Uroczyste czytanie Męki Pańskiej to jeden z najważniejszych momentów liturgii Wielkiego Tygodnia. Opis Męki Pańskiej – Pasję – odczytuje się dwa razy w roku: w Niedzielę Palmową (Niedzielę Męki Pańskiej) oraz w Wielki Piątek. Czyta się go z podziałem na role, a wybór ewangelisty zależy od roku liturgicznego. Poniżej wyjaśniamy, kiedy i jak czyta się Mękę Pańską, który fragment Ewangelii przypada na lata A, B i C, jak wygląda podział na role oraz zamieszczamy przykładowy fragment tekstu.
Kiedy czyta się Mękę Pańską podczas liturgii
Opis Męki Pańskiej odczytywany jest w dwóch dniach roku liturgicznego. Pierwszym jest Niedziela Palmowa, czyli Niedziela Męki Pańskiej, która otwiera Wielki Tydzień. Drugim jest Wielki Piątek, podczas Liturgii Męki Pańskiej – jedynego dnia w roku bez Mszy świętej. W obu przypadkach Męka naszego Pana Jezusa Chrystusa stanowi Ewangelię dnia i jest odczytywana w sposób szczególnie uroczysty.
Męka Pańska według ewangelistów – lata A, B i C
W Niedzielę Palmową Kościół czyta opis Męki według jednego z ewangelistów synoptycznych, w zależności od roku w trzyletnim cyklu czytań niedzielnych:
– rok A – Męka naszego Pana Jezusa Chrystusa według świętego Mateusza (Mt 26,14 – 27,66),
– rok B – Męka naszego Pana Jezusa Chrystusa według świętego Marka (Mk 14,1 – 15,47),
– rok C – Męka naszego Pana Jezusa Chrystusa według świętego Łukasza (Łk 22,14 – 23,56).
W Wielki Piątek – niezależnie od roku liturgicznego – zawsze czyta się Mękę Pańską według świętego Jana (J 18,1 – 19,42). Dopuszcza się także wersje skrócone poszczególnych opisów.
Czytanie Męki Pańskiej z podziałem na role
Pasję odczytuje się z podziałem na role, co pomaga wiernym głębiej wejść w wydarzenia Męki. W Lekcjonarzu poszczególne głosy oznaczono literami:
– E. – słowa Ewangelisty (narratora),
– ✚ – słowa Chrystusa; ten głos zarezerwowany jest zwykle dla kapłana,
– I. – słowa innych osób pojedynczych (Piłata, Piotra, arcykapłana, sługi),
– T. – słowa tłumu, czyli kilku osób lub całego zgromadzenia.
Fragmenty wypowiadane przez tłum – jak wołanie „Ukrzyżuj Go!” czy „Barabasza!” – bywają czytane lub śpiewane przez scholę bądź całe zgromadzenie, co mocno uświadamia udział ludzkich grzechów w Męce Chrystusa.
Przykładowy fragment Męki Pańskiej z podziałem na role
Poniżej krótki fragment sądu przed Piłatem, ukazujący sposób zapisu ról:
E. Piłat wszedł znów do pretorium, przywołał Jezusa i rzekł do Niego:
I. Czy Ty jesteś Królem żydowskim?
✚ Królestwo moje nie jest z tego świata.
E. Piłat, chcąc uwolnić Jezusa, zapytał tłum:
I. Którego chcecie, żebym wam uwolnił, Barabasza czy Jezusa, zwanego Mesjaszem?
T. Barabasza! Ukrzyżuj Go!
E. Wtedy kazał Jezusa ubiczować. Żołnierze zaś, uplótłszy wieniec z ciernia, włożyli Mu go na głowę.
Męka Pańska w Wielki Piątek – Pasja według świętego Jana
W Wielki Piątek Liturgia Męki Pańskiej obejmuje liturgię słowa z czytaniem Pasji według św. Jana, uroczystą modlitwę powszechną, adorację Krzyża oraz Komunię świętą. Opis Janowy ukazuje królewską godność Chrystusa: przed Piłatem pada pytanie, czy jest Królem żydowskim, żołnierze rozdzielają Jego szaty pod krzyżem, a nad głową umieszczony zostaje napis „Jezus Nazarejczyk, Król Żydowski”. Ostatnie słowo Jezusa „Wykonało się” (J 19,30) jest wyznaniem wypełnionego dzieła zbawienia, w którym wypełniły się Pisma proroków.
„A gdy Jezus skosztował octu, rzekł: «Wykonało się!» I skłoniwszy głowę, oddał ducha” (J 19,30).
Po śmierci Jezusa Józef z Arymatei poprosił Piłata o Jego ciało; ponieważ zbliżał się szabat, złożono je pospiesznie w grobie. Świadkami byli między innymi Matka Jezusa oraz Maria Magdalena.
Jak przygotować czytanie Męki Pańskiej
Przygotowując liturgiczne czytanie Pasji, warto pamiętać o kilku zasadach:
– role rozdziela się wcześniej między kapłana (słowa Chrystusa), lektorów i scholę lub zgromadzenie (słowa tłumu),
– podczas czytania wierni stoją, klękając na chwilę milczenia po słowach o śmierci Jezusa,
– przed proklamacją Męki nie mówi się „Pan z wami”, nie niesie się świec ani kadzidła i nie kończy się jej zwyczajnym „Oto słowo Pańskie”.
Pełny tekst z podziałem na role znajduje się w Lekcjonarzu mszalnym oraz w wydaniu „Męka naszego Pana Jezusa Chrystusa. Teksty Ewangelii do czytania w Niedzielę Palmową i Wielki Piątek”.
Najczęstsze pytania
Którego ewangelistę czyta się w Niedzielę Palmową?
W roku A – Mateusza, w roku B – Marka, w roku C – Łukasza. W Wielki Piątek zawsze czyta się Mękę według św. Jana.
Co oznaczają litery E., ✚, I. i T. w tekście Męki Pańskiej?
E. to słowa Ewangelisty, znak krzyża ✚ oznacza słowa Chrystusa czytane przez kapłana, I. to słowa innych osób pojedynczych (Piłat, Piotr, arcykapłan), a T. to słowa tłumu.
Czy w Wielki Piątek jest Msza święta?
Nie. W Wielki Piątek nie sprawuje się Mszy świętej; odprawia się Liturgię Męki Pańskiej z czytaniem Pasji według św. Jana, adoracją Krzyża i Komunią.
Zobacz też: Męka Pańska – znaczenie, Ewangelie i nabożeństwa oraz Litania do Męki Pańskiej.
