Zakład Ubezpieczeń Społecznych dostaje z otwartych funduszy emerytalnych znacznie więcej pieniędzy, niż zakładał. W planie finansowym Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na 2026 r. pierwotnie przyjęto, że z tytułu suwaka bezpieczeństwa wpłynie 11,7 mld zł. Po dziewięciu miesiącach na koncie ZUS było już 12 mld zł, a do końca roku kwota ta ma urosnąć do ok. 15 mld zł. Z czego wynika ta niespodziewana nadwyżka?
Ile pieniędzy OFE przekażą do ZUS w 2026 roku?
Oznacza to, że ZUS dostanie w tym roku ok. 3,3 mld zł, czyli ok. 28 proc., więcej, niż planowano, a roczny plan został przekroczony już po trzech kwartałach. To zasługa tzw. suwaka bezpieczeństwa i hossy na polskiej giełdzie, dzięki której aktywa OFE biją rekordy. Na dodatkowych miliardach zyska nie tylko ZUS, ale także budżet państwa.
„W planie finansowym na ten rok założyliśmy z tytułu suwaka bezpieczeństwa 11,7 mld zł. Tymczasem rynkowa rzeczywistość całkowicie zmieniła układ sił. Po dziewięciu miesiącach mamy już na koncie 12 mld zł, a rok zamkniemy wynikiem w okolicach 15 mld zł”
– Paweł Jaroszek, wiceprezes ZUS, w rozmowie z „Pulsem Biznesu”
Autor opublikowanego na łamach „Pulsu Biznesu” artykułu – Marek Chądzyński – zwrócił uwagę, że dzięki trwającej hossie na polskiej giełdzie papierów wartościowych zyskuje także budżet państwa.
Czym jest suwak bezpieczeństwa?
Suwak bezpieczeństwa to mechanizm wprowadzony w 2014 r., przy okazji reformy OFE. Jego zadaniem jest stopniowe przenoszenie oszczędności emerytalnych z funduszy giełdowych do ZUS w ostatnich latach przed emeryturą danej osoby. Chodzi o to, by pieniądze przyszłego emeryta nie były narażone na giełdowe wahania tuż przed tym, jak zacznie on pobierać należne mu świadczenie.
Suwak uruchamia się na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, czyli u kobiet po ukończeniu 50 lat, a u mężczyzn po ukończeniu 55 lat. Od tego momentu OFE co miesiąc automatycznie przekazuje część pieniędzy danej osoby na jej subkonto w ZUS. Kwota przelewu jest uzależniona od wysokości oszczędności w danym funduszu. Im wyższa wartość aktywów OFE, tym więcej pieniędzy trafia do ZUS.
Dlaczego do ZUS trafia więcej pieniędzy?
Główną przyczyną jest wspomniana hossa na warszawskiej giełdzie. Ponad 80 proc. aktywów OFE stanowią akcje polskich spółek. Gdy ich wyceny rosną, wzrasta również wartość zgromadzonych w funduszach oszczędności. To z kolei automatycznie przekłada się na kwoty przelewane w ramach suwaka.
Skalę wzrostów najlepiej pokazują liczby. Według danych Analiz Online na koniec września 2026 r. aktywa OFE wyniosły rekordowe 372,5 mld zł. Średnia stopa zwrotu funduszy od początku roku sięgnęła 30,6 proc. To nie pierwszy taki rok na polskim parkiecie. Podobna sytuacja miała miejsce w 2025 r., gdy w planie zapisano 10,7 mld zł z suwaka, a finalnie do ZUS trafiło 11,9 mld zł.
Jak budżet państwa zarabia na OFE?
Pieniądze z suwaka trafiają do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego ZUS wypłaca bieżące emerytury i renty. Składki płacone przez podatników nie wystarczają na wszystkie świadczenia, dlatego każdego roku FUS dostaje dotację z budżetu państwa. Im więcej pieniędzy wpływa z OFE, tym mniejszych nakładów kapitału potrzeba z dotacji.
Czym jest otwarty fundusz emerytalny?
Otwarty fundusz emerytalny (OFE) to instytucja, która zajmuje się obracaniem części składek emerytalnych Polaków na giełdzie lub innych rynkach. OFE powstały w ramach reformy emerytalnej z 1999 r. jako tzw. drugi filar systemu emerytalnego, zaraz obok ZUS.
Reforma z 2014 r. jednak mocno ograniczyła ich rolę. Połowa zgromadzonych w nich pieniędzy, która dotychczas była ulokowana w obligacjach, została przeniesiona do ZUS. Zaznaczmy, że same fundusze po zmianie przepisów już nie mogą kupować obligacji skarbowych. Przynależność do OFE jest dobrowolna, jednak większość Polaków zdecydowała, że cała ich składka emerytalna ma trafiać do ZUS. Dziś fundusze inwestują przede wszystkim w akcje spółek notowanych na giełdzie.
Najczęstsze pytania
Czy wyższe wpłaty z OFE wpłyną na wysokość emerytur?
Pieniądze przekazywane w ramach suwaka nie przepadają. Każdy przelew trafia na indywidualne subkonto konkretnej osoby w ZUS, gdzie jest zapisywany i co roku waloryzowany. Jeśli dzięki hossie oszczędności danej osoby w OFE urosły, na jej subkonto trafia wyższa kwota, a jej przyszła emerytura może być wyższa. Jednocześnie ZUS nie trzyma tych pieniędzy przez cały czas w skarbcu, tylko na bieżąco wykorzystuje je do wypłaty obecnych emerytur i rent.
Kogo dotyczy suwak bezpieczeństwa?
Suwak dotyczy osób, których pieniądze zostały przeznaczone na poczet programu OFE, a do emerytury zostało im mniej niż 10 lat. To kobiety, które skończyły 50 lat, i mężczyźni, którzy skończyli 55 lat.
Kto obecnie wpłaca składki do otwartych funduszy emerytalnych?
Od 2014 r. przynależność do OFE jest dobrowolna. Część składki trafia do funduszu tylko u osób, które złożyły w tej sprawie deklarację. U pozostałych cała składka emerytalna wpływa do ZUS, a OFE zarządzają jedynie pieniędzmi zgromadzonymi wcześniej.
