Kosowo aresztuje Serbów, Belgrad grzmi o „czystkach etnicznych”

Policja i Prokuratura Specjalna Kosowa poinformowały w niedzielę 27 września 2026 r., że w gminie Zubin Potok na północy kraju zatrzymano dziewięć osób. Zatrzymani są podejrzani o zbrodnię wojenną przeciwko ludności cywilnej, a sprawa dotyczy tzw. „grupy intelektualistów”, czyli 23 osób uprowadzonych – według władz w Prisztinie – 19 kwietnia 1999 r. przez siły serbskie. Prezydent Serbii Aleksandar Vučić nazwał zatrzymania najbardziej perfidną metodą czystek etnicznych wobec Serbów i poinformował, że państwo zaangażowało prawników, aby pomóc zatrzymanym.

9 osób na 48 godzin

Zgodnie ze wspólnym komunikatem Dyrekcja Śledcza ds. Zbrodni Wojennych Policji Kosowa, wsparta przez inne wyspecjalizowane jednostki, przeprowadziła operację na polecenie Prokuratury Specjalnej Republiki Kosowa. W ramach akcji o kryptonimie Dossier 23 zatrzymano dziewięć osób na okres do 48 godzin. Mają one status podejrzanych.

Prokuratura ujawniła, że akcja policyjna była efektem dwuletniego śledztwa. Potwierdzono również zabezpieczenie materiału dowodowego podczas przeszukań, w tym broni palnej, amunicji, telefonów oraz gotówki (23 tys. euro i 60 tys. dinarów serbskich). Wszyscy zatrzymani zostali zidentyfikowani w komunikacie prokuratury wyłącznie za pomocą inicjałów: D.D., M.R., M.R., R.R., S.D., S.D., V.L., R.R. oraz D.D.

Ostra reakcja Belgradu

Aleksandar Vučić powiedział w niedzielę telewizji RTS, (jeszcze jako prezydent Serbii – przyp. red.), że premier Kosowa Albin Kurti i jego policja aresztowali dziewięciu Serbów pod zarzutem zbrodni wojennych, które nazwał sfabrykowanymi. Według relacji portalu Kosovo Online wyraził przekonanie, że świat znów będzie milczał, i ocenił, że to najbardziej perfidna metoda czystek etnicznych Serbów. Dodał, że państwo zaangażowało prawników, którzy utrzymują kontakt z rodzinami zatrzymanych. Wieczorem tego samego dnia Vučić podał się do dymisji, by ubiegać się o urząd premiera w przedterminowych wyborach parlamentarnych 25 października.

Kancelaria ds. Kosowa i Metohii, serbski urząd rządowy, oświadczyła, że dziewięciu Serbów zatrzymano pod pretekstem domniemanego udziału w zbrodni wojennej, a celem było wywarcie presji na Zubin Potok oraz zastraszenie i wypędzenie pozostałej tam ludności serbskiej. Partia Lista Serbska, reprezentująca Serbów w Kosowie, wezwała do zagwarantowania zatrzymanym wszystkich praw i do nadzoru misji międzynarodowych nad działaniami policji i sądów.

Dyrektor Kancelarii Petar Petković oskarżył Prisztinę już na początku sierpnia o upolitycznianie sprawy zaginionych. Twierdził, że władze Kosowa od lat utrudniają pracę grupy roboczej ds. osób zaginionych i nie zareagowały na wnioski Belgradu o poszukiwania w ośmiu miejscach, gdzie według strony serbskiej mogą spoczywać szczątki Serbów zaginionych w 1999 r. Serbia utraciła kontrolę nad Kosowem po nalotach NATO w 1999 r. i nie uznaje niepodległości ogłoszonej w 2008 r.

Grupa intelektualistów i ekshumacje

Grupa intelektualistów to nazwa, którą w Kosowie określa się 23 osoby, głównie mieszkańców Mitrowicy i Srbicy (alb. Skenderaj). Według władz w Prisztinie, 19 kwietnia 1999 r. uprowadziły je siły serbskie, a od tamtej pory osoby te pozostają zaginione. Wśród nich byli albańscy aktywiści, przedstawiciele wolnych zawodów i osoby publiczne, a agencja TRT World pisze o lekarzach, profesorach i obrońcach praw człowieka.

W lipcu i sierpniu 2026 r. władze Kosowa prowadziły prace ekshumacyjne w miejscowościach Kaludra i Jabuka w gminie Zubin Potok. Znaleziono szczątki co najmniej 23 osób. Premier Kosowa Albin Kurti poinformował we wrześniu, że badania DNA pozwoliły zidentyfikować trzy osoby i potwierdziły ich związek z grupą. Próbki wysłano do Hagi, a władze Kosowa obecnie czekają na wyniki.

Zatrzymania w tej sprawie następowały etapami. Według serwisu Kosovarja wygląda to tak:

Wojna z lat 1998 i 1999 pochłonęła (według TRT World) około 13 tys. ofiar, a około 1,6 tys. osób nadal uchodzi za zaginione.