Kultura, media

Z perspektywy ćwierćwiecza od śmierci Witolda Rowickiego wyraźnie widać, co zrobił dla kultury muzycznej będąc szefem Filharmonii Narodowej. Zbudował ten zespół od podstaw, wprowadził go do przestrzeni kulturalnej świata, zainicjował powstanie wielkich dzieł, Lutosławskiego, Bacewicz, Bairda, Kilara i innych, którymi się dzisiaj szczycimy. Dość przypomnieć, że genialny „Koncert na orkiestrę” Lutosławskiego powstał z dedykacją dla Rowickiego. Kilar, za piękne wykonania swoich dzieł napisał dyrygentowi następujące słowa: „Bardzo kochanemu i bardzo wspaniałemu Witkowi z serdeczną przyjaźnią Wojtek Kilar, 5-III-76”. Tego typu wpisów jest wiele, mogłyby wypełnić gruby album.

Od Taganrogu do Filharmonii Narodowej

Rowicki urodził się 26 lutego 1914 r. w Taganrogu. Dziewięć lat później jako repatriant polski osiadł w Nowym Sączu. Studia muzyczne odbył w Krakowie (dyplom w 1938 r.). W listopadzie 1939 r., w kościele św. Szczepana w Krakowie wziął ślub. W 1943 r. jego brat, Włodzimierz, żołnierz AK, został rozstrzelany przez Niemców przy ul. Montelupich w Krakowie. Lata okupacji przetrwał grając w krakowskiej orkiestrze prowadzonej przez Rudolfa Hindemitha, brata sławnego kompozytora (antyfaszysty) Paula Hindemitha. Po wojnie zaangażował się w formowanie orkiestry symfonicznej w Warszawie, a potem Radiowej Orkiestry Symfonicznej w Katowicach, którą mu odebrano, przekazując w ręce Grzegorza Fitelberga.

21 lutego 1955 r. Rowicki poprowadził pierwszy koncert Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Narodowej w odbudowanym ze zgliszcz gmachu przy ul. Jasnej w Warszawie. Później na krótko odsunięto go od prowadzenia tej instytucji, by w 1958 r. mianować go dyrektorem artystycznym i dyrygentem-szefem FN. Na tym stanowisku pozostawał do momentu przejścia na emeryturę w 1977 r. Rowicki jest ojcem wielu sukcesów orkiestry, ale też autorem wielu muzycznych odkryć wspaniałych artystów polskich i zagranicznych oraz znakomitych nagrań płytowych, które weszły do wybitnych osiągnięć fonografii światowej.

Przeczytaj również: Atrakcyjne koncerty w Filharmonii Narodowej. Młoda Filharmonia Bałtycka i IV Symfonia Lutosławskiego

Koncert pamięci w setną rocznicę urodzin

Koncert pamięci Rowickiego (21 lutego br.) poprowadził Jacek Kaspszyk z udziałem fagocisty Leszka Wachnika (Koncert fagotowy Rowickiego) oraz skrzypaczki Aleksandry Kuls (I Koncert skrzypcowy Szymanowskiego). Wieczór zakończył Kwartet g-moll op. 25 Brahmsa w orkiestrowej transkrypcji Schoenberga. Wszyscy wykonawcy nagrodzeni zostali spontanicznymi oklaskami.

Potem było spotkanie, na którym pojawiła się – trzymana pod rękę przez Aleksandrę Kuls – Wanda Wiłkomirska, ulubiona solistka Rowickiego, z którą święcił sukcesy na największych estradach świata. Ponadto obecni byli: dyrektor Marian Gołębiowski (prawa ręka Rowickiego przez wiele lat), „ciocia Jadzia” czyli Jadwiga Mackiewicz, której talent do pracy z dziećmi świetnie Rowicki wykorzystał, wielu sławnych solistów, jak Jerzy Artysz oraz muzyków pamiętających „czasy” sławnego dyrygenta. Byli też przedstawiciele Bamberger Symphoniker, których Rowicki przez kilka sezonów prowadził.

Minister Zdrojewski miał ważniejsze zajęcia. Szkoda, że kultura muzyczna tak mało go interesuje!

Stanisław Dybowski

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „W setną rocznicę urodzin Rowickiego” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 10 (957) z dnia 4 marca 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 10 (957)/2014, s. 16.

Artykuł Witold Rowicki. W setną rocznicę urodzin twórcy Filharmonii Narodowej pochodzi z serwisu Nasza Polska.

W stulecie urodzin

Andrzej Panufnik, którego w tym roku obchodzimy setne urodziny (ur. 1914 r. w Warszawie), należał do tych twórców polskich, których komuna wyklęła. Nie wolno było wykonywać i wydawać jego dzieł, a nawet wymieniać publicznie nazwiska. Wszędzie, gdzie się pojawiało, cenzura skrzętnie je wykreślała. Miał nie istnieć! I w Polsce przez dziesięciolecia nie istniał. Za co był tak znienawidzony? Za to, że wziął za żonę kobietę z „wrogiego Zachodu” i uciekł (przez Szwajcarię) z socjalistycznego raju do Anglii (1954). Zawziętość komunistów była tak wielka, że szykany dopadały nawet muzyków i muzykologów ceniących „zwyrodniałą” twórczość Panufnika. W Polskim Radiu – znam to z autopsji – kontrolowanym skrupulatnie przez Urząd Bezpieczeństwa i rosyjskie KGB, odważniejsi redaktorzy czasem nadawali muzykę Panufnika, ale pod zmienionym nazwiskiem kompozytora (np. brzmiącym z rosyjska), później jedynie zaufanym wyjawiając prawdę…

Od Konserwatorium Warszawskiego do emigracji

Andrzej Panufnik był synem wziętego lutnika i inżyniera geodety, wielce zasłużonego dla nauki i muzyki polskiej, oraz skrzypaczki warszawskiej. Naukę muzyki rozpoczął mając 7 lat u babki. Później ukończył Konserwatorium Warszawskie (dwa wydziały: kompozycja i dyrygentura), gdzie jego profesorami byli Rytel, Maliszewski, Morawski, Lefeld, Sikorski i Bierdiajew. Następnie studiował w Wiedniu u Weingartnera i w Paryżu u Gauberta. Okupację niemiecką spędził w Warszawie. Utrzymywał się wtedy z występów w kawiarniach (m.in. „U Aktorek”, „Moda i Sztuka”), grając w duecie fortepianowym z kolegą konserwatoryjnym Witoldem Lutosławskim.

Ponownie w Polsce pojawił się dopiero w 1990 r. z okazji wykonania jego dzieł na festiwalu „Warszawska Jesień”, na którym m.in. Ewa Pobłocka dała prawykonanie jego Koncertu fortepianowego, który dzisiaj należy do kanonu repertuarowego każdego pianisty wirtuoza, a Wanda Wiłkomirska – Koncertu skrzypcowego. Wtedy, staraniem znakomitego muzykologa Tadeusza Kaczyńskiego, ukazała się książka pt. „Panufnik o sobie”. Rok później, 27 października, w londyńskiej dzielnicy Twickenham nad Tamizą, kompozytor zmarł. Miał 77 lat.

Przeczytaj również: Antoni Wit. Piękny jubileusz dyrygenta w Filharmonii Narodowej

„Sinfonia di Sfere” w Filharmonii Narodowej

W piątek 14 lutego usłyszeliśmy „Sinfonia di Sfere” Panufnika w interpretacji Orkiestry Filharmonii Narodowej pod batutą Jacka Kaspszyka. Wspaniałe dzieło, „pełne – jak słusznie napisała Małgorzata Gąsiorowska – ustawicznych kontrastów, zmian barwy, nastroju, rodzaju narracji, wymaga niezwykłej koncentracji, by w jej przebiegu dostrzec piękno, które ma wznieść słuchacza w wyższe rejony kontemplacji”. Kaspszykowi odkrycie walorów dzieła się udało: obcowaliśmy z muzyką wywołującą silne doznania. Chciałoby się tego dzieła wysłuchać ponownie!

Poza utworem Panufnika, zabrzmiała jeszcze III Symfonia Philipa Glassa – zupełnie nie wiem, po co – oraz piękny Koncert skrzypcowy Sibeliusa z udziałem, utytułowanej wysokimi nagrodami konkursów skrzypcowych, Esther Yoo. Grała nieskazitelnie czysto, pięknie niuansując wykonywaną muzykę, ale zbyt chłodno, by rozgrzać słuchaczy.

Stanisław Dybowski

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „„Wyklęty” Panufnik teraz oklaskiwany!” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 9 (956) z dnia 25 lutego 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 9 (956)/2014, s. 16.

Artykuł „Wyklęty” Panufnik teraz oklaskiwany! Andrzej Panufnik w stulecie urodzin pochodzi z serwisu Nasza Polska.

Filharmonia Narodowa

Z okazji 70. urodzin, a jednocześnie pół wieku trwającej działalności muzycznej, 7 lutego odbył się w Filharmonii Narodowej koncert Antoniego Wita. Dyrygował jubilat, przygotowując „Pieśń przeznaczenia” op. 54 Brahmsa na chór i orkiestrę, Stabat Mater op. 53 Szymanowskiego z udziałem solistów Iwony Hossy, Ewy Marciniec i Jarosława Bręka oraz „Symfonię alpejską” op. 64 Ryszarda Straussa.

Uczeń Czyża i asystent Karajana

Antoni Wit, wychowanek Henryka Czyża w krakowskiej Wyższej Szkole Muzycznej, laureat II nagrody Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego im. Karajana w Berlinie (potem asystent Karajana w Salzburgu), absolwent prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, zadebiutował z sukcesem w Warszawie 20 października 1967 r., mając już na swym koncie kilka występów.

Od Bydgoszczy do Filharmonii Narodowej

Patrząc na życiorys artystyczny Jubilata łatwo dostrzec, że kariera prof. Wita rozwijała się harmonijnie z ciągłą tendencją zwyżkową. Swoje szefowanie rozpoczął od Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy (1974-1977). Potem kierował: Orkiestrą i Chórem Polskiego Radia i Telewizji w Krakowie (1977-1983), Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach (1983-2000) oraz Filharmonią Narodową (2002- 2013), w międzyczasie dyrektorując Filharmonii de Gran Canaria. Niezależnie od pełnionych funkcji dyrektorskich, Antoni Wit rozwijał międzynarodową karierę dyrygenta gościnnego. Dzisiaj łatwiej chyba wskazać miejsca na świecie, gdzie nie występował, niż wyliczać miasta jego koncertów. Obok dużej liczby występów, zgromadził ogromną dyskografię, liczącą ponad 200 płyt (LP o CD), na których utrwalił prawie pół tysiąca utworów, w tym sporą kolekcję dzieł kompozytorów polskich, za co był wyróżniany nagrodami fonograficznymi polskimi i zagranicznymi. Również potężny jest jego repertuar kapelmistrzowski, obejmujący twórczość symfoniczną i operową blisko 100 kompozytorów m.in. całą spuściznę Chopina, Karłowicza, Góreckiego, Kilara, Lutosławskiego i Pendereckiego. Artysta znany jest z fenomenalnej pamięci, co powoduje, że większość programów prowadzi bez partytury.

Przeczytaj również: Filharmonia Narodowa i IV Symfonia Lutosławskiego

Tak też było podczas omawianego koncertu. Zadyrygowania „Symfonii alpejskiej” o bardzo skomplikowanej strukturze formalnej i rozbudowanej instrumentacji, trwającej blisko godzinę, może podjąć się tylko mistrz batuty. Nic dziwnego, że publiczność nagrodziła Jubilata frenetycznym aplauzem, a następnie z udziałem orkiestry, odśpiewała na stojąco „Sto lat”. W podziękowaniu powiedział nieco z humorem, że chciałby spotkać się w tej samej sali i z tą samą publicznością na kolejnym jubileuszu za 30 lat!

Stanisław Dybowski

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „Piękny jubileusz Antoniego Wita” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 8 (955) z dnia 18 lutego 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Zdjęcia: archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 8 (955)/2014, s. 16.

Artykuł Antoni Wit. Piękny jubileusz dyrygenta w Filharmonii Narodowej pochodzi z serwisu Nasza Polska.

Filharmonia Narodowa

Młoda Filharmonia Bałtycka Kristjana Järviego

W ostatniej dekadzie stycznia odbyły się w Filharmonii Narodowej dwa atrakcyjne koncerty. Na pierwszym (23 stycznia) wystąpiła Młoda Filharmonia Bałtycka, założona przez młodszego syna sławnego dyrygenta Nieme Järviego, Kristjana. Zespół rekrutuje się z młodych muzyków (przeważnie studenci) krajów nadbałtyckich. W Warszawie koncertowali po raz pierwszy, wzbudzając aplauz publiczności grą promienną, pełną energii i młodości. Program przygotowali wymagający i trudny. Rozpoczęli poematem „Don Juan” Ryszarda Straussa, popisując się świetnym zgraniem i instrumentalną wirtuozerią. Następnie zabrzmiała Rapsodia na temat Paganiniego na fortepian z orkiestrą Rachmaninowa z udziałem polskiej pianistki Julii Kociuban, wychowanki m.in. prof. Piotra Palecznego. Grała z zaangażowaniem i wirtuozowskim zacięciem. Bardzo byłem ciekaw „Trzech utworów w dawnym stylu” Henryka Mikołaja Góreckiego. Wykonano je świetnie, z podziwu godną maestrią. Koncert skrzypcowy a-moll Bacha grała koncertmistrzyni orkiestry Dalia Simaska, dźwiękiem krystalicznie czystym i przejrzystym. Koncert zamknął „Poemat ekstazy” Skriabina.

Jacek Kaspszyk i IV Symfonia Lutosławskiego na zamknięcie Roku Lutosławskiego

Dzień później Jacek Kaspszyk poprowadził abonamentowy koncert filharmoniczny, którym zwieńczył „Rok Lutosławskiego”. W programie znalazły się dzieła Brahmsa i Haydna, których Lutosławski bardzo cenił oraz jego IV Symfonia. I mimo, że Brahmsa wszyscy lubimy, przywołując świetne interpretacje Witolda Rowickiego w tej samej sali, to omawianego wieczora wszyscy wychodzili pod wrażeniem pięknej IV Symfonii Lutosławskiego. Takiej eterycznej, precyzyjnej i żarliwej interpretacji tego genialnego dzieła nie słyszałem; a przecież mierzyli się z nim różni dyrygenci. Mówiąc, że było to wykonanie piękne, mam na myśli jego niezwykłą urodę muzyczną. Z wirtuozowskim zacięciem Koncert Es-dur na trąbkę i orkiestrę Haydna zagrał sławny Gábor Boldoczki. Co on wyczarowywał ze swojej trąbki, trudno opisać: tak słodko, nieskazitelnie czysto brzmiącego instrumentu dawno nie słyszałem. III Symfonią F-dur i Wariacjami na temat Haydna Brahmsa Kaspszyk złożył hołd nie tylko Lutosławskiemu, ale i Rowickiemu, byłemu szefowi Filharmonii Narodowej.

Przeczytaj również: Maurycy Moszkowski. Koncert fortepianowy

Stanisław Dybowski

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „Atrakcyjne koncerty” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 6 (953) z dnia 4 lutego 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Ilustracja: grafika poglądowa, redakcja naszapolska.pl.

Artykuł Atrakcyjne koncerty w Filharmonii Narodowej. Młoda Filharmonia Bałtycka i IV Symfonia Lutosławskiego pochodzi z serwisu Nasza Polska.

Premiera po 140 latach

Maurycy Moszkowski – kompozytor polski

Polski, a nie niemiecki, jak utrzymuje „Encyklopedia muzyczna PWM” (2000), późnoromantyczny kompozytor Maurycy Moszkowski, pochodził z polsko-żydowskiej rodziny osiadłej pod Częstochową lub – jak chcą inni – pod Pilicą. Urodził się wprawdzie we Wrocławiu (wówczas Breslau) w 1854 r., ale to nie przesądza narodowości i przynależności kulturowej oraz nie wyklucza nazywania go kompozytorem polskim. Zresztą o tym świadczą jego dzieła – na wskroś polskie, jak mazurki, krakowiaki, oberki i polonezy, przesączone naszą specyficzną i charakterystyczną aurą.

Koncert h-moll op. 5 odnaleziony w Paryżu

Przywołuję to nazwisko, bo 9 stycznia w Filharmonii Narodowej odbyła się premiera jego Koncertu fortepianowego h-moll op. 5, który od skomponowania przez 140 lat przeleżał w Paryżu i nikogo nie interesował. Owszem, zachwycił się nim Franciszek Liszt, chwaląc autora, ale od tamtej pory słuch o utworze zaginął. Kompozytor dzieła nie opublikował, skąd można wnosić, że go nie cenił. Przed dwoma laty na trop utworu wpadł w Paryżu znakomity pianista… bułgarski (gdzie są muzykolodzy polscy?) Ludmił Angełow (wyróżniony na Konkursie Chopinowskim w 1995 r. w Warszawie). Teraz doprowadził do wykonania publicznego.

Premiera w Filharmonii Narodowej

Dzieło jest długie (45 min.) i rozbudowane, zdradzające wielki talent pianistyczny i kompozytorski dwudziestoletniego twórcy. Przynosi muzykę bardzo ładną, pełną pomysłów wirtuozowskich w fortepianie i kolorystycznych oraz harmonicznych w partii orkiestry. Pianiście daje szerokie pole do popisu, z czego Angełow z artystycznym skutkiem skorzystał, a orkiestrze pozwala się „wygrać” do syta. Świetny utwór, który powinien teraz ozdabiać programy koncertów symfonicznych. Świetnemu pianiście towarzyszyła orkiestra Filharmonii Rzeszowskiej (dzisiaj Filharmonii Podkarpackiej – nie wiem, dlaczego wstydzić się miasta w nazwie?) pod batutą swego szefa Władimira Kiradżijewa.

Publiczność wysłuchała jeszcze VII Symfonii Dworzaka, wykonanej precyzyjnie, stylowo i ze smakiem. Na bis solista zagrał brawurowo Kaprys hiszpański Moszkowskiego, którym kiedyś popisywali się najwięksi, z Józefem Hofmannem na czele.

Stanisław Dybowski

W tym samym numerze: Blechacz za… 300 tysięcy dolarów

ⓘ Informacja o publikacji
Artykuł Stanisława Dybowskiego pt. „Koncert fortepianowy Moszkowskiego” ukazał się pierwotnie w wydaniu papierowym tygodnika „Nasza Polska” nr 4 (951) z dnia 21 stycznia 2014 roku, s. 16. Reprint na portalu naszapolska.pl w ramach digitalizacji archiwum redakcji. Wszelkie prawa do oryginalnego tekstu zastrzeżone – Stanisław Dybowski / „Nasza Polska”. Zdjęcie: pl.wikipedia.org (fotografia pokolorowana), archiwum „Nasza Polska”, skan wydania nr 4 (951)/2014, s. 16.

Artykuł Koncert fortepianowy Moszkowskiego. Premiera po 140 latach pochodzi z serwisu Nasza Polska.