Zbigniew Żmigrodzki w nostalgicznym felietonie „Podróż na Wschód” z 22 listopada 2017 r. wspomina konferencję naukową w Tallinie z lat 90. XX wieku. Publicysta opisuje z detalem sceny podróżne: w Rydze przesiadł się do estońskiego wagonu sypialnego – w oknach firanki, na stolikach kwiaty, konduktorka mówiąca po angielsku i niemiecku. Kontrast z podróżą powrotną – polską lub rosyjską – był, według autora, uderzający. „Jak podróż na Wschód, to i wrażenia trochę wschodnie…”. Żmigrodzki obserwuje różnice cywilizacyjne między krajami bałtyckimi (Estonia, Łotwa) a Rosją i Polską w latach transformacji. Felieton wpisuje się w polską konserwatywną tradycję zapisu podróżniczego – spotkania z Zachodem widzianym z perspektywy pozimno-wojennej Europy Środkowej – oraz w cichej refleksji o etyce pracy i kultury organizacyjnej.
W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku przypadło mi brać udział w konferencji odbywającej się w Tallinie, stolicy Estonii. W Rydze przesiadłem się do estońskiego wagonu sypialnego i tu niespodzianka: w oknach firanki, na stolikach kwiaty, mówiąca po angielsku i niemiecku konduktorka. Żeby było jeszcze dziwniej, powiedziała mi, że jej syn studiuje w Polsce teologię – w Warszawie, u dominikanów…
Na tallińskim dworcu podszedł do mnie policjant i zapytał po niemiecku o hotel, w którym się zamierzam zatrzymać, po czym poinformował, gdzie mam z trolejbusu wysiąść. Hotel był elegancki i wygodny, recepcjonistka mówiła obcymi językami. Na śniadaniu byłem wyjątkiem: wszyscy inni goście hotelowi, eleganccy panowie, mieli towarzyszy – muskularnych, krótko ostrzyżonych byczków. Jak się dowiedziałem, byli to wynajęci ochroniarze z rosyjskiej mafii, która w mieście stanowiła potęgę. Wcześnie rano pojawili się w hotelu, aby od rana strzec swoich klientów- biznesmenów z Finlandii. Większość mieszkańców Tallina stanowili wtedy Rosjanie, a na ulicach za bezpiecznie nie było. Na szczęście miejscem mojej konferencji była niedaleko położona, niedawno otwarta w nowym gmachu, Biblioteka Narodowa. Wejścia strzegła grupka policjantów – każdego wchodzącego legitymowano. Coś takiego zobaczyłem tylko o wiele lat później …w Hadze (!). Tallin odbudowywano po częściowych zniszczeniach wojennych, sowieckich bombardowaniach. Zwiedziłem miasto – okazało się, że w jednym z kościołów odprawiane były nawet polskie Msze święte. Dzięki sprawnej komunikacji miejskiej wybrałem się jeszcze do oddalonego portu, bardzo ożywionego. Po drodze obejrzałem wielki park i wiele ciekawej dawnej zabudowy. Niestety, podróż powrotną wypadło mi odbyć w wagonie rosyjskim – obsługa biesiadowała w swoim przedziale i o przysłowiowy „czaj” trudno się było doprosić. Cóż… Jak podróż na Wschód, to i wrażenia trochę „wschodnie”…
Zobacz, co jeszcze piszemy w dziale Felietony…
Zbigniew Żmigrodzki
