierających Ukrainę. Polskę reprezentował premier Donald Tusk. Przed wylotem zapewniał, że „Polska zrobi wszystko, żeby wojna jak najszybciej się zakończyła, ale w żadnym wypadku nie za cenę bezpieczeństwa Polski i suwerenności Ukrainy”.
Zełenski przekazał, że Waszyngton wyraził poparcie dla rozmów w formacie czterostronnym, czyli z udziałem Ukrainy, Rosji, USA i Europy. „Jeśli chodzi o Rosję, otrzymaliśmy od USA sygnał, że podobno Rosja nie ma nic przeciwko temu. Zobaczymy” – powiedział prezydent Ukrainy.
Natomiast wysłannik prezydenta USA Jared Kushner przekazał w czwartek w Berlinie, że Rosja jest gotowa rozważyć gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy, które mają się opierać na mechanizmie zbliżonym do art. 5 NATO, czyli zasady, że atak na jednego członka sojuszu jest atakiem na wszystkich. Zełenski podchodzi do tego jednak dość ostrożnie i domaga się konkretów:
- gwarancje mają być spisane, bo jak mówi, „to musi być zapisane na papierze”
- mają obowiązywać także po zakończeniu kadencji Donalda Trumpa
- według Zełenskiego potrzebne są „nie na dwa lata, lecz najlepiej na zawsze”, a przynajmniej na dziesięciolecia



