Część Ukrainek mieszkających w Polsce twierdzi, że coraz gorzej czuje się nad Wisłą i rozważa wyjazd do innych krajów Unii albo powrót do swojego kraju. Opowiadają o nieprzyjemnych komentarzach w sklepach i komunikacji miejskiej oraz o towarzyszącym im strachu przed mówieniem ze wschodnim akcentem. Badania nie potwierdzają jednak masowego exodusu. Większość planów powrotu zależy od zakończenia wojny, a spora grupa Ukraińców planuje zostać w Polsce na stałe.
Dlaczego Ukrainki mówią o wyjeździe z Polski?
Temat podjęła Wirtualna Polska, która przeprowadziła szereg rozmów z Ukrainkami mieszkającymi w Polsce. Jedna z nich, mieszkająca w Polsce od dziesięciu lat, która dorobiła się własnego mieszkania, mówi o strachu przed odzywaniem się z akcentem i o narracji obwiniającej Ukraińców za ceny mieszkań. Inna opisuje nieprzyjemny incydent z sąsiadką. Kolejna kobieta zauważa, że część jej znajomych wyjeżdża do Włoch, Kanady albo wraca na Ukrainę, bo nie czuje się tu bezpiecznie.
Portal powołuje się również na raport dr Oleny Babakovej zatytułowany „Nie jesteśmy w domu. Ukraińscy migranci i uchodźcy o relacjach z Polakami”. Według autorki przeprowadzonego badania większość jej rozmówców zetknęła się z agresją słowną lub dyskryminacją, a dla wielu punktem zwrotnym była kampania prezydencka 2025 roku. To jednak badanie jakościowe, oparte na około 25 wywiadach, więc opisuje doświadczenia, ale nie mierzy skali zjawiska.
Ilu Ukraińców chce wrócić na Ukrainę?
Z sierpniowego sondażu Rating Group, który został przeprowadzony na grupie badawczej liczącej 1000 uchodźców z Ukrainy mieszkających w Polsce, wynika, że 51 proc. planuje powrót do swojego kraju. Tylko 8 proc. zamierza wyjechać w najbliższym czasie, a 43 proc. dopiero po zakończeniu wojny. Natomiast 26 proc. nie planuje powrotu, a 23 proc. nie podjęło jeszcze decyzji. Jednocześnie 44 proc. badanych chciałoby zostać za granicą na stałe, a 40 proc. z nich wybrałoby Polskę.
Najważniejszym warunkiem powrotu jest dla badanych bezpieczeństwo i stabilność na Ukrainie (71 proc.). Wiele osób wskazało również na rozwój gospodarki (36 proc.) i kwestię zdobycia oraz utrzymania stałej pracy (26 proc.).
Podobne wnioski płyną z badania Gradus Research, przeprowadzonego w maju wśród migrantów z Ukrainy w krajach UE. Powrót rozważa 53 proc. z nich, wobec 68 proc. rok wcześniej. Wśród ankietowanych Ukraińców mieszkających w Polsce gotowość powrotu w latach 2026-2027 deklaruje 21 proc.
Czy Ukraińcy doświadczają w Polsce dyskryminacji?
Sondaż Rating Group podaje, że 31 proc. ankietowanych przyznało, że w ciągu ostatniego roku spotkało się z dyskryminacją z powodu narodowości lub pochodzenia, a 22 proc. z uprzedzeniami z powodu języka ukraińskiego. Jednocześnie prawie połowa, bo 49 proc., nie doświadczyła żadnej z tych sytuacji. To ważna przeciwwaga dla opisanych wyżej historii. Ukraińcy deklarują, że do Polaków mają w większości przypadków ciepły (50 proc.) lub neutralny (44 proc.) stosunek. Gorzej oceniają nastawienie Polaków do siebie: za ciepłe uważa je 30 proc., za neutralne 46 proc., a za chłodne 22 proc.
Jak zmieniło się nastawienie Polaków do uchodźców z Ukrainy?
Zmianę nastrojów w stosunku do Ukraińców widać również w polskich sondażach. W lipcowym badaniu CBOS po raz pierwszy przeciwnicy przyjmowania uchodźców z Ukrainy (52 proc.) przeważyli nad zwolennikami (42 proc.). W 2022 roku poparcie wynosiło 94 proc. Ponad połowa badanych uważa, że Polska za bardzo pomaga Ukraińcom. Coraz chłodniej Polacy patrzą także na szybkie wejście Ukrainy do Unii Europejskiej.
Ilu Ukraińców jest w Polsce?
Według Eurostatu na koniec lipca 2026 roku w Polsce ochroną czasową objętych było około 953 tys. osób z Ukrainy. W lipcu ich liczba spadła o około 8,1 tys., a w czerwcu o około 6,3 tys. Były to największe miesięczne spadki w UE, podczas gdy w Niemczech czy Czechach liczba uchodźców rosła. Zauważmy, że spadek nie oznacza jednak wyłącznie wyjazdów. Chodzi bowiem o to, że część osób zmienia status i przechodzi na inne formy legalnego pobytu w Polsce.
Czy Ukraińcy masowo wyjeżdżają z Polski?
Według badania Smart Solutions HR, które objęło Ukraińców pracujących w Polsce, a nie całą grupę uchodźców, 65,4 proc. z nich w ogóle nie rozważa wyjazdu, a około 30 proc. chce zostać na stałe lub na bardzo długo. Autorzy badania zauważają, że model migracyjny coraz częściej ma charakter osiedleńczy. Ci, którzy nadal myślą o przeprowadzce, najczęściej wskazują Holandię i Hiszpanię (po 9 proc.) oraz Niemcy (6,8 proc.).
Z sondażu Rating Group wynika też, że 73 proc. uchodźców pracuje, z czego zdecydowana większość w Polsce, a 60 proc. mówi po polsku na poziomie średnim lub zaawansowanym. Można więc wywnioskować, że ten obraz jest dość mocno zróżnicowany. Część Ukrainek, zwłaszcza matek z dziećmi, czuje się mniej bezpiecznie i myśli o wyjeździe, ale o tym, czy Ukraińcy wrócą do siebie, w największym stopniu zdecyduje sytuacja na froncie.
