Art. 255b Kodeksu karnego obowiązuje od 23 sierpnia 2026 roku

Ustawa z 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny została opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 988 w dniu 23 lipca 2026 r., a vacatio legis wyniosło 30 dni. Sejm uchwalił ją 11 czerwca 2026 r. głosami 419 posłów, przeciw było 19, jeden wstrzymał się od głosu. Senat przyjął ustawę bez poprawek 25 czerwca, prezydent Karol Nawrocki podpisał ją 17 lipca 2026 r.

Z raportu „Nastolatki” Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowego Instytutu Badawczego z jesieni 2025 r. wynika, że co czwarty nastolatek w Polsce oglądał patostreamy w ciągu roku poprzedzającego badanie. Dochody twórców z mikropłatności od widzów portal Interia szacuje na kilkanaście tysięcy złotych miesięcznie. Ten mechanizm – płatność za coraz mocniejsze zachowanie przed kamerą – przepis bierze na cel, bo warunkiem karalności jest działanie w celu osiągnięcia korzyści.

Zakazane są trzy rodzaje treści, kara sięga 5 lat więzienia

Art. 255b § 1 karze tego, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej publicznie rozpowszechnia za pośrednictwem sieci teleinformatycznej treści przedstawiające jedno z trzech zachowań:

• popełnienie czynu zabronionego zagrożonego karą pozbawienia wolności, jeżeli przedmiotem zamachu jest dobro osobiste
• przemoc wobec zwierzęcia z naruszeniem przepisów ustawy
• poniżające traktowanie innej osoby, nawet za jej zgodą

Za każde z nich grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Zgoda osoby poniżanej niczego nie zmienia – ustawodawca wpisał ją do przepisu wprost, żeby zamknąć linię obrony opartą na twierdzeniu, że uczestnik streamu sam chciał w nim wystąpić za pieniądze.

Paragraf 2 rozciąga tę samą karę na treści inscenizowane. Odpowiada również ten, kto rozpowszechnia materiał mogący wywołać przekonanie, że przedstawia takie zachowanie. Ustawienie kamery, scenariusz i podział ról nie wyłączają odpowiedzialności, podobnie jak cyfrowa preparacja sceny. Ten fragment przepisu spotyka się z obowiązkami, które od 2 sierpnia 2026 r. nakłada AI Act w zakresie oznaczania deepfake’ów.

Najsurowszą sankcję przewiduje paragraf 3. Jeżeli treści dotyczą małoletniego, kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Przy typie podstawowym sąd może orzec karę wolnościową, przy udziale dziecka punktem wyjścia jest kara pozbawienia wolności. Ochrona małoletnich w sieci stoi też za zakazem telefonów w szkole, który zacznie obowiązywać 1 września 2026 r.

Paragraf 4 wyłącza prasę, naukę i sztukę spod odpowiedzialności

Przepis zawiera kontratyp, czyli klauzulę, która wyłącza przestępność czynu. Zgodnie z art. 255b § 4 nie stanowi przestępstwa czyn podjęty w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej albo w celu ochrony interesu publicznego.

Konstrukcja „nie stanowi przestępstwa” oznacza, że czyn objęty wyłączeniem w ogóle nie realizuje znamion, a nie że sprawca zostaje zwolniony z kary. Praktyczne znaczenie ma to dla materiałów dziennikarskich i dokumentalnych, dla kanałów komentujących patotreści oraz dla organizacji, które publikują nagrania jako dowód nadużyć.

Gawkowski: czas bezkarności się skończył. Konfederacja głosowała przeciw.

Wejście przepisów w życie skomentował w niedzielę w Polsat News wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. Zapowiedział ściganie twórców, którzy zarabiali na patotreściach, i przypisał zmianę w prawie cyklowi „Nie dla patocelebrytów” tej stacji.

Wielu patostreamerów zdaje sobie sprawę, że ich czas bezczelności i bezkarności się skończył. Nareszcie w Polsce będziemy mieli bat na ludzi, którzy z patostreamów w internecie czerpali korzyści

Krzysztof Gawkowski, wiceprezes Rady Ministrów, minister cyfryzacji

Zgody w Sejmie nie było jednak pełnej. Przeciw ustawie zagłosowało 19 posłów, niemal wyłącznie z Konfederacji, wśród nich Sławomir Mentzen, Przemysław Wipler, Konrad Berkowicz, Karina Bosak, Witold Tumanowicz, Michał Wawer, Grzegorz Płaczek i Janusz Kowalski. Krzysztof Bosak wstrzymał się od głosu. Za były kluby Koalicji Obywatelskiej, Prawa i Sprawiedliwości, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Lewicy, Polski 2050 i Razem.

Poseł Konfederacji Paweł Usiądek uzasadnił sprzeciw ryzykiem, że przepis obejmie udostępnianie nagrań dokumentujących realne przestępstwa. Jego zdaniem sądowa wykładnia może przekształcić się w narzędzie usuwania niewygodnych materiałów.

Ze szczerej troski o dobro dzieci możemy dostać sądową interpretację, która stanie się cenzurą informacji o przestępstwach i zamachach

Paweł Usiądek, poseł, Konfederacja

Podobne zastrzeżenia zgłasza prokurator Mariusz Moszowski ze stowarzyszeń Veritas et Ius oraz Ad Vocem. Wskazuje on, że pojęcia „poniżające traktowanie”, „korzyść osobista” i „treści mogące wywołać przekonanie” są ocenne i dają organom szeroki margines interpretacji, a popularność polityka można próbować kwalifikować jako korzyść osobistą.

Arkadiusz Michałowski z zespołu Dyżurnet.pl, działającego przy NASK, mówił portalowi Wirtualne Media, że dopiero praktyka pokaże, czy nowe przepisy przełożą się na zmniejszenie liczby szkodliwych treści.

Widz nie odpowiada, streamer nadający zza granicy odpowiada

Art. 255b karze rozpowszechnianie, a nie oglądanie. Samo obejrzenie patostreamu nie jest przestępstwem. Inaczej wygląda sytuacja widza, który zamawia albo finansuje konkretne zachowanie przed kamerą – wtedy w grę wchodzą przepisy o podżeganiu i sprawstwie, a nie o samym rozpowszechnianiu. Odpowiadają natomiast autorzy kompilacji i repostów oraz pomocnicy obsługujący kamerę lub montaż.

Przepis nie działa wstecz. Obejmuje wyłącznie czyny popełnione od 23 sierpnia 2026 r., więc nagrania opublikowane wcześniej można zgłaszać tylko na podstawie przepisów, które obowiązywały w chwili publikacji – o znęcaniu, groźbach karalnych, zniesławieniu czy znęcaniu się nad zwierzętami.

Otwarte pytanie o twórców nadających z zagranicy rozstrzyga miejsce popełnienia czynu. Mikołaj Małecki wskazuje, że rozpowszechnianie następuje tam, gdzie materiał można wyświetlić, a zgodnie z art. 5 Kodeksu karnego polską ustawę stosuje się do czynu popełnionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeśli filmik może być wyświetlony w Polsce, to jest rozpowszechniany również w Polsce

Mikołaj Małecki, karnista, Uniwersytet Jagielloński

Gdzie zgłosić patostreaming i jakie dowody zabezpieczyć

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa może złożyć każdy, kto się o nim dowiedział, nie zaś wyłącznie osoba pokrzywdzona. Wynika to z art. 304 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Dostępne są trzy drogi zgłoszenia.

• Dyżurnet.pl – punkt kontaktowy prowadzony przez ekspertów NASK, formularz na stronie serwisu oraz infolinia 801 615 005; zgłoszenie może być anonimowe, podanie adresu e-mail służy tylko temu, żeby dostać informację zwrotną
• aplikacja mObywatel – opcja „Bezpiecznie w sieci” dostępna z ekranu głównego
• komisariat policji lub prokuratura rejonowa – ustnie do protokołu, listem poleconym albo osobiście za potwierdzeniem odbioru; policja przyjmuje zgłoszenia zarówno od instytucji, jak i od osób prywatnych

Materiał dowodowy znika szybko, bo konta bywają kasowane, a transmisje na żywo nie zawsze zostają zarchiwizowane. Przed zgłoszeniem zabezpiecza się link do materiału, zrzuty ekranu, datę i godzinę transmisji, pseudonim twórcy i nazwę platformy oraz ślady zarobku: zrzuty panelu wpłat, cennik subskrypcji, informacje o reklamach. W zawiadomieniu opisuje się fakty widoczne w materiale, bez własnych ocen prawnych, i dodaje wniosek o zabezpieczenie dowodów u dostawcy usługi, zanim zostaną usunięte.

Zgłaszający, który podał swoje dane, ma prawo do informacji o losach sprawy. Jeżeli prokuratura odmówi wszczęcia postępowania albo je umorzy, osobie zawiadamiającej przysługuje zażalenie na podstawie art. 306 Kodeksu postępowania karnego.

Co dalej: platformy wciąż bez obowiązku szybkiego usuwania

Nowelizacja obejmuje twórców i osoby rozpowszechniające materiały, nie nakłada natomiast obowiązków na serwisy, na których patostreamy się pojawiają. Przepisy zobowiązujące platformy do szybkiego usuwania nielegalnych treści są nadal procedowane – wcześniejszą wersję ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną prezydent Karol Nawrocki zawetował. Do czasu ich uchwalenia usunięcie materiału zależy od regulaminu serwisu i od reakcji na zgłoszenie, a odpowiedzialność karna spoczywa na człowieku przed kamerą i na tym, kto jego nagranie publikuje dalej.

Najczęstsze pytania

Od kiedy obowiązuje zakaz patostreamingu?

Od 23 sierpnia 2026 r. Ustawa z 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny została ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod pozycją 988 w dniu 23 lipca 2026 r., a jej vacatio legis wyniosło 30 dni. Czyny popełnione przed tą datą ocenia się według przepisów obowiązujących w chwili publikacji materiału.

Czy oglądanie patostreamu jest karalne?

Nie. Art. 255b Kodeksu karnego karze publiczne rozpowszechnianie treści w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, a nie ich odbiór. Widz może jednak odpowiadać na innej podstawie, jeżeli zleca albo finansuje konkretne zachowanie przed kamerą – wtedy stosuje się przepisy o podżeganiu lub sprawstwie.

Ile grozi za patostreaming z udziałem dziecka?

Od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Taką sankcję przewiduje art. 255b § 3, gdy rozpowszechniane treści dotyczą małoletniego, czyli osoby poniżej 18 lat. W typie podstawowym, bez udziału dziecka, kara wynosi do 3 lat pozbawienia wolności.

Czy dziennikarz pokazujący patotreści popełnia przestępstwo?

Art. 255b § 4 wyłącza przestępność czynu podjętego w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej albo w celu ochrony interesu publicznego. Materiał dziennikarski, dokument i analiza naukowa nie realizują znamion przestępstwa, ocena konkretnego przypadku należy do sądu.

Artykuł Zakaz patostreamingu wszedł w życie. Do 5 lat więzienia grozi za patotreści. pochodzi z serwisu Nasza Polska.