Żółte tło, zwinięty grzechotnik i napis „Don’t Tread on Me”. Flaga Gadsdena wisiała w centralnym miejscu pokoju Michała Oksińskiego, który w sobotę zastrzelił sześć osób na Rynku Głównym w Krakowie, a wcześniej zamordował rodziców oraz siostrę. Wyjaśniamy, co to jest za flaga, co oznacza i kto dziś się posługuje taką symboliką.
Flaga Gadsdena w pokoju Michała Oksińskiego
Nie milkną echa sobotniej tragedii w Krakowie, w której Michał Oksiński z zimną krwią zastrzelił na ulicy sześć osób, a kilkanaście kolejnych ranił. W poniedziałek 9 listopada rzecznik Prokuratury Krajowej prok. Przemysław Nowak poinformował o nietypowej fladze, która wisiała w pokoju 24-letniego zamachowca w mieszkaniu przy ul. Tylnej w Ostrowcu Świętokrzyskim. Prokurator przekazał, że flaga wisiała „w centralnym miejscu w pokoju” i była „dość duża”.
Rzecznik prokuratury od razu przestrzegł przed wyciąganiem pochopnych wniosków. Przypomniał, że wizerunek węża, który znajduje się na fladze z żółtym tłem, pojawia się choćby na jednej z płyt zespołu Metallica.
Ta flaga (…) nie łączy się z jakimś ekstremizmem w sposób powszechny, jest używana do różnych celów.
prok. Przemysław Nowak, rzecznik Prokuratury Krajowej, 9 listopada 2026 r.
Prokurator dodał, że „jest za wcześnie, aby kategorycznie mówić o motywach, inspiracji, jakiejś ideologii”. W pokoju sprawcy śledczy nie znaleźli oczywistej symboliki kojarzonej z jakimkolwiek konkretnym nurtem politycznym.
Co oznacza flaga Gadsdena?
Flaga Gadsdena to jeden z najstarszych symboli Stanów Zjednoczonych. Na żółtym tle przedstawia zwiniętego grzechotnika, który jest w pozycji gotowej do ataku, a pod nim znajduje się napis „Don’t Tread on Me”, czyli „Nie depcz mnie”. Grzechotka węża ma 13 segmentów, które symbolizują 13 kolonii walczących z Wielką Brytanią o niepodległość.
Przesłanie jest proste: nie atakuj nas, bo potrafimy się bronić. W tym przypadku grzechotnik ma symbolizować, że nie atakuje pierwszy, ale jeżeli zostanie zaatakowany, kąsa bez litości. Dla kolonistów gad był symbolem czujności, jedności i gotowości do obrony wolności przed tyranią brytyjskiej korony.
Historia flagi Gadsdena. Od Franklina do Kongresu
Grzechotnik jako symbol Ameryki pojawił się dzięki Benjaminowi Franklinowi. W 1754 r. opublikował on słynny rysunek zatytułowany „Join, or Die” („Połączcie się albo zgińcie”). Przedstawiał węża pociętego na kawałki, z których każdy oznaczał jedną kolonię. W grudniu 1775 r. Franklin pod pseudonimem „American Guesser” napisał esej, w którym chwalił grzechotnika jako zwierzę czujne i odważne, które nigdy nie atakuje pierwsze.
Sama flaga powstała w czasie wojny o niepodległość:
- w grudniu 1775 r. używał jej komodor Esek Hopkins, pierwszy dowódca floty kontynentalnej, na okręcie Alfred
- w lutym 1776 r. Christopher Gadsden, polityk z Karoliny Południowej i delegat do Kongresu Kontynentalnego, przekazał ją władzom swojego stanu
- od nazwiska Gadsdena flaga wzięła swoją nazwę
Po przyjęciu flagi z gwiazdami i pasami w 1777 r. żółty sztandar z grzechotnikiem zszedł na dalszy plan i wrócił do łask dopiero w XX wieku.
Libertarianie, Tea Party i Milei. Flaga Gadsdena dziś
Od lat 70. XX wieku flaga Gadsdena stała się jednym z głównych symboli libertarian, czyli zwolenników jak najmniejszej ingerencji państwa w życie obywatela i jak największej wolności jednostki. Hasło „Don’t Tread on Me” jest odczytywane jako ostrzeżenie dla władzy: nie wtrącajcie się w moje życie.
Dziś flagą posługują się m.in.:
- amerykański ruch Tea Party, który od 2009 r. protestował przeciwko wysokim podatkom i rozrostowi państwa
- zwolennicy prawa do posiadania broni w USA
- sympatycy prezydenta Argentyny Javiera Milei, którzy wywiesili ją podczas jego zaprzysiężenia
- środowiska wolnościowe w Europie, w tym w Polsce
Flaga w pewnym momencie stała się również elementem popkultury. Na okładce kultowego „czarnego albumu” zespołu Metallica z 1991 r. widać zwiniętego grzechotnika, a jedna z piosenek nosi tytuł „Don’t Tread on Me”. W 2006 r. Nike i amerykańska liga piłkarska MLS użyły motywu flagi jako ogólnego symbolu amerykańskiego ducha.
Kontrowersje wokół flagi z grzechotnikiem
Lewicowi komentatorzy w USA od lat próbują przypiąć fladze łatkę symbolu skrajnej prawicy. Flaga Gadsdena pojawiała się na wiecach Tea Party w czasach prezydentury Baracka Obamy, a także 6 stycznia 2021 r. podczas szturmu na Kapitol.
W 2014 r. było głośno o sprawie, gdy czarnoskóry pracownik amerykańskiej poczty złożył skargę na kolegę, który nosił czapkę z motywem flagi. Federalna komisja ds. równości w zatrudnieniu (EEOC) uznała w 2016 r., że flaga nie jest symbolem rasistowskim. Zastrzegła jednak, że w niektórych sytuacjach może być odczytywana jako przekaz o zabarwieniu rasowym.
Wszystko zależy więc od kontekstu. Dla jednych jest to patriotyczny symbol z czasów powstania USA, dla innych znak buntu wobec władzy, a dla fanów Metalliki po prostu motyw z ulubionej płyty.
Flaga nie przesądza o motywach zamachowca
Prokuratura podkreśla jednak, że sama flaga nie mówi nic pewnego o poglądach sprawcy. To ważne, bo już w sobotę wieczorem szef MSWiA Marcin Kierwiński ogłosił, że zamachowiec był zafascynowany „ideologiami skrajnie prawicowymi”. Prokuratura, która prowadzi śledztwo, na razie tego nie potwierdza.
Podobnie jest z naszywkami na ubraniu Michała Oksińskiego. Jedna z nich przypomina flagę pirata Edwarda Teacha, zwanego Czarnobrodym. Dziennikarz i analityk wywiadu z otwartych źródeł (OSINT) Jarosław Wolski zwrócił uwagę, że to popularna naszywka, której pierwotnie używała jednostka amerykańskich komandosów SEAL Team 3. Jego zdaniem w przypadku oceny zamachowca ma ona „dokładnie zerowe znaczenie”.
Motyw zbrodni wciąż nie jest znany. Sprawca zmarł w poniedziałek nad ranem w szpitalu, więc sam już niczego nie wyjaśni. Śledczy sprawdzają teraz jego nośniki elektroniczne, zapiski i nagrania z monitoringu.
