Reset konstytucyjny. O co chodzi w projekcie PSL i kto go poprze?

5 min. czytania

Filip Dzięciołowski

18 listopada 2026 r.

reset konstytucyjny

5 min. czytania

Filip Dzięciołowski

18 listopada 2026 r.

Rozmowy o wyjściu z chaosu wokół Trybunału Konstytucyjnego nabierają tempa. Zaproponowany przez PSL reset konstytucyjny zakłada wygaszenie kadencji wszystkich obecnych sędziów TK i wybór nowego składu według procedury, która wymusza porozumienie rządzących z opozycją. PiS sygnalizuje, że jest w stanie na to przystać, Konfederacja stawia pewne warunki, natomiast przedstawiciele KO i Lewicy nawet nie przybyli na rozmowy w tej sprawie w Belwederze. Wyjaśniamy, o co chodzi w tym projekcie i czy taki pomysł ma szansę zakończyć spór.

Czym jest reset konstytucyjny?

Chodzi o projekt dotyczący zmiany konstytucji, który 5 listopada przedstawił wicepremier i prezes PSL Władysław Kosiniak-Kamysz. Ludowcy proponują, aby zamiast rozstrzygania, którzy sędziowie TK zostali wybrani prawidłowo, a którzy nie, wyzerować cały Trybunał i obsadzić go od nowa. Kosiniak-Kamysz w opublikowanym na X wpisie przekonywał, że „Polski nie stać na niekończący się spór o Trybunał Konstytucyjny”.

Spór dotyczący Trybunału Konstytucyjnego trwa od lat, natomiast ostatnie tygodnie wyraźnie go zaostrzyły. Przypomnijmy, że 30 października Anna Korwin-Piotrowska, wybrana do TK przez obecny Sejm, choć prezydent Karol Nawrocki nie odebrał od niej ślubowania, uznała się za osobę kierującą Trybunałem. Odsunęła od obowiązków prezesa Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Tak po prostu, powołując się na najdłuższy staż sędziowski i wbrew konstytucji, która mówi, że prezesa TK powołuje prezydent, ogłosiła się szefem tej instytucji. Sąd Najwyższy uchylił jej zarządzenia, jednak Korwin-Piotrowska nic sobie z tego nie robi. W praktyce w Trybunale są dziś dwa ośrodki, które twierdzą, że nim kierują.

Co zakłada projekt PSL

Propozycja ludowców opiera się na kilku elementach:

  • zmiana konstytucji, która pozwala wygasić kadencje wszystkich obecnych sędziów TK
  • Zgromadzenie Narodowe, czyli posłowie i senatorowie obradujący wspólnie, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa stwierdza większością 3/5 głosów trwałą niezdolność Trybunału do działania
  • następnie, również większością 3/5 głosów, wybiera 15 nowych sędziów
  • kandydatów zgłasza marszałek Sejmu za zgodą prezydenta
  • pierwsze kadencje są zróżnicowane: po pięciu sędziów na 3, 6 i 9 lat, by w przyszłości skład wymieniał się stopniowo

Próg 3/5 w Zgromadzeniu Narodowym to 336 głosów. Wcześniej trzeba byłoby jednak w ogóle zmienić konstytucję, a do tego potrzeba 2/3 głosów w Sejmie i bezwzględnej większości w Senacie. Oznacza to, że bez PiS projekt nie ma szans, tak samo jak bez KO i Lewicy.

Rozmowy w Belwederze. Kto przyszedł, a kto nie

16 listopada z inicjatywy prezydenta Karola Nawrockiego szef jego kancelarii Zbigniew Bogucki spotkał się w Belwederze z przedstawicielami klubów i kół poselskich. Na miejscu pojawili się politycy PiS, PSL, Polski 2050, Konfederacji, Konfederacji Korony Polskiej, Razem i Rozwoju Plus. Zabrakło przedstawicieli KO i Lewicy. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek skwitował spotkanie krótko: „Niska ranga”.

Bogucki ocenił, że projekt PSL jest tak naprawdę „najdalej idący”, dlatego ma być wiodący w dalszych rozmowach. 18 listopada w Kancelarii Prezydenta odbyło się kolejne spotkanie, a 19 listopada PSL organizuje własne konsultacje w Sali Kolumnowej Sejmu.

PiS na tak, ale z zastrzeżeniem

Według „Rzeczpospolitej” PiS zasygnalizował, że jest w stanie poprzeć projekt ludowców. Jest jednak jedno „ale”: partia ma zastrzeżenia do jednego z zaproponowanych przepisów. Dla PiS reset oznaczałby zgodę na odejście także sędziów wybranych za jego rządów, w tym prezesa Święczkowskiego. W zamian skończyłoby się jednak przejmowanie Trybunału przez osoby, których prezydent nie uznaje za sędziów.

Konfederacja: kierunek dobry, ale bez KRS

Wstępną zgodę na reset deklaruje również Konfederacja. Poseł Michał Wawer w rozmowie z DoRzeczy.pl potwierdził, że jego ugrupowanie jest zainteresowane takim rozwiązaniem. Konfederacja chce jednak, aby z procedury zniknęła Krajowa Rada Sądownictwa. To dość zrozumiałe, bo status obecnej KRS już sam w sobie jest przedmiotem sporu, a rządzący od dawna zapowiadają jej zmianę. Chodzi o to, że ten, kto kontroluje KRS, kontrolowałby również pierwszy krok całej procedury. Wawer nie ukrywa także sceptycyzmu wobec samych autorów projektu. Jego zdaniem „wiarygodność PSL jest bardzo niewielka”, a reset w tej kadencji Sejmu uważa za bardzo mało prawdopodobny.

KO i Lewica: rozmawiać można, zmieniać nie trzeba

Donald Tusk zapewnia: „nie zamykam się na żadne inicjatywy”. Jednocześnie w dalszym ciągu broni sędziów wybranych przez obecną większość sejmową. Przypomnijmy, że niedawno premier zapowiadał zero ustępstw w sprawie Trybunału.

Jeszcze wyraźniej sprzeciw zasygnalizował Włodzimierz Czarzasty. Marszałek Sejmu 5 listopada mówił wprost: „Nie uważam za stosowne rozmawianie z tymi, którzy tę konstytucję łamią”. Dodał też: „Ja jestem sceptyczny co do zmiany konstytucji, jeżeli chodzi o tą kadencję”. Ironia polega na tym, że według projektu PSL to właśnie marszałek Sejmu miałby zgłaszać kandydatów do nowego Trybunału.

Plusy i minusy resetu

Kosiniak-Kamysz twierdzi, że reset popiera ponad połowa Polaków. Sondaż United Surveys przeprowadzony dla Wirtualnej Polski z 15 listopada nie potwierdza jednak optymizmu szefa ludowców. Pozytywnie do sprawy podchodzi jedynie 44,2 proc. badanych, a przeciw jest 47,7 proc. Co ciekawe, aż 65 proc. wyborców koalicji rządzącej opowiedziało się przeciw.

Zwolennicy resetu wskazują przede wszystkim, że:

  • kończy dwuwładzę w Trybunale i spór o to, kto jest „prawdziwym” sędzią
  • próg 3/5 głosów wymusza kandydatów akceptowanych przez więcej niż jedną stronę sporu
  • prezydent zachowuje realny wpływ na skład TK
  • zróżnicowane kadencje zapobiegają wymianie całego składu przez jedną większość

Krytycy mają jednak swoje argumenty. Piotr Pacewicz z OKO.press przekonuje, że reset osłabia Trybunał i daje dodatkowe uprawnienia prezydentowi. Wątpliwości budzi też cały precedens. Skoro raz można wygasić kadencje wszystkich sędziów, to przyszła większość konstytucyjna może zechcieć zrobić to ponownie. Do tego dochodzi rola KRS, o której mówi Konfederacja, oraz brak większości 2/3 bez udziału KO.

Reset konstytucyjny nie jest więc idealnym rozwiązaniem, ale na razie stanowi jedyną propozycję, która w ogóle wymaga zgody obu stron. Alternatywą jest dalsze trwanie sytuacji, w której kierowanie Trybunałem przejmuje się wątpliwymi zarządzeniami i z pomocą policji. Paradoks polega na tym, że wyjście z tego kryzysu proponuje partia, która od prawie trzech lat współrządzi z tymi, którzy ten kryzys pogłębili. Teraz piłka jest po stronie Tuska i Czarzastego.

Źródła: Rzeczpospolita, Do Rzeczy. Opracowanie: Nasza Polska.

Cykl

Tagi

Udostępnij
Najnowsze

Berkowicz w IKEA. Ujawniono notatkę policji: „Dokonał kradzieży”

Kacper Nowicki chce mieć męża, dzieci i „święty spokój”. Jego wypowiedzi wskazują jednak na coś innego

Kacper Nowicki pokazał w sieci rodzinę swojego krytyka i zasugerował kontakt z jego pracodawcą

Murański pojawił się w Sejmie. Kaleta pokazał nagrania na dowód, że jest „patusem”

Duda o zaproszeniu Tuska: „Do uczciwego człowieka można iść, do nieuczciwego nie”

Lewica: Francuzi mają protestowanie we krwi, a Marsz Niepodległości to „brunatny nacjonalizm”

Kacper Nowicki z Lewicy: dzieci wychowywane przez gejów mają lepszy start

Państwo spłaciło 2,2 mln zł długów Michała Zarzeckiego szefa gabinetu ministra z PSL Krajewskiego

Inne kategorie

Czytaj także