Andy Burnham, katolik wychowany pod Liverpoolem, od 20 lipca 2026 roku kieruje rządem Wielkiej Brytanii. Ostatnim katolickim przywódcą kraju była królowa Maria I Tudor w XVI wieku. Briefing Biblioteki Izby Gmin z 20 lipca 2026 roku przypomina jednak, że sekcja 18 ustawy Roman Catholic Relief Act z 1829 roku zabrania katolikowi doradzać monarsze przy nominacjach w Kościele Anglii – a to jedno z zadań brytyjskiego premiera.
Andy Burnham objął urząd premiera 20 lipca 2026 roku
Burnham jest 59. premierem Zjednoczonego Królestwa i siódmym szefem brytyjskiego rządu w ciągu dziesięciu lat. Urząd przejął w poniedziałek 20 lipca 2026 roku, po rezygnacji Keira Starmera i wizycie u króla Karola III w Pałacu Buckingham.
Droga na Downing Street prowadziła przez dwa głosowania. W wyborach uzupełniających w okręgu Makerfield 18 czerwca 2026 roku Burnham zdobył 24 937 głosów, czyli 54,8 proc., przy frekwencji 58,75 procent, a jego przewaga nad kandydatem Reform UK Robertem Kenyonem wyniosła 9241 głosów. Miesiąc później, 17 lipca, został wybrany na lidera Partii Pracy bez kontrkandydata, z poparciem 379 posłów.
Zasady Partii Pracy dopuszczają do wyścigu o przywództwo wyłącznie posłów, dlatego mandat zwolnił dla Burnhama dotychczasowy deputowany Josh Simons. Decyzje nowego rządu dotyczą też blisko 700 tysięcy Polaków w Wielkiej Brytanii.
Katolik na Downing Street pierwszy raz od niemal 500 lat
Burnham urodził się w 1970 roku w katolickiej rodzinie pod Liverpoolem, chodził do katolickiej szkoły, służył jako ministrant, a swoje troje dzieci również posłał do szkół katolickich. Vatican News, serwis informacyjny Watykanu, opisał go jako „kulturowego katolika”. Do początku XIX wieku brytyjskie prawo zamykało katolikom drogę do Izby Gmin i najważniejszych urzędów. Dwaj poprzednicy Burnhama mieli z katolicyzmem związek innego rodzaju: Tony Blair przeszedł na katolicyzm dopiero po odejściu z urzędu, a Boris Johnson, ochrzczony jako katolik, wychowywał się w Kościele anglikańskim.
Ślubowanie poselskie 22 czerwca 2026 roku Burnham złożył na Biblii Jerozolimskiej, w przekładzie używanym przez katolików. Z ław opozycji poleciały wtedy okrzyki „he’s not the Messiah”, a konserwatysta sir Desmond Swayne rzucił „Rome is saved”. Ks. Adam Romejko z Uniwersytetu Gdańskiego ocenił, że to wydarzenie „historyczne, które pewnie zostanie zapisane w podręcznikach, ale nie przełomowe”.
Sekcja 18 ustawy z 1829 roku zabrania doradzać królowi w sprawie biskupów
Roman Catholic Relief Act to ustawa z 1829 roku, która przywróciła katolikom prawo zasiadania w parlamencie i pełnienia większości urzędów. Jej sekcja 18 obowiązuje do dziś i zakazuje katolikowi „bezpośrednio lub pośrednio doradzać Jego Królewskiej Mości” przy nominacjach w Kościele Anglii. To istotne, bo kandydatów na biskupów przedstawia monarsze premier. Przepis nie blokuje objęcia urzędu premiera przez katolika i dotyczy wyłącznie doradzania w sprawach Kościoła Anglii.
Briefing Biblioteki Izby Gmin, opublikowany 20 lipca 2026 roku przez Davida Torrance’a, wskazuje wyjście zastosowane wcześniej: Lord Chancellor Act z 1974 roku pozwolił katolikowi objąć urząd lorda kanclerza, a jego kościelne obowiązki przenieść na innego ministra. Zakaz obejmuje również doradców szefa rządu.
„Nawet przedstawienie przez Burnhama jednego nazwiska naruszyłoby Roman Catholic Relief Act z 1829 roku”
prof. Russell Sandberg, specjalista prawa wyznaniowego
Katolicka nauka społeczna w programie gospodarczym Burnhama
Premier wywodzi swój program z czterech encyklik: „Rerum novarum” Leona XIII, „Laborem exercens” i „Sollicitudo rei socialis” Jana Pawła II oraz „Fratelli tutti” Franciszka. Ten sam nurt kontynuuje papież Leon XIV. Na jego poglądy wpłynął arcybiskup Liverpoolu Derek Worlock, którego nagrań słuchał jako ministrant. W 2009 roku Burnham wskazał trzy instytucje, które go ukształtowały: klub Everton F.C., Partię Pracy i Kościół katolicki.
Przeniesienie części administracji z Londynu do Manchesteru tłumaczy zasadą pomocniczości, czyli rozstrzyganiem spraw na możliwie najniższym szczeblu. Do tego dochodzą budowa mieszkań dla najuboższych, kontrola publiczna nad usługami podstawowymi i zrównanie statusu kształcenia zawodowego z akademickim.
„Katolicka nauka społeczna stanowi fundament mojej polityki”
Andy Burnham, premier Wielkiej Brytanii
Głosowania Burnhama rozminęły się z nauczaniem Kościoła
Szesnaście lat w Izbie Gmin daje inny obraz. Według zestawienia brytyjskiej organizacji The Christian Institute Burnham głosował w 2008 roku przeciw obniżeniu granicy dopuszczalności aborcji z 24. tygodnia ciąży, sprzeciwił się zakazowi aborcji ze względu na płeć dziecka, a małżeństwa osób tej samej płci popierał konsekwentnie. W głosowaniach nad wspomaganym umieraniem nie brał udziału.
Ten dorobek stał się przedmiotem krytyki katolickich komentatorów. Portal PCH24.pl pisał o „pseudo-katoliku na Downing Street” i wskazywał na dystans premiera wobec nauczania Kościoła. W sprawie legalizacji wspomaganego samobójstwa osób terminalnie chorych Burnham zgłaszał zastrzeżenia, ale bez odwołania do argumentów pro-life.
W 2015 roku apelował do papieża Franciszka o „wprowadzenie Kościoła w XXI wiek” w sprawie związków osób tej samej płci. Krytykował wtedy „bardziej osądzający” ton Kościoła za pontyfikatu Benedykta XVI. Sam mówi, że nie jest szczególnie religijny i uczestniczy we Mszy jedynie okazjonalnie. Zapytany wprost, czy jest katolikiem, odpowiedział, że matka nie wybaczyłaby mu zaprzeczenia.
Episkopat pogratulował, sprawa nominacji biskupich pozostaje otwarta
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Anglii i Walii, arcybiskup Westminsteru Richard Moth, pogratulował Burnhamowi 20 lipca 2026 roku i zapewnił go o modlitwie wspólnoty katolickiej. Hierarcha wyraził nadzieję, że polityka nowego rządu obejmie „szczególną troskę o rodziny, osoby zmarginalizowane i najuboższe”, i wskazał na potrzebę „budowania pokoju i dialogu”. Richard Moth powiedział w BBC, że bycie katolikiem „kształtuje sumienie, sposób myślenia o rzeczach”.
Downing Street nie podało dotąd, kto będzie przedstawiał królowi kandydatów na biskupów Kościoła Anglii. Rząd nie zapowiedział też nowelizacji ustawy z 1829 roku. Najbliższe wybory powszechne przypadają za trzy lata.
Najczęstsze pytania
Jakie wyznanie ma Andy Burnham?
Jest katolikiem, ochrzczonym i wychowanym w Kościele katolickim, choć sam mówi, że nie jest szczególnie religijny i uczestniczy we Mszy okazjonalnie. Vatican News nazwał go „kulturowym katolikiem”. Tony Blair przeszedł na katolicyzm dopiero po odejściu z urzędu, a Boris Johnson, ochrzczony jako katolik, wychowywał się jako anglikanin.
Skąd pochodzi Andy Burnham?
Urodził się 7 stycznia 1970 roku w Aintree pod Liverpoolem, a dorastał między Liverpoolem a Manchesterem. Katolickie wychowanie zawdzięcza matce, która pochodziła z Irlandii; ojciec katolikiem nie był. Chodził do katolickiej szkoły i służył jako ministrant, a jego brat Nick kieruje Cardinal Newman College w Preston.
Z jakiej partii jest Andy Burnham?
Należy do Partii Pracy i od 17 lipca 2026 roku jest jej liderem. W Izbie Gmin zasiadał w latach 2001-2017 jako poseł okręgu Leigh, pełnił funkcje ministra kultury i ministra zdrowia, a w latach 2017-2026 był burmistrzem Greater Manchester. Do parlamentu wrócił w czerwcu 2026 roku z okręgu Makerfield.
Jakie poglądy polityczne ma Andy Burnham?
Deklaruje, że fundamentem jego polityki jest katolicka nauka społeczna. Zapowiada przeniesienie części administracji z Londynu do Manchesteru, budowę mieszkań dla najuboższych i większą kontrolę publiczną nad usługami podstawowymi. W sprawach obyczajowych rozchodzi się z nauczaniem Kościoła: popierał małżeństwa osób tej samej płci i głosował przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego.
Czy katolik może w Wielkiej Brytanii zostać królem?
Nie. Act of Settlement z 1700 roku wymaga, by monarcha pozostawał we wspólnocie z Kościołem Anglii, więc katolik nie może odziedziczyć korony. Przepisy zmienione w 2013 roku dopuściły jedynie małżeństwo następcy tronu z katolikiem, wcześniej taki związek oznaczał utratę praw do sukcesji. Zakaz zasiadania na tronie pozostał.
