Co roku w listopadzie w polskich kościołach wraca ten sam piękny zwyczaj – wypominki za zmarłych. Wpisujemy na kartce imiona naszych bliskich, a kapłan i wspólnota polecają ich Bogu. Poniżej wyjaśniamy prosto i po kolei: czym są wypominki, skąd się wzięły, jakie są ich rodzaje, jak poprawnie wypełnić kartkę, kiedy się je odmawia i ile wynosi zwyczajowa ofiara.
Czym są wypominki za zmarłych
Wypominki to tradycyjna modlitwa Kościoła za zmarłych, która polega na odczytywaniu imion i nazwisk osób zmarłych, wypisanych wcześniej przez wiernych na kartkach wypominkowych. Kapłan lub wspólnota odczytuje te imiona podczas nabożeństwa albo przed Mszą świętą i poleca zmarłych Bożemu miłosierdziu. To jedna z najstarszych form modlitwy za dusze w czyśćcu – wyraz wiary, że możemy realnie pomóc tym, którzy odeszli, i że jako Kościół tworzymy wspólnotę żywych i umarłych (obcowanie świętych). W niektórych regionach wypominki nazywa się też wymieniankami lub zaduszkami.
Sama nazwa pochodzi od słowa „wypominać”, czyli wymieniać, przypominać. W wypominkach niejako przypominamy Bogu i wspólnocie imiona naszych bliskich, prosząc, aby modlił się za nich cały Kościół.
Skąd wzięły się wypominki
Zwyczaj wypominek sięga starożytnego Kościoła. Już od pierwszych wieków chrześcijanie odczytywali podczas Eucharystii imiona zmarłych zapisane na tzw. dyptykach – składanych tabliczkach z listą osób polecanych modlitwie. W średniowieczu powstawały specjalne księgi zwane nekrologami, w których zapisywano imiona zmarłych biskupów, fundatorów i dobroczyńców parafii czy klasztoru. Kapłan odczytywał je z ambony podczas niedzielnej Mszy, jako swego rodzaju modlitwę wiernych. Z Francji ta forma modlitwy za zmarłych rozpowszechniła się na cały Kościół – i przetrwała do dziś jako listopadowe wypominki.
Rodzaje wypominek
W większości polskich parafii spotkamy trzy podstawowe rodzaje wypominek:
– wypominki jednorazowe (oktawalne) – imiona zmarłych odczytywane są najczęściej w dniach od 1 do 8 listopada, podczas oktawy uroczystości Wszystkich Świętych, często połączone z procesją na cmentarzu;
– wypominki miesięczne (listopadowe) – imiona zmarłych są wymieniane i omadlane przez cały listopad, zwykle przed wieczornymi Mszami lub różańcem za zmarłych;
– wypominki roczne – odczytywane przez cały rok, najczęściej przed wyznaczoną niedzielną Mszą świętą odprawianą w intencji wypisanych zmarłych.
Jak wypełnić kartkę wypominkową
Kartki wypominkowe zwykle wykłada się w kościele, w zakrystii lub w kancelarii parafialnej. Wypełnienie ich jest proste, warto jednak pamiętać o kilku zasadach:
– wpisujemy imiona i nazwiska zmarłych czytelnie, najlepiej drukowanymi literami;
– zwyczajowo imiona podaje się w formie, która pozwala odczytać je w modlitwie „za śp. …” – w wielu parafiach prosi się o zapis w mianowniku (np. „Jan, Maria Kowalscy”), warto więc kierować się wskazówką na kartce danej parafii;
– można wypisać pojedyncze osoby albo całą rodzinę (np. „zmarli z rodziny Nowaków”);
– warto zaznaczyć, o jaki rodzaj wypominek nam chodzi (jednorazowe, miesięczne czy roczne).
Kiedy odmawia się wypominki
Szczególnym czasem wypominek jest listopad – miesiąc poświęcony w Kościele modlitwie za zmarłych. Najwięcej wiernych zgłasza swoich bliskich na przełomie października i listopada, przed uroczystością Wszystkich Świętych (1 listopada) i Dniem Zadusznym (2 listopada). W oktawie, czyli od 1 do 8 listopada, w wielu parafiach odprawia się procesje i wspólnie odczytuje imiona zmarłych. Wypominki roczne trwają jednak przez cały rok, dlatego bliskich można zgłaszać w dowolnym czasie. Szczegółowo o modlitwie w te dni piszemy w artykule modlitwa za zmarłych na Zaduszki.
Ile wynosi ofiara za wypominki
Za wypominki składa się dobrowolną ofiarę. Zwyczajowo ofiara za wypominki roczne za jedną osobę odpowiada wysokości jednej intencji mszalnej, natomiast za wypominki jednorazowe (listopadowe) jest niższa i całkowicie dobrowolna. Wysokość ofiary w każdej parafii może się nieco różnić – najlepiej zapytać w kancelarii lub zakrystii. Ofiara ta jest przeznaczona na potrzeby parafii i wiąże się z modlitwą kapłana oraz z Mszą świętą w intencji zgłoszonych zmarłych.
Dlaczego warto zamawiać wypominki
Wypominki nie są tylko zwyczajem – to realna pomoc duszom w czyśćcu. Kościół od wieków wierzy, że przez modlitwę, jałmużnę i ofiarę Mszy świętej pomagamy zmarłym, aby zostali oczyszczeni z grzechów i mogli cieszyć się niebem. Modląc się za zmarłych, wyrażamy wiarę w obcowanie świętych – jedność żywych i umarłych w jednym Kościele. Wiara ta ma korzenie biblijne: „Świętą i zbawienną jest myśl modlić się za umarłych, aby zostali uwolnieni od grzechu” (2 Mch 12, 46). Zgłaszając bliskich do wypominek, otaczamy ich modlitwą całej wspólnoty – zwłaszcza tych zmarłych, o których nikt już nie pamięta.
Najczęstsze pytania
Jak napisać wypominki za zmarłych?
Na kartce wypisujemy czytelnie imiona i nazwiska zmarłych (lub całe rodziny), kierując się wskazówką danej parafii co do formy zapisu, i zaznaczamy rodzaj wypominek – jednorazowe, miesięczne albo roczne.
Ile daje się na wypominki?
Ofiara jest dobrowolna. Za wypominki roczne zwyczajowo składa się tyle, ile wynosi intencja mszalna, a za wypominki listopadowe (jednorazowe) ofiara jest niższa i uznaniowa.
Kiedy odmawiane są wypominki?
Najczęściej w listopadzie – zwłaszcza w oktawie Wszystkich Świętych (1–8 listopada). Wypominki roczne odczytywane są przez cały rok przed wyznaczoną Mszą świętą.
