Metropolita warszawski abp Adrian Galbas przewodniczył w poniedziałek 19 października 2026 r. Mszy św. w kościele św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu, odprawionej w 42. rocznicę porwania i męczeńskiej śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Rocznica śmierci ks. Popiełuszki zgromadziła przy jego grobie rodzinę kapłana, przedstawicielkę prezydenta RP Beatę Kempę, polityków Prawa i Sprawiedliwości oraz poczty sztandarowe NSZZ „Solidarność”. W homilii metropolita mówił, że „nie wolno się bać stawania w obronie wolności”.
Msza na Żoliborzu i nowy krzyż na grobie ks. Jerzego
Mszę odprawiono o godz. 18.00 w kościele, w którym ks. Popiełuszko od 1982 r. sprawował comiesięczne Msze za Ojczyznę. Obok przedstawicielki prezydenta w świątyni byli Jarosław Kaczyński, Mariusz Błaszczak i Antoni Macierewicz, władze „Solidarności”, duchowieństwo archidiecezji warszawskiej oraz wierni z całej Polski. Po Eucharystii abp Galbas poświęcił nowy krzyż na grobie błogosławionego, a o godz. 20.30 obchody zamknęło młodzieżowe czuwanie modlitewne.
Patronat honorowy nad świecką częścią uroczystości objął prezydent RP Karol Nawrocki, a nad religijną metropolita warszawski. Hasłem obchodów 42. rocznicy męczeńskiej śmierci bł. ks. Jerzego były jego słowa „Służąc staję się wolnym”. Partnerami organizatorów byli m.in. Komisja Krajowa i Region Mazowsze NSZZ „Solidarność”, Instytut Pamięci Narodowej oraz Instytut Jana Pawła II.
Grób przy żoliborskim kościele odwiedziło od 1984 r., według danych sanktuarium, ponad 23 mln osób, a relikwie męczennika trafiły do 67 krajów na sześciu kontynentach. Drogę ks. Jerzego z podlaskich Okopów na Żoliborz opisuje nasza biografia ks. Jerzego Popiełuszki.
Abp Galbas: od władzy totalnej niedaleko do totalitarnej
Abp Galbas w homilii na Żoliborzu odwołał się do nauczania Jana Pawła II i kard. Josepha Ratzingera. Przypomniał zasady, które papież stawiał rządzącym: bezstronność władzy, szacunek dla przeciwników politycznych, ochronę oskarżonych i uczciwe wydawanie publicznych pieniędzy. Ostrzegł, że od władzy totalnej „już niedaleko do władzy totalitarnej”, a wolność zewnętrzna nie jest dana raz na zawsze i trzeba jej pilnować.
Według metropolity Kościół powinien pełnić wobec państwa rolę krytyczną i pomagać w zabezpieczeniu wolności wszystkich obywateli, bez względu na ich stosunek do wiary. Jako wzór człowieka wolnego wskazał ks. Jerzego, który uczył, że przy wyzwoleniu człowieka i narodu najważniejsze jest przezwyciężenie lęku.
Spętano mu dłonie, ale nie spętano serca, zdeptano jego ciało, ale nie podeptano jego godności.
abp Adrian Galbas, metropolita warszawski, homilia w kościele św. Stanisława Kostki, 19 października 2026 r.
Koncert, gra miejska i pielgrzymi przy grobie kapelana „Solidarności”
Obchody rozpoczął w piątek 16 października koncert charytatywny w kościele św. Stanisława Kostki, który połączył postacie ks. Jerzego i Jana Pawła II. Wystąpili m.in. Halina Frąckowiak, Alicja Węgorzewska i Janusz Szrom. W niedzielę 18 października rodziny przeszły grą miejską „Warszawa księdza Jerzego Popiełuszki” szlakiem miejsc związanych z kapłanem, a zwycięzcy dostali repliki metalowego orzełka, którego nosił wpiętego w sutannę, oraz pamiątki przygotowane przez IPN.
Kustosz sanktuarium ks. Karol Oparcik powiedział przed rocznicą, że do grobu przychodzą uczniowie, młode małżeństwa, osoby starsze, duchonwi i pielgrzymi z zagranicy, którzy modlą się tu za swoje kraje. Jak podkreślił, ludzie szukają przy grobie pocieszenia, ale także odwagi.
Jak zginął ks. Jerzy Popiełuszko?
Ks. Jerzy Popiełuszko, urodzony 14 września 1947 r. w Okopach, odprawił 19 października 1984 r. Mszę św. w parafii Świętych Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy. W drodze powrotnej do Warszawy, w Górsku pod Toruniem, jego samochód zatrzymali przebrani za milicjantów funkcjonariusze Departamentu IV MSW: Grzegorz Piotrowski, Leszek Pękala i Waldemar Chmielewski. Kierowca kapłana Waldemar Chrostowski wyskoczył z jadącego auta i zaalarmował o uprowadzeniu. Ciało księdza wyłowiono z Wisły w okolicach tamy we Włocławku 30 października 1984 r.
Wyroki w procesie toruńskim
Sąd Wojewódzki w Toruniu skazał zabójców 7 lutego 1985 r., a prokurator żądał dla Piotrowskiego kary śmierci, której sąd nie orzekł. Przed procesem wszystkich zdegradowano, wydalono ze służby i wykluczono z PZPR. Po amnestiach i złagodzeniach kar żaden ze skazanych nie odsiedział pełnego wyroku.
| Skazany | Stopień i funkcja w 1984 r. | Wyrok z 7 lutego 1985 r. | Wyjście na wolność |
|---|---|---|---|
| Grzegorz Piotrowski | kapitan SB, Departament IV MSW | 25 lat więzienia | 2001 r. |
| Adam Pietruszka | pułkownik, zastępca dyrektora Departamentu IV MSW | 25 lat więzienia | 1995 r. |
| Leszek Pękala | porucznik SB, Departament IV MSW | 15 lat więzienia | 1990 r. |
| Waldemar Chmielewski | porucznik SB, Departament IV MSW | 14 lat więzienia | 1993 r. |
Generałom MSW Władysławowi Ciastoniowi i Zenonowi Płatkowi w 1990 r. postawiono zarzut kierowania zabójstwem. Sąd Wojewódzki w Warszawie uwolnił ich od tego zarzutu w 1994 r.
Prokurator Andrzej Witkowski, który prowadził śledztwo w latach 1990-1991 w Ministerstwie Sprawiedliwości i w latach 2002-2004 w IPN, twierdzi, że ks. Jerzy zginął 25 października 1984 r. po kilku dniach przetrzymywania w bunkrze na terenie wojskowym w Kazuniu. Według niego Piotrowski, Pękala i Chmielewski dopuścili się pomocnictwa, a bezpośrednich zabójców do dziś nie ustalono. Witkowski powołuje się na opinię białostockiego zakładu medycyny sądowej z 30 listopada 1984 r., która wskazała uduszenie i wykluczyła utonięcie.
Dr hab. Tomasz Konopka, kierownik Zakładu Medycyny Sądowej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, przedstawił 24 kwietnia 2026 r. analizę wykonaną na prośbę Rady Naukowej Muzeum bł. ks. Jerzego Popiełuszki, której przewodniczy prof. Paweł Skibiński. Według Konopki kapłan zmarł w nocy po porwaniu wskutek uduszenia spowodowanego zatkaniem dróg oddechowych kneblem. Według niego brak odleżyn i śladów długiego unieruchomienia przeczy przetrzymywaniu w bunkrze, a stopień rozkładu zwłok przy temperaturze wody 6-9 st. C odpowiada co najmniej 10 dniom w Wiśle.
Konopka ocenił też, że opisana przed sekcją sztywność kończyn była skutkiem zimna, a nie stężenia pośmiertnego, na którym opierała się opinia biegłych powołanych przez IPN w 2002 r. Ustalenia prok. Witkowskiego i analiza dr. hab. Konopki wskazują więc dwie różne daty śmierci kapłana: 25 i 19 października 1984 r.
19 października to Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych
Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych to święto państwowe obchodzone 19 października, w rocznicę porwania ks. Jerzego Popiełuszki, ustanowione ustawą z 4 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2156). Ustawa ma oddawać cześć duchownym, którzy bronili wiary i niepodległej Polski, często za cenę życia. Datę wybrano ze względu na zbrodnię z 1984 r., która stała się symbolem prześladowania Kościoła w PRL.
Ks. Jerzego ogłoszono błogosławionym 6 czerwca 2010 r. na placu Piłsudskiego w Warszawie, a w 2014 r. papież Franciszek ustanowił go patronem „Solidarności”. Proces kanonizacyjny otwarto 20 września 2014 r. w diecezji Créteil we Francji i dotyczył on uzdrowienia 56-letniego mężczyzny chorego na białaczkę. W styczniu 2023 r. Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych nie uznała tego przypadku za cud, bo dwa zespoły lekarzy uznały wyzdrowienie za możliwe medycznie. Warszawski ośrodek badający życie kapłana zbiera od tego czasu zgłoszenia innych łask.
Najczęstsze pytania
Ile osób przyszło na pogrzeb ks. Jerzego Popiełuszki?
Pogrzeb ks. Jerzego Popiełuszki 3 listopada 1984 r. przy kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu zgromadził około miliona osób. Kapłana pochowano przy świątyni, w której pełnił posługę i odprawiał Msze za Ojczyznę, a jego grób stał się jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc pielgrzymkowych w Polsce.
Kto zlecił zabójstwo ks. Popiełuszki?
Sąd w Toruniu skazał w 1985 r. jako przełożonego zabójców płk. Adama Pietruszkę, zastępcę dyrektora Departamentu IV MSW. Generałowie Władysław Ciastoń i Zenon Płatek, oskarżeni w 1990 r. o kierowanie zbrodnią, zostali w 1994 r. uwolnieni od zarzutów. Żaden prawomocny wyrok nie wskazał zleceniodawców z wyższych szczebli władzy PRL.
Gdzie i kiedy wyłowiono ciało ks. Jerzego?
Ciało ks. Jerzego Popiełuszki wyłowiono z Wisły w okolicach tamy we Włocławku 30 października 1984 r., jedenaście dni po porwaniu w Górsku. Sekcja zwłok wskazała jako przyczynę śmierci uduszenie, a o dacie zgonu do dziś spierają się prokurator Andrzej Witkowski i biegli medycyny sądowej.
Czy ks. Jerzy Popiełuszko jest świętym?
Ks. Jerzy Popiełuszko jest błogosławionym, ogłoszonym 6 czerwca 2010 r. w Warszawie. Do kanonizacji Kościół musi uznać cud wyproszony za jego wstawiennictwem, a przypadek badany od 2014 r. we francuskiej diecezji Créteil nie został w 2023 r. uznany przez Dykasterię Spraw Kanonizacyjnych.
