Miał to być pierwszy wyrok śmierci wykonany na kobiecie w Tennessee od ponad dwóch stuleci, a skończyło się medycznym i prawnym horrorem. Christa Pike, która ponad trzy dekady temu brutalnie odebrała życie koleżance, po podaniu dwóch dawek trucizny zamiast umrzeć… trafiła do szpitala.
Nieudana egzekucja Christy Pike
Próba egzekucji odbyła się 30 września w zakładzie karnym Riverbend Maximum Security Institution w Nashville. Pentobarbital, czyli barbituran stosowany w Tennessee w śmiertelnych zastrzykach, trafił do organizmu skazanej w dwóch porcjach po 50 mililitrów roztworu. Obrońcy Pike potwierdzili w pilnych wnioskach do sądów, że personel zakładu wstrzyknął obie strzykawki.
Pracownicy zakładu odsłonili kurtynę do komory egzekucyjnej o 19:27 czasu lokalnego, a Pike wygłosiła ostatnie słowa. Powiedziała, że opuszcza świat tak, jak spędziła większość życia, czyli z miłością, i że jest w pokoju. Świadkowie mówili potem na konferencji prasowej, że skarżyła się na ból ramienia, poruszała głową i nogami, oddychała ciężko, a w końcu zaczęła chrapać.
Reporterka Associated Press Kim Chandler zapisała, że kurtyna zasłoniła komorę o 19:46, odsłoniła ją o 19:49 i zasłoniła ostatecznie o 20:06. Chrapanie Pike słychać było do około 20:53, gdy naczelnik zakładu polecił świadkom wyjść.
W trakcie procedury obrońcy złożyli pilne wnioski do Sądu Okręgowego Stanów Zjednoczonych dla Wschodniego Dystryktu Tennessee i do Sądu Najwyższego Tennessee. Domagali się wstrzymania egzekucji oraz polecenia udzielenia skazanej pomocy medycznej, a w jednym z pism napisali, że Pike ma tętno i słychać, jak chrapie.
Procedury nie przewidują następnego kroku
TDOC rozesłał po godz. 23 czasu lokalnego komunikat prasowy o następującej treści:
Departament Więziennictwa Tennessee wykonał każdy krok zgodnego z prawem, ustalonego protokołu egzekucji, zatwierdzonego przez Biuro Prokuratora Generalnego. Środek do śmiertelnego zastrzyku przewidziany w protokole był dotąd niezmiennie skuteczny, a protokół nie dopuszcza dodatkowych procedur poza tymi, które zostały przeprowadzone tego wieczoru. Christa Pike została przewieziona do placówki medycznej poza zakładem.
Komunikat prasowy, Departament Więziennictwa Tennessee, 30 września 2026 r., tłumaczenie redakcji
Protokół Tennessee przewiduje podanie drugiego zestawu strzykawek, jeśli skazany nie umarł po pierwszym, i nie opisuje dalszych kroków po drugim. W komunikacie TDOC nie ma wyjaśnienia, dlaczego egzekucja się nie powiodła, ani informacji o stanie zdrowia Pike.
Prawnik Clive Stafford Smith, który reprezentował skazanych na śmierć w USA, powiedział Al Jazeera, że za najbardziej prawdopodobne przyczyny uważa partię leku, która straciła ważność, albo trudności ze znalezieniem żył. Jego zdaniem stany mają problem z zakupem pentobarbitalu, bo producenci sprzeciwiają się użyciu swoich leków w egzekucjach.
Obrońcy Pike, Randy Spivey i Kelly Gleason z biura Tennessee Office of the Post-Conviction Defender, napisali w oświadczeniu:
Dzisiejszego wieczoru stan Tennessee po raz kolejny nie zdołał przeprowadzić egzekucji zgodnie z prawem.
Randy Spivey i Kelly Gleason, adwokaci Christy Pike, Tennessee Office of the Post-Conviction Defender, oświadczenie z 30 września 2026 r., tłumaczenie redakcji
Według obrońców sprawdziły się ostrzeżenia, które Pike zgłaszała w sądach: trudny dostęp do żył, uszkodzenie naczyń, jakość pentobarbitalu i brak pomocy medycznej w razie komplikacji. Niepowodzenie Pike jest drugim w Tennessee w 2026 roku, bo w maju personel zakładu przerwał egzekucję innego skazanego, gdy nie znalazł odpowiedniej żyły.
Decyzja w ostatniej chwili
Sąd Najwyższy Tennessee wyznaczył egzekucję na 30 września, na godz. 10 rano czasu lokalnego. Gubernator Lee odrzucił wniosek Pike o ułaskawienie w poniedziałek 28 września, a Sąd Najwyższy USA odrzucił we wtorek jej wniosek o wstrzymanie egzekucji.
Około godziny przed terminem Sąd Apelacyjny Stanów Zjednoczonych dla Szóstego Okręgu wstrzymał egzekucję orzeczeniem 2:1. Sąd chciał zbadać, czy zarzuty Pike dotyczące wykorzystywania seksualnego w dzieciństwie zostały w pełni rozważone przy wymiarze kary. Biuro Prokuratora Generalnego Tennessee odwołało się natychmiast do Sądu Najwyższego USA, argumentując, że wstrzymanie w ostatniej chwili zadało traumę rodzinie ofiary i nagradza taktykę opóźniania stosowaną przez obrońców.
Sąd Najwyższy USA uchylił wstrzymanie około godz. 17:50 czasu lokalnego, stosunkiem głosów 6:3 i bez uzasadnienia, otwierając drogę do wykonania wyroku przed wygaśnięciem nakazu o północy. Trzej sędziowie, Sonia Sotomayor, Elena Kagan i Ketanji Brown Jackson, napisali w zdaniu odrębnym, że decyzja niepotrzebnie uniemożliwia sądowi niższej instancji rozpatrzenie roszczeń Pike.
Zabiła z zazdrości – miała 18 lat
Christa Pike ma 50 lat i jest jedyną kobietą w celi śmierci w Tennessee. Gdyby egzekucja się powiodła, byłaby pierwszą kobietą straconą w tym stanie od ponad 200 lat. W styczniu 1995 r. uczyła się w ośrodku Job Corps w Knoxville, czyli programie szkolenia zawodowego dla młodzieży z niskich dochodów.
Prokuratorzy przedstawili ławie przysięgłych, że z zazdrości o chłopaka Pike zwabiła 19-letnią Colleen S., koleżankę z ośrodka, do opuszczonej kotłowni przy kampusie rolniczym Uniwersytetu Tennessee. Towarzyszyli jej chłopak, który miał 17 lat, i 18-letnia znajoma. Pike i jej chłopak pobili ofiarę i zabili, a 17-latek wyrył na ciele ofiary pentagram. To właśnie ten symbol sprawił, że sprawa przyciągnęła ogólnokrajową uwagę.
Pike złożyła zeznania, w których opisała swój udział w zbrodni, a w 1996 r. sąd skazał ją za zabójstwo pierwszego stopnia na karę śmierci. Jej chłopak, który nie mógł dostać kary śmierci jako 17-latek, otrzymał dożywocie z możliwością warunkowego zwolnienia. Znajoma, która zeznawała przeciwko Pike, dostała okres próby.
Obrońcy argumentują, że Pike od małego dziecka doznawała wykorzystywania seksualnego, a po zbrodni zdiagnozowano u niej chorobę afektywną dwubiegunową i zespół stresu pourazowego. Pike nie zaprzecza, że zabiła, a przedstawiciel stanu powiedział w sierpniu na przesłuchaniu przed sędzią specjalnym, że stan nie kwestionuje cierpień, których doznała.
Eksperci ONZ, wśród nich specjalny sprawozdawca ds. tortur Pau Pérez Sales, wezwali we wrześniu 2026 r. w komunikacie władze USA i Tennessee do wstrzymania egzekucji i zamiany wyroku. Ocenili, że wieloletnia izolacja Pike w celi śmierci, warunki odosobnienia i świadomość zbliżającej się egzekucji stanowią tortury.
Gubernator rozczarowany – egzekucje zawieszone
Pike trafiła do szpitala w Nashville. Jej obrońcy napisali w oświadczeniu, że nikt ich nie poinformował o jej stanie, a TDOC nie podał szczegółów.
Gubernator Bill Lee oświadczył w nocy z 30 września na 1 października, że zlecił przegląd i odwołał jedyną pozostałą w 2026 r. egzekucję, a pełna treść jego oświadczenia brzmi:
Wykonanie zgodnego z prawem wyroku należy do najpoważniejszych obowiązków państwa, a mieszkańcy Tennessee oczekują, że zostanie ono przeprowadzone w sposób nie tylko legalny i zgodny z konstytucją, ale także skuteczny. Zleciłem kompleksowy przegląd przeprowadzony przez podmiot zewnętrzny, aby ustalić, co dokładnie się stało. W związku z tym pozostała zaplanowana egzekucja nie zostanie wykonana w tym roku.
Oświadczenie gubernatora Tennessee Billa Lee, 30 września 2026 r., tłumaczenie redakcji
W oświadczeniu nie ma nazwy podmiotu, który przeprowadzi przegląd, ani terminu jego zakończenia. W czwartek 1 października Lee powiedział, że jest bardzo rozczarowany przebiegiem egzekucji i że przegląd obejmie protokół stanu.
Co istotne, gubernator reagował na wcześniejsze niepowodzenia inaczej. W 2022 r., po odwołaniu na godzinę przed terminem egzekucji innego mężczyzny z powodu przeoczenia przy przygotowaniu zastrzyku, wstrzymał wszystkie egzekucje do 31 grudnia 2022 r. i powierzył niezależny przegląd byłemu prokuratorowi federalnemu Edowi Stantonowi. W maju 2026 r., po przerwanej próbie egzekucji innego skazanego, odroczył jego wyrok o rok, ale nie wstrzymał pozostałych egzekucji, w tym egzekucji Pike.
W świetle niepowodzenia procedury pozbawienia życia Christy Pike, gubernator Lee zawiesił do końca roku wykonywanie egzekucji w stanie.
