Godzinki o Męce Pańskiej to nabożeństwo śpiewane, ułożone na wzór modlitwy brewiarzowej według godzin kanonicznych, które prowadzi przez kolejne cierpienia Jezusa – od pojmania w Ogrójcu aż po złożenie do grobu. Rozważanie cierpienia Jezusa w życiu chrześcijan nie ogranicza się wyłącznie do wielkopostnych nabożeństw Gorzkich Żalów, drogi krzyżowej czy rozważania bolesnych tajemnic różańca – swoje miejsce w tradycji Kościoła znalazły również Godzinki o Męce Pańskiej. Poniżej znajdziesz wezwanie początkowe, początek każdej godziny, stały refren, modlitwę na zakończenie oraz informacje o melodii i pochodzeniu godzinek.
Czym są Godzinki o Męce Pańskiej
Godzinki to forma modlitwy zaczerpnięta z Liturgii Godzin, przełożona na język pobożności ludowej i przeznaczona do wspólnego śpiewu. Godzinki o Męce Pańskiej dzielą rozważanie Męki Jezusa na siedem godzin kanonicznych: Jutrznię, Prymę, Tercję, Sekstę, Nonę, Nieszpory i Kompletę. W każdej godzinie wierni czczą Najświętszą Krew i Rany Pana, wielbią Jezusa niewinnie cierpiącego za grzeszników i proszą, by owoce Jego Męki nie były dla nich na potępienie, lecz na zbawienie duszy.
Wezwanie początkowe
Nabożeństwo rozpoczyna się wezwaniem wzywającym do chwalenia Ran Pana:
Zacznijcie, wargi nasze, chwalić Pańskie Rany,
Pomnij duszo, jak Jezus był ukatowany.
Wspomóż, niewinny Jezu, krwawą Twoją Męką,
A wybaw nas potężną z wiecznej toni ręką.
Godzinki o Męce Pańskiej według godzin
Każdą godzinę kończy stały werset, którym wierni oddają cześć Najdroższej Krwi Zbawiciela:
W. Niech będzie pochwalona Najświętsza Krew i Rany Pana Jezusa.
O. Teraz i na wieki wieków. Amen.
W kolejnych godzinach powraca też błagalny refren, w którym dusza zwraca się do niewinnej Ofiary:
Niewinna za grzech nasze Ofiaro, zmiłuj się nad nami.
Jutrznia – konanie w Ogrójcu
Pierwsza godzina rozważa modlitwę i krwawy pot Jezusa w Ogrójcu oraz pojmanie. Dusza wielbi Jezusa, który w trwodze konania oddaje się woli Ojca. Hymn rozpoczyna się słowami:
Witaj Jezu w Ogrójcu w modłach Krwią spocony…
Pryma – prowadzenie przed sąd
Godzina Prymy przypomina pojmanego Jezusa prowadzonego wczesnym rankiem na przesłuchania i cierpliwie znoszącego zniewagi:
Witaj Jezu cierpliwy, rano prowadzony…
Tercja – wydanie oprawcom
Tercja rozważa niewinnego Jezusa wydanego w ręce oprawców i fałszywie oskarżonego:
Witaj Jezu niewinny, oprawcom wydany…
Seksta – sąd Piłata i skazanie
Godzina Seksty to sąd przed Piłatem, biczowanie, ukoronowanie cierniem i wyrok śmierci na krzyżu:
Witaj Jezu, przed sądem Piłata stawiony…
Nona – ukrzyżowanie
Nona rozważa przybicie do krzyża i konanie Zbawiciela, którego Krew spływa dla ratunku dusz:
Witaj Jezu, do krzyża gwoźdźmi przykowany…
Nieszpory – śmierć na krzyżu
Nieszpory przywołują Jezusa umierającego na krzyżu haniebną śmiercią na oczach zebranego tłumu:
Witaj, ofiarny Jezu, wiszący przed zgrają…
Kompleta – zdjęcie z krzyża i złożenie do grobu
Ostatnia godzina rozważa zdjęcie ciała z krzyża, boleść Matki oraz złożenie ciała świętego ze czcią do grobu:
Witaj Jezu, przez Matkę smutną opłakany…
Modlitwa na zakończenie Godzinek
Godzinki kończy potrójne wezwanie do Baranka Bożego, antyfona oraz modlitwa:
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – zmiłuj się nad nami.Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste, zmiłuj się nad nami.
Módlmy się: Panie Jezu Chryste, Synu Boga żywego, Jezu najsłodszy i najdobrotliwszy, który dla odkupienia świata i zbawienia grzeszników podjąłeś mękę okrutną i haniebną śmierć na krzyżu – przez nieskończone zasługi Twoje spraw, prosimy, aby Krew i Rany Twoje nie były dla nas na potępienie, ale aby dusze nasze zostały zbawione. Który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem i Duchem Świętym, Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Melodia, pochodzenie i charakter nabożeństwa
Godzinki o Męce Pańskiej śpiewa się w Polsce według tradycji klasztoru Ojców Bernardynów z Leżajska. W kolejnych częściach, ułożonych na wzór modlitwy brewiarzowej, rozważane są cierpienia Jezusa od pojmania w Ogrójcu aż po złożenie do grobu. Do godzinek istnieją tradycyjne melodie i harmonizacje organowe – można je śpiewać wspólnie w kościele lub odmawiać indywidualnie. Nabożeństwo bliskie jest duchowo Gorzkim Żalom i drodze krzyżowej, kładzie jednak nacisk na czczenie Najświętszej Krwi i Ran Pana.
Kiedy śpiewa się Godzinki o Męce Pańskiej
Godzinki śpiewa się przede wszystkim w piątki Wielkiego Postu, często o świcie lub przed nabożeństwem pasyjnym, a szczególnie w Wielki Piątek. Bywają wykonywane wspólnie z Gorzkimi Żalami i drogą krzyżową, tworząc bogactwo wielkopostnej pobożności ludowej.
Najczęstsze pytania
Ile godzin liczą Godzinki o Męce Pańskiej?
Siedem godzin kanonicznych: Jutrznię, Prymę, Tercję, Sekstę, Nonę, Nieszpory i Kompletę. Każda z nich rozważa inny etap Męki Jezusa.
Kiedy śpiewa się Godzinki o Męce Pańskiej?
Najczęściej w piątki Wielkiego Postu oraz podczas nabożeństw pasyjnych, obok Gorzkich Żali i drogi krzyżowej.
Skąd pochodzą Godzinki o Męce Pańskiej?
W polskiej tradycji śpiewa się je według melodii i tekstu przekazanego przez Ojców Bernardynów z Leżajska; ułożone są na wzór modlitwy brewiarzowej.
Czym różnią się od Godzinek o Niepokalanym Poczęciu NMP?
Mają tę samą formę godzin kanonicznych, ale ich treścią jest Męka Pańska, a nie tajemnica Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.
Zobacz też: Męka Pańska – znaczenie, Ewangelie i nabożeństwa oraz Litania do Męki Pańskiej.
