Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Niemiec poinformowało, że obywatele Ukrainy przebywający w tym kraju nielegalnie mogą zostać wydaleni. Deportacje Ukraińców z Niemiec mogą objąć mężczyzn w wieku od 23 do 60 lat, którzy przyjechali po 31 lipca 2026 r. i nie przedstawią zwolnienia ze służby wojskowej albo dowodu legalnego opuszczenia Ukrainy. Kto przyjechał wcześniej, zachowuje ochronę automatycznie przedłużoną do marca 2028 r.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Niemiec dopuszcza wydalenia obywateli Ukrainy
Resort odpowiedział na pytanie o los ukraińskich mężczyzn, którzy stracą podstawę pobytu. Odpowiedź zacytowała telewizja Deutsche Welle: wydalenie jest możliwe na tych samych zasadach, na jakich Niemcy odsyłają każdego innego cudzoziemca bez tytułu pobytowego. Sam przepis obowiązuje od lat, zmienia się krąg objętych nim osób, bo od 2022 r. obywatele Ukrainy byli z niego wyłączeni ochroną tymczasową. Rząd Niemiec nie wyklucza deportacji tych, którzy tę ochronę stracą.
Obywatele Ukrainy przebywający nielegalnie w Niemczech mogą zostać deportowani
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Niemiec, odpowiedź cytowana przez Deutsche Welle
Wydalenie nie następuje automatycznie po utracie ochrony. Cudzoziemiec dostaje decyzję o obowiązku opuszczenia kraju i termin na dobrowolny wyjazd, a dopiero jego bezskuteczny upływ otwiera drogę do przymusowego odesłania. Decyzje podejmują urzędy do spraw cudzoziemców w poszczególnych krajach związkowych, nie rząd federalny.
Bez zwolnienia ze służby wojskowej nie ma ochrony tymczasowej
Podstawą zmiany jest decyzja Rady Unii Europejskiej z lipca 2026 r. Przedłużyła ona ochronę tymczasową dla uciekinierów z Ukrainy do 4 marca 2028 r., ale mężczyznom w wieku mobilizacyjnym postawiła warunek. Ukraiński mężczyzna w wieku poborowym, który chce dostać tymczasową ochronę w Niemczech, musi okazać jedno z dwojga:
- paszport ze stemplem ukraińskiej służby granicznej potwierdzającym legalne przekroczenie granicy
- zaświadczenie, papierowe albo cyfrowe, o zwolnieniu z obowiązku służby wojskowej lub o jego wypełnieniu
Decyzja przewiduje dwa wyjątki dla ukraińskich mężczyzn: ojców co najmniej trojga małoletnich dzieci oraz zwolnionych ze służby ze względów zdrowotnych. Brak jednego z tych dokumentów oznacza brak podstaw do tymczasowej ochrony. Kto warunku nie spełni, może ubiegać się o azyl w Niemczech na zasadach ogólnych. Niemieckie MSW z góry odrzuciło jednak argument o samym poborze.
Służba wojskowa na Ukrainie sama w sobie nie stanowi podstawy do ochrony na mocy prawa azylowego
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Niemiec, odpowiedź cytowana przez Deutsche Welle
O zaostrzenie zabiegała sama Ukraina, a decyzja Rady powołuje się na uzasadnione potrzeby Ukrainy związane z obroną kraju. Kijów ma dziś ok. 2 mln mężczyzn na listach poszukiwanych za naruszenie przepisów mobilizacyjnych, a jednocześnie ostrzega przed rosyjską mobilizacją na skalę pół miliona żołnierzy. Zmianę poparli minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt i kanclerz Friedrich Merz.
Blisko 350 tysięcy Ukraińców w wieku zdolnym do służby mieszka w Niemczech
Federalny Urząd do spraw Migracji i Uchodźców podał, że 9 marca 2026 r. w Niemczech przebywało 1 340 362 obywateli Ukrainy. Mężczyzn w wieku od 18 do 63 lat było wśród nich 349 520, czyli o 52 tys. więcej niż rok wcześniej. Kobiet w tym samym przedziale wieku przybyło w tym czasie 24 tys., a więc ponad dwukrotnie mniej.
W sierpniu 2025 r. Kijów zniósł zakaz wyjazdu dla mężczyzn w wieku od 18 do 22 lat. Dane urzędu o rozdzielaniu uchodźców między kraje związkowe pokazują, co działo się w kolejnych tygodniach.
| Miesiąc 2025 r. | Ukraińcy w wieku 18-22 lat | Udział w rozdzielanych uchodźcach |
|---|---|---|
| sierpień | ok. 500 | 4,5 proc. |
| wrzesień | ok. 5000 | 27,5 proc. |
| październik | ponad 6600 | 31,7 proc. |
W ciągu trzech miesięcy udział jednego rocznika w napływie wzrósł siedmiokrotnie. W skali szesnastu miesięcy poprzedzających lipiec 2026 r. do Niemiec przyjechało blisko 100 tys. nowych uchodźców z Ukrainy, a ok. 60 proc. z nich stanowili mężczyźni w wieku zdolnym do służby. W samym lutym 2026 r. zarejestrowano 8783 osoby, w tym 4392 mężczyzn.
Bürgergeld po 563 euro pobierało 700 tysięcy Ukraińców
Spośród ok. 1,2 mln uchodźców z Ukrainy świadczenie Bürgergeld, czyli zasiłek podstawowy dla osób zdolnych do pracy, pobierało ok. 700 tys. osób. Dla osoby samotnej to 563 euro miesięcznie. Od 1 lipca 2026 r. przybyli po 1 kwietnia 2025 r. dostają zamiast tego świadczenia z ustawy o świadczeniach dla ubiegających się o azyl, czyli 441 euro. Zmiana objęła 83 640 osób, podczas gdy niemiecki budżet na 2027 rok zakłada 203,6 mld euro nowego zadłużenia.
Drugą liczbą, która wraca w niemieckiej debacie, jest zatrudnienie. Pracę ma ok. 33 proc. dorosłych uchodźców z Ukrainy w Niemczech, a w Polsce ten sam wskaźnik wynosi ok. 65 proc. Po czterech latach od uruchomienia ochrony dwie trzecie tej grupy w Niemczech pozostaje więc poza rynkiem pracy.
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz powiedział 12 listopada 2025 r. na kongresie handlu w Berlinie, że młodzi Ukraińcy mają pełnić „służbę w swoim kraju”, bo „na Ukrainie są potrzebni”. Ostrzej ujął to Alexander Throm, poseł Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej: „Zdolni do służby młodzi mężczyźni z Ukrainy nie należą do niemieckiego systemu świadczeń socjalnych”. Przeciw zmianie zasad wypowiedziała się minister pracy i spraw socjalnych Bärbel Bas z Socjaldemokratycznej Partii Niemiec, a krytycznie o niej mówili też posłowie Lewicy i Zielonych.
Czym jest ochrona tymczasowa i kto ją przyznaje
Ochrona tymczasowa to nadzwyczajny tryb przyjmowania cudzoziemców, który Rada Unii Europejskiej uruchamia swoją decyzją przy masowym napływie ludzi z jednego kraju. Daje prawo pobytu, pracy, opieki zdrowotnej i nauki bez indywidualnego postępowania azylowego, a państwa członkowskie stosują ją przez własne przepisy pobytowe. W Niemczech służy do tego paragraf 24 ustawy o pobycie.
Ochronę uruchomiono 4 marca 2022 r., po rozpoczęciu wojny Rosji z Ukrainą, i przedłużano ją decyzjami Rady, ostatnio do 4 marca 2028 r. Rada może zawęzić krąg uprawnionych przy każdym przedłużeniu i po raz pierwszy z tego skorzystała w lipcu 2026 r. Ten sam organ rozstrzyga o kolejnych krokach wobec Kijowa, w tym o warunkach akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej.
Co dalej z ukraińskimi mężczyznami w Niemczech
Ochrona tymczasowa wygasa 4 marca 2028 r. i do tego czasu Rada Unii Europejskiej musi zdecydować, czy przedłużyć ją po raz kolejny, czy wygasić. Ukraińscy mężczyźni w wieku mobilizacyjnym, którzy przybyli do Niemiec po 31 lipca 2026 r. bez wymaganych dokumentów i chcą pozostać w Niemczech, są w rękach urzędów do spraw cudzoziemców w krajach związkowych, a te działają w różnym tempie. Możliwość deportacji ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym zależy więc od decyzji konkretnego urzędu, a nie od jednego rozstrzygnięcia z Berlina. Federalny Urząd do spraw Migracji i Uchodźców publikuje statystyki napływu co miesiąc, więc skutek nowych przepisów będzie widać w danych za sierpień i wrzesień 2026 r.
Najczęstsze pytania
Za co grozi deportacja z Niemiec?
Podstawą wydalenia jest brak tytułu pobytowego, a więc pobyt bez wizy, bez zezwolenia albo po jego wygaśnięciu. Drugą przesłanką jest zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym prawomocne skazanie za poważne przestępstwo. Ukraińscy uchodźcy w Niemczech byli od 2022 r. wyłączeni z tych zasad dzięki tymczasowej ochronie, którą teraz część z nich traci.
Kiedy deportacja obywatela Ukrainy jest możliwa?
Dopiero wtedy, gdy dana osoba nie ma już żadnej podstawy pobytu. Dotyczy to mężczyzn w wieku od 23 do 60 lat, którzy przybyli po 31 lipca 2026 r. i nie okazali zwolnienia ze służby ani dowodu legalnego wyjazdu, a ich wniosek azylowy został odrzucony. Wcześniej urząd wyznacza termin na dobrowolny wyjazd.
Co dzieje się z deportowanymi Ukraińcami?
Osoba zobowiązana do wyjazdu wraca do Ukrainy, a przy powrocie mężczyzny w wieku mobilizacyjnym stosuje się ukraińskie przepisy o obowiązku służby wojskowej. Niemieckie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych nie opisało odrębnej procedury dla tej grupy i wskazało wyłącznie ogólne podstawy prawne do wydalenia cudzoziemców.
Ilu Ukraińców zostało deportowanych z Niemiec?
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Niemiec nie podało liczby wydalonych obywateli Ukrainy. Przepisy zaczęły obowiązywać dla przyjazdów po 31 lipca 2026 r., więc pierwsze przypadki mogą pojawić się dopiero po wyczerpaniu terminów na dobrowolny wyjazd i po rozpatrzeniu wniosków azylowych przez Federalny Urząd do spraw Migracji i Uchodźców.
