Król Norwegii Harald V zmarł w piątek 28 sierpnia 2026 r. o godzinie 6.35 w szpitalu Rikshospitalet w Oslo. Miał 89 lat i był najstarszym panującym monarchą Europy. Informację przekazał dwór królewski. Tron obejmuje jego syn, dotychczasowy następca tronu Haakon, jako król Haakon VIII.
Dwór królewski: król odszedł spokojnie o godzinie 6.35
Komunikat pojawił się w piątek rano, kilka godzin po śmierci monarchy. Pałac podał dokładną godzinę i miejsce, nie ujawnił natomiast żadnych okoliczności medycznych.
Z głębokim smutkiem zawiadamiamy, że Jego Wysokość król Harald odszedł dzisiaj. Król Harald odszedł spokojnie w Rikshospitalet w piątek 28 sierpnia o godzinie 6.35
Komunikat dworu królewskiego Norwegii, 28 sierpnia 2026 r.
W szpitalu od 17 sierpnia. Przyczyny śmierci nie podano
Harald V trafił do Oslo University Hospital 17 sierpnia 2026 r. Według komunikatów pałacu powodem przyjęcia była niedokrwistość hemolityczna, czyli schorzenie, w którym czerwone krwinki ulegają zniszczeniu szybciej, niż organizm zdąży je odtworzyć, oraz zatrzymanie płynów związane z leczeniem kortyzonem.
Dzień przed śmiercią, 27 sierpnia, pałac poinformował, że stan zdrowia króla jest skrajnie poważny. Przyczyny śmierci dwór nie podał i do tej pory nie ukazał się komunikat, który by ją wskazywał.
Ostatnie lata monarchy naznaczyła seria problemów zdrowotnych. W 2024 r. trafił do szpitala podczas urlopu w Malezji, gdzie wszczepiono mu najpierw tymczasowy, a następnie stały rozrusznik serca. W lutym 2026 r. był hospitalizowany na Teneryfie z powodu infekcji skóry. Po chorobie z 2024 r. zapowiedział ograniczenie obowiązków, ale abdykację wykluczył – tłumaczył, że przysięga królewska obowiązuje go dożywotnio.
Haakon VIII nowym królem Norwegii
Sukcesja nastąpiła w chwili śmierci ojca. Dotychczasowy następca tronu Haakon panuje jako Haakon VIII, a pierwszą w kolejce do tronu została jego córka, księżniczka Ingrid Aleksandra. W czasie choroby ojca to właśnie Haakon pełnił obowiązki regenta.
O tym, że następczynią została córka, a nie młodszy syn Haakona, zdecydowała zmiana konstytucji z 29 maja 1990 r. Wprowadziła ona zasadę, że tron dziedziczy najstarsze dziecko niezależnie od płci, ale objęła dopiero wnuki Haralda V. Dlatego wśród jego własnych dzieci pierwszeństwo zachował Haakon, choć księżniczka Märtha Louise jest od niego starsza. Gdyby Ingrid Aleksandra kiedyś zasiadła na tronie, byłaby pierwszą kobietą rządzącą Norwegią od 1412 r.
Premier Jonas Gahr Støre powiedział po śmierci monarchy, że w żałobie jest cały naród.
Harald V. Żeglarz i król przez 35 lat
Urodził się 21 lutego 1937 r. w Asker pod Oslo i był pierwszym księciem urodzonym na norweskiej ziemi od 1370 r. Tron objął 17 stycznia 1991 r. o godzinie 22.20, w chwili śmierci swojego ojca Olava V. Panował 35 lat.
Jego małżeństwo było w latach sześćdziesiątych tematem politycznym. Sonja Haraldsen pochodziła z mieszczańskiej rodziny, a na ślub para czekała dziewięć lat. Pobrali się 29 sierpnia 1968 r. Mają dwoje dzieci: Haakona i Märthę Louise.
Drugim życiem Haralda V było żeglarstwo. Reprezentował Norwegię na igrzyskach olimpijskich, a w 1987 r. zdobył złoto mistrzostw świata. Ta pasja została mu do końca i zbudowała wizerunek monarchy bliskiego zwykłym ludziom, którego Norwegowie spotykali poza protokołem.
Przysięga zamiast koronacji. Jak Norwegia zmienia monarchę
Norwegia nie koronuje swoich królów. Ostatnia koronacja odbyła się w 1906 r., gdy na tron wstępowali Haakon VII i królowa Maud. Od 1958 r. w jej miejsce przyjęto ceremonię konsekracji w katedrze Nidaros w Trondheim, nawiązującą do tradycji sięgającej 1163 r.
Aktem, który formalnie wiąże nowego monarchę, jest przysięga na konstytucję składana przed Stortingiem, czyli norweskim parlamentem. Wymaga jej artykuł 9 konstytucji. Harald V złożył ją 21 stycznia 1991 r., cztery dni po objęciu tronu, a konsekracja w Nidaros odbyła się pięć miesięcy później, 23 czerwca.
Uroczyście przysięgam rządzić Królestwem Norwegii zgodnie z jego konstytucją i prawami, tak mi dopomóż Bóg Wszechmogący
Rota przysięgi królewskiej, artykuł 9 konstytucji Norwegii
Przysięga Haakona VIII i uroczystości pogrzebowe
Najbliższym krokiem przewidzianym przez konstytucję jest złożenie przez Haakona VIII przysięgi przed Stortingiem. Terminu tej ceremonii dwór na razie nie ogłosił, podobnie jak daty i formuły uroczystości pogrzebowych oraz zasad żałoby narodowej.
Nad Pałacem Królewskim w Oslo flagi opuszczono do połowy masztu. Kolejne komunikaty w sprawie pożegnania monarchy ma wydać dwór królewski. W Norwegii mieszka blisko 130 tys. Polaków, czyli największa grupa cudzoziemców w tym kraju.
Kondolencje przekazał także prezydent Karol Nawrocki. Wpis opublikował na swoim profilu na Facebooku, w wersji polskiej i angielskiej, i zwrócił się w nim do rodziny królewskiej oraz do Norwegów.
„W tych trudnych chwilach łączę się w modlitwie oraz składam wyrazy głębokiego współczucia Rodzinie Królewskiej oraz całemu Narodowi Norweskiemu” – napisał prezydent.
