Kultura, media

Z perspektywy ćwierćwiecza od śmierci Witolda Rowickiego wyraźnie widać, co zrobił dla kultury muzycznej będąc szefem Filharmonii Narodowej. Zbudował ten zespół od podstaw, wprowadził go do przestrzeni kulturalnej świata, zainicjował powstanie wielkich dzieł, Lutosławskiego, Bacewicz, Bairda, Kilara i innych, którymi się dzisiaj szczycimy. Dość przypomnieć, że genialny „Koncert na orkiestrę” Lutosławskiego powstał z dedykacją dla Rowickiego. Kilar, za piękne wykonania swoich dzieł napisał dyrygentowi następujące słowa: „Bardzo kochanemu i bardzo wspaniałemu Witkowi z serdeczną przyjaźnią Wojtek Kilar, 5-III-76”. Tego typu wpisów jest wiele, mogłyby wypełnić gruby album.

Od Taganrogu do Filharmonii Narodowej

Rowicki urodził się 26 lutego 1914 r. w Taganrogu. Dziewięć lat później jako repatriant polski osiadł w Nowym Sączu. Studia muzyczne odbył w Krakowie (dyplom w 1938 r.). W listopadzie 1939 r., w kościele św. Szczepana w Krakowie wziął ślub. W 1943 r. jego brat, Włodzimierz, żołnierz AK, został rozstrzelany przez Niemców przy ul. Montelupich w Krakowie. Lata okupacji przetrwał grając w krakowskiej orkiestrze prowadzonej przez Rudolfa Hindemitha, brata sławnego kompozytora (antyfaszysty) Paula Hindemitha. Po wojnie zaangażował się w formowanie orkiestry symfonicznej w Warszawie, a potem Radiowej Orkiestry Symfonicznej w Katowicach, którą mu odebrano, przekazując w ręce Grzegorza Fitelberga.

21 lutego 1955 r. Rowicki poprowadził pierwszy koncert Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Narodowej w odbudowanym ze zgliszcz gmachu przy ul. Jasnej w Warszawie. Później na krótko odsunięto go od prowadzenia tej instytucji, by w 1958 r. mianować go dyrektorem artystycznym i dyrygentem-szefem FN. Na tym stanowisku pozostawał do momentu przejścia na emeryturę w 1977 r. Rowicki jest ojcem wielu sukcesów orkiestry, ale też autorem wielu muzycznych odkryć wspaniałych artystów polskich i zagranicznych oraz znakomitych nagrań płytowych, które weszły do wybitnych osiągnięć fonografii światowej.

Przeczytaj również: Atrakcyjne koncerty w Filharmonii Narodowej. Młoda Filharmonia Bałtycka i IV Symfonia Lutosławskiego

Koncert pamięci w setną rocznicę urodzin

Koncert pamięci Rowickiego (21 lutego br.) poprowadził Jacek Kaspszyk z udziałem fagocisty Leszka Wachnika (Koncert fagotowy Rowickiego) oraz skrzypaczki Aleksandry Kuls (I Koncert skrzypcowy Szymanowskiego). Wieczór zakończył Kwartet g-moll op. 25 Brahmsa w orkiestrowej transkrypcji Schoenberga. Wszyscy wykonawcy nagrodzeni zostali spontanicznymi oklaskami.

Potem było spotkanie, na którym pojawiła się – trzymana pod rękę przez Aleksandrę Kuls – Wanda Wiłkomirska, ulubiona solistka Rowickiego, z którą święcił sukcesy na największych estradach świata. Ponadto obecni byli: dyrektor Marian Gołębiowski (prawa ręka Rowickiego przez wiele lat), „ciocia Jadzia” czyli Jadwiga Mackiewicz, której talent do pracy z dziećmi świetnie Rowicki wykorzystał, wielu sławnych solistów, jak Jerzy Artysz oraz muzyków pamiętających „czasy” sławnego dyrygenta. Byli też przedstawiciele Bamberger Symphoniker, których Rowicki przez kilka sezonów prowadził.

Minister Zdrojewski miał ważniejsze zajęcia. Szkoda, że kultura muzyczna tak mało go interesuje!

Stanisław Dybowski

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „W setną rocznicę urodzin Rowickiego” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 10 (957) z dnia 4 marca 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 10 (957)/2014, s. 16.

Artykuł Witold Rowicki. W setną rocznicę urodzin twórcy Filharmonii Narodowej pochodzi z serwisu Nasza Polska.

W stulecie urodzin

Andrzej Panufnik, którego w tym roku obchodzimy setne urodziny (ur. 1914 r. w Warszawie), należał do tych twórców polskich, których komuna wyklęła. Nie wolno było wykonywać i wydawać jego dzieł, a nawet wymieniać publicznie nazwiska. Wszędzie, gdzie się pojawiało, cenzura skrzętnie je wykreślała. Miał nie istnieć! I w Polsce przez dziesięciolecia nie istniał. Za co był tak znienawidzony? Za to, że wziął za żonę kobietę z „wrogiego Zachodu” i uciekł (przez Szwajcarię) z socjalistycznego raju do Anglii (1954). Zawziętość komunistów była tak wielka, że szykany dopadały nawet muzyków i muzykologów ceniących „zwyrodniałą” twórczość Panufnika. W Polskim Radiu – znam to z autopsji – kontrolowanym skrupulatnie przez Urząd Bezpieczeństwa i rosyjskie KGB, odważniejsi redaktorzy czasem nadawali muzykę Panufnika, ale pod zmienionym nazwiskiem kompozytora (np. brzmiącym z rosyjska), później jedynie zaufanym wyjawiając prawdę…

Od Konserwatorium Warszawskiego do emigracji

Andrzej Panufnik był synem wziętego lutnika i inżyniera geodety, wielce zasłużonego dla nauki i muzyki polskiej, oraz skrzypaczki warszawskiej. Naukę muzyki rozpoczął mając 7 lat u babki. Później ukończył Konserwatorium Warszawskie (dwa wydziały: kompozycja i dyrygentura), gdzie jego profesorami byli Rytel, Maliszewski, Morawski, Lefeld, Sikorski i Bierdiajew. Następnie studiował w Wiedniu u Weingartnera i w Paryżu u Gauberta. Okupację niemiecką spędził w Warszawie. Utrzymywał się wtedy z występów w kawiarniach (m.in. „U Aktorek”, „Moda i Sztuka”), grając w duecie fortepianowym z kolegą konserwatoryjnym Witoldem Lutosławskim.

Ponownie w Polsce pojawił się dopiero w 1990 r. z okazji wykonania jego dzieł na festiwalu „Warszawska Jesień”, na którym m.in. Ewa Pobłocka dała prawykonanie jego Koncertu fortepianowego, który dzisiaj należy do kanonu repertuarowego każdego pianisty wirtuoza, a Wanda Wiłkomirska – Koncertu skrzypcowego. Wtedy, staraniem znakomitego muzykologa Tadeusza Kaczyńskiego, ukazała się książka pt. „Panufnik o sobie”. Rok później, 27 października, w londyńskiej dzielnicy Twickenham nad Tamizą, kompozytor zmarł. Miał 77 lat.

Przeczytaj również: Antoni Wit. Piękny jubileusz dyrygenta w Filharmonii Narodowej

„Sinfonia di Sfere” w Filharmonii Narodowej

W piątek 14 lutego usłyszeliśmy „Sinfonia di Sfere” Panufnika w interpretacji Orkiestry Filharmonii Narodowej pod batutą Jacka Kaspszyka. Wspaniałe dzieło, „pełne – jak słusznie napisała Małgorzata Gąsiorowska – ustawicznych kontrastów, zmian barwy, nastroju, rodzaju narracji, wymaga niezwykłej koncentracji, by w jej przebiegu dostrzec piękno, które ma wznieść słuchacza w wyższe rejony kontemplacji”. Kaspszykowi odkrycie walorów dzieła się udało: obcowaliśmy z muzyką wywołującą silne doznania. Chciałoby się tego dzieła wysłuchać ponownie!

Poza utworem Panufnika, zabrzmiała jeszcze III Symfonia Philipa Glassa – zupełnie nie wiem, po co – oraz piękny Koncert skrzypcowy Sibeliusa z udziałem, utytułowanej wysokimi nagrodami konkursów skrzypcowych, Esther Yoo. Grała nieskazitelnie czysto, pięknie niuansując wykonywaną muzykę, ale zbyt chłodno, by rozgrzać słuchaczy.

Stanisław Dybowski

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „„Wyklęty” Panufnik teraz oklaskiwany!” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 9 (956) z dnia 25 lutego 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 9 (956)/2014, s. 16.

Artykuł „Wyklęty” Panufnik teraz oklaskiwany! Andrzej Panufnik w stulecie urodzin pochodzi z serwisu Nasza Polska.