„Sława Ukrainie, smert Lachom”. Lwów ogłasza rok Szuchewycza. Oto mordercy z OUN i UPA ścigani przez II RP

9 min. czytania

Piotr Pałys

25 października 2026 r.

Czerwono-czarna flaga OUN-B z tryzubem obok szczątków ofiar rzezi wołyńskiej odsłoniętych podczas ekshumacji

9 min. czytania

Piotr Pałys

25 października 2026 r.

Lwowska Rada Obwodowa na ostatnim posiedzeniu ustanowiła rok 2027 na obszarze Lwowa i okolic rokiem Romana Szuchewycza- zbrodniarza, dowódcy Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

Instytut Pamięci Narodowej podkreślił, że ta decyzja to „cios wymierzony w pamięć o ofiarach dokonanego na jego rozkaz ludobójstwa”

Ilustracja z portretami przywódców OUN i UPA na tle spalonej kresowej wsi i siekiery wbitej w pień
Ideolodzy i dowódcy OUN i UPA na tle spalonej kresowej wsi

Czy w świetle pełnoskalowej wojny na Ukrainie, zbrojnej agresji Rosji wobec tego państwa i jego niewinnych mieszkańców, nam-Polakom, tym którzy otworzyli swe serca i domy dla uchodźców ze wschodu, wypadało milczeć?!

Nie oglądając się na morze polskiej krwi wylanej przez Ukraińców na Kresach II Rzeczpospolitej podczas II wojny światowej, Polacy potrafili wznieść się na wyżyny miłosierdzia, by przyjąć pod swój dach setki tysięcy uchodźców, nie zważając na zbrodnie ich pobratymców. Mimo tego, co uczynili, jak można było odmówić tym, którzy ratując życie swych dzieci, uciekali przed sowieckim butem. Wszakże skądś to znamy!

Tymczasem, najwyższe władze Ukrainy, za patronów jednostek wojskowych, mianują tych , którzy mają ręce unurzane w polskiej krwi, a lokalne władze Lwowa, na fali nacjonalistycznego uniesienia, rok 2027 poświęcają Romanowi Szuchewyczowi. Zanim zapoznają się Państwo z pocztem ideologów, dowódców, terrorystów i morderców ukraińskich sprzed ostatniej wojny światowej, warto przypomnieć sobie, w jakich strukturach funkcjonowali.

OUN – organizacja nacjonalistyczna o charakterze polityczno-wojskowym, założona w 1929 w Wiedniu. OUN kierowała się ideologią nacjonalizmu integralnego. Stosując głęboką konspirację oraz zamachy terrorystyczne, OUN tworzyła wizję przyszłego państwa ukraińskiego jako „czystego etnicznie” o ideologii totalitarnej. Organizacja o wymiarze antydemokratycznym i antykomunistycznym. OUN przed wybuchem II wojny światowej dokonywała ataków terrorystycznych głównie na ziemiach II Rzeczypospolitej, mając zaplecze w Ukraińcach zamieszkujących wschodnie tereny państwa polskiego. W 1940 r. doszło do rozłamu organizacji na frakcję banderowców (OUN-B, działająca pod przywództwem Stepana Bandery) i melnykowców (OUN-M, działająca pod przywództwem Andrija Melnyka). Źródło: IPN

UWO (Ukraińska Organizacja Wojskowa, ukr. Українська Військова Організація) była podziemną, nielegalną organizacją nacjonalistyczną i terrorystyczną działającą w II Rzeczypospolitej w latach 1920-1933 Źródło:kresy.pl

UPA 14 października 1942 r., został sformowany pierwszy oddział UPA podporządkowany Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B). UPA była odpowiedzialna za masowe zbrodnie dokonywane na Polakach w latach 1943-1945. Polscy historycy oceniają, że ukraińscy nacjonaliści zamordowali około 100 tys. Polaków na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Dla rodzin ofiar słowa „Sława Ukrainie, smert Lachom”, czyli „chwała Ukrainie, śmierć Polakom”, pozostają wspomnieniem płonących wsi i siekier.

Na czele UPA w 1943 roku stanął Roman Szuchewycz („Taras Czuprynka”), w II RP jeden z organizatorów zamachów terrorystycznych dokonywanych przez OUN, były zastępca dowódcy policyjnego batalionu ukraińskiego w służbie niemieckiej. Siły UPA w momencie największego rozwoju, w 1944 r. oceniane są na 25 – 40 tysięcy żołnierzy. Źródło: dzieje.pl

I. Kierownictwo OUN

1. Stepan Bandera (1909-1959)

Portret Stepana Bandery, przywódcy OUN-B, w ciemnym garniturze i krawacie
Stepan Bandera (1909-1959), przywódca OUN-B. Fot. Wikimedia Commons
Ukraiński znaczek pocztowy z 2009 roku z portretem Stepana Bandery wydany na setną rocznicę jego urodzin
Znaczek wydany przez Pocztę Ukrainy w 2009 roku na 100. rocznicę urodzin Stepana Bandery

Biogram: Przywódca krajowych struktur OUN od 1933 r., następnie OUN-B. Organizował działalność konspiracyjną i terrorystyczną wymierzoną w przedstawicieli władz II RP.
II RP: Aresztowany w 1934 r.; w procesie warszawskim dotyczącym zabójstwa ministra Bronisława Pierackiego skazany w 1936 r. na śmierć, karę zamieniono na dożywocie.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

2. Andrij Melnyk (1890-1964)

Czarno-białe zdjęcie profilowe Andrija Melnyka, przewodniczącego OUN i zwierzchnika OUN-M
Andrij Melnyk (1890-1964), przewodniczący OUN, po rozłamie zwierzchnik OUN-M. Fot. dzieje.pl

Biogram: Oficer ukraiński, kierownik krajowych struktur UWO w latach 20. Od 1938 r. przewodniczący OUN; po rozłamie zwierzchnik OUN-M.
II RP: Zatrzymany w 1924 r. za działalność w UWO; skazany na więzienie, zwolniony pod koniec 1928 r.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

3. Mykoła Łebed (1909-1998)

Policyjne zdjęcia sygnalityczne Mykoły Łebeda wykonane przez polski Urząd Śledczy w 1934 roku
Mykoła Łebed (1909-1998), zdjęcia sygnalityczne polskiego Urzędu Śledczego. Fot. pl.wikipedia.org

Biogram: Działacz bojowych struktur OUN, uczestniczył w przygotowaniu zamachu na Pierackiego. Później jeden z czołowych działaczy OUN-B.
II RP: Sądzony w procesie warszawskim 1935-1936; wyrok śmierci zamieniono na dożywotnie więzienie. Zwolniony w związku z wydarzeniami września 1939 r.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

4. Jarosław Stećko (1912-1986)

Czarno-białe zdjęcie portretowe młodego Jarosława Stećki, ideologa OUN
Jarosław Stećko (1912-1986), działacz i ideolog OUN. Fot. Facebook

Biogram: Działacz i ideolog OUN, w 1941 r. stanął na czele ogłoszonego we Lwowie rządu ukraińskiego.
II RP: Aresztowany i sądzony za działalność OUN; w 1936 r. skazany na pięć lat więzienia, zwolniony po amnestii w 1937 r.
3 lipca 1941 roku Jarosław Stećko skierował do Adolfa Hitlera list pełen uznania dla niemieckiej armii i nadziei na utworzenie państwa.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

5. Stepan Łenkawski (1904-1977)

Obozowe zdjęcia ewidencyjne Stepana Łenkawskiego w pasiaku z numerem 49731 z KL Auschwitz
Stepan Łenkawski (1904-1977), zdjęcia ewidencyjne z KL Auschwitz. Fot. Archiwum Muzeum Auschwitz / oswiecimonline.pl

Biogram: Ideolog OUN, współtwórca jej podstaw programowych, autor „Dekalogu ukraińskiego nacjonalisty”; po wojnie kierował OUN-B.
II RP: Więziony przez polskie władze za działalność w OUN w latach 1932-1936.
Stepana Łenkawskiego aresztowano w lipcu 1941 roku we Lwowie i osadzono w KL Auschwitz, gdzie otrzymał numer 49731. Z obozu zwolniony przez Niemców 19 grudnia 1944 roku.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

6. Lew Rebet (1912-1957)

Obozowe zdjęcia ewidencyjne Lwa Rebeta w pasiaku z KL Auschwitz, ujęcia z profilu i en face
Lew Rebet (1912-1957), prawnik i działacz OUN, zdjęcia ewidencyjne z KL Auschwitz

Biogram: Prawnik i działacz OUN, kierował jej strukturami terenowymi, następnie Egzekutywą Krajową w latach 30.
II RP: Wielokrotnie zatrzymywany i więziony przez władze polskie z powodu działalności konspiracyjnej.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

II. Kolejni dowódcy UPA

7. Roman Szuchewycz (1907-1950) „Taras Czuprynka”, „Tur”, „Dzwin”, „Szuch”, „R. Łozowśkyj”

Roman Szuchewycz w mundurze z napisem architekt ludobójstwa wołyńskiego na okładce publikacji IPN
Roman Szuchewycz (1907-1950), naczelny dowódca UPA od 1943 roku. Fot. IPN

Biogram: Działacz UWO i OUN, organizator akcji bojowych; od 1943 r. naczelny dowódca UPA.
II RP: Zatrzymany w 1934 r., osadzony w Berezie Kartuskiej; w procesie lwowskim w 1936 r. skazany na cztery lata więzienia, karę skrócono.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

8. Dmytro Klaczkiwski (1911-1945), „Kłym Sawur”

Czarno-białe zdjęcie portretowe Dmytra Klaczkiwskiego ps. Kłym Sawur, dowódcy UPA-Północ
Dmytro Klaczkiwski ps. Kłym Sawur (1911-1945), dowódca UPA-Północ. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Działacz OUN, dowódca UPA-Północ w 1943 r.; historycy wskazują jego kierowniczą odpowiedzialność za zbrodnie na polskiej ludności Wołynia.
II RP: Zatrzymywany przez polskie władze za działalność w OUN, m.in. w 1937 r.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

9. Wasyl Kuk (1913-2007), „Łemisz”

Wasyl Kuk ps. Łemisz w mundurze i furażerce, ostatni naczelny dowódca UPA, na tle drzew
Wasyl Kuk ps. Łemisz (1913-2007), ostatni naczelny dowódca UPA. Fot. encyclopediaofukraine.com

Biogram: Działacz OUN, po śmierci Szuchewycza ostatni naczelny dowódca UPA; aresztowany przez władze sowieckie w 1954 r.
II RP: Przed 1939 r. związany z nielegalną działalnością OUN, poszukiwany przez polską policję.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

10. Wasyl Sydor (1910-1949), „Szełest”

Czarno-białe zdjęcie Wasyla Sydora ps. Szełest, dowódcy UPA-Zachód, na tle zarośli
Wasyl Sydor ps. Szełest (1910-1949), dowódca UPA-Zachód. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Działacz OUN, następnie dowódca UPA-Zachód.
II RP: W 1935 r. skazany za działalność w OUN; ponownie osadzony w polskim więzieniu w 1937 r.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

11. Jarosław Staruch (1910-1947), „Stiah”, „Synij”, „Jarlan”, „Stojar”

Czarno-białe zdjęcie portretowe Jarosława Starucha, działacza władz OUN i szefa jej propagandy
Jarosław Staruch (1910-1947), działacz władz OUN. Fot. Wikipedia

Biogram: Działacz władz OUN, kierował jej propagandą i konspiracją; po wojnie związany z podziemiem na obszarach dzisiejszej południowo-wschodniej Polski.
II RP: W 1939 r. skazany w procesie w Równem na wieloletnie więzienie (podawana jest kara 13 lat).

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

12. Mykoła Swystun (1912-1944), „Jaseń”

Czarno-białe zdjęcie Mykoły Swystuna ps. Jaseń w okrągłych okularach, dowódcy jednostek UPA
Mykoła Swystun ps. Jaseń (1912-1944), dowódca jednostek UPA na Wołyniu. Fot. stepanbandera.com

Biogram: Działacz UWO i OUN, później oficer i dowódca jednostek UPA na Wołyniu.
II RP: Przed wojną kilkakrotnie zatrzymywany przez polskie władze za działalność konspiracyjną.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

III. Organizatorzy i wykonawcy zamachów OUN

13. Hryhorij Maciejko (1913-1966)

Czarno-białe zdjęcie Hryhorija Maciejki, zabójcy ministra Bronisława Pierackiego z 1934 roku
Hryhorij Maciejko (1913-1966), wykonawca zabójstwa ministra Bronisława Pierackiego. Fot. Wikipedia

Biogram: Członek OUN, bezpośredni wykonawca zabójstwa ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego 15 czerwca 1934 r.
II RP: Poszukiwany przez polską policję; zbiegł z Polski i nie został osądzony przez sąd II RP.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

14. Mykoła Łemyk (1914-1941)

Rysunkowy portret Mykoły Łemyka, zamachowca OUN z sowieckiego konsulatu we Lwowie w 1933 roku
Mykoła Łemyk (1914-1941), sprawca zamachu w konsulacie sowieckim we Lwowie. Fot. Wikidata

Biogram: Działacz OUN, sprawca zabójstwa urzędnika sowieckiego konsulatu we Lwowie w 1933 r.; organizacja przedstawiała akcję jako protest przeciw Wielkiemu Głodowi.
II RP: Ujęty po zamachu, skazany na śmierć, następnie karę zamieniono na dożywocie.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

15. Jarosław Karpyneć (1905-1944)

Archiwalne zdjęcie portretowe Jarosława Karpynecia, członka OUN przygotowującego materiały wybuchowe
Jarosław Karpyneć (1905-1944), członek OUN sądzony w procesie warszawskim. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Członek OUN, zajmował się przygotowywaniem materiałów wybuchowych; zamieszany w przygotowanie zamachu na Pierackiego.
II RP: Oskarżony w procesie warszawskim 1935-1936; skazany na śmierć, zamienioną na dożywocie.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

16. Bohdan Pidhajny (1906-1980)

Archiwalne owalne zdjęcie Bohdana Pidhajnego w haftowanej koszuli z odręcznym podpisem
Bohdan Pidhajny (1906-1980), inżynier i konspirator OUN. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Inżynier i konspirator OUN, powiązany z przygotowaniami do zamachu na ministra Pierackiego.
II RP: Oskarżony w procesie warszawskim; skazany na dożywotnie więzienie.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

17. Kateryna Zarycka (1914-1986)

Czarno-białe zdjęcie portretowe młodej Kateryny Zaryckiej, działaczki OUN skazanej w 1934 roku
Kateryna Zarycka (1914-1986), działaczka OUN. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Działaczka OUN, później organizatorka sieci pomocy i zaplecza medycznego ukraińskiego podziemia.
II RP: Aresztowana w 1934 r. w związku ze śledztwem dotyczącym OUN; skazana na więzienie, po apelacji na cztery lata.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

18. Mykoła Kłymyszyn (1909-2003)

Czarno-białe zdjęcie portretowe Mykoły Kłymyszyna, działacza OUN skazanego w procesie warszawskim
Mykoła Kłymyszyn (1909-2003), działacz OUN. Fot. Wikipedia

Biogram: Działacz OUN, uczestniczył w przygotowaniach do zamachu na ministra Pierackiego; po wojnie działał na emigracji.
II RP: Skazany w procesie warszawskim 1935-1936 na dożywotnie więzienie.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

19. Jewhen Konowalec (1891-1938)

Jewhen Konowalec w mundurze obok jego paszportu ze zdjęciem i podpisem, założyciel UWO i OUN
Jewhen Konowalec (1891-1938), założyciel UWO i pierwszy przewodniczący OUN. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Założyciel UWO i pierwszy przewodniczący OUN; kierował ruchem nacjonalistycznym z zagranicy. Zginął w zamachu sowieckiego agenta w Rotterdamie.
II RP: Kierował organizacjami zwalczanymi przez II RP. W zainteresowaniu polskiej policji.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

20. Dmytro Doncow (1883-1973)

Archiwalne zdjęcie portretowe Dmytra Doncowa z wąsem, ideologa ukraińskiego nacjonalizmu integralnego
Dmytro Doncow (1883-1973), ideolog nacjonalizmu integralnego. Fot. Wikimedia Commons

Biogram: Publicysta i ideolog ukraińskiego nacjonalizmu integralnego, którego koncepcje wywierały wpływ na środowisko OUN.
II RP: Nie został tutaj zakwalifikowany jako osoba skazana lub poszukiwana przez II RP; zamieszczony dla kontekstu ideologicznego.

Źródła biograficzne: Encyclopedia of Ukraine, Encyklopedia Współczesnej Ukrainy

Proces warszawski (1935-1936) – pozostali oskarżeni: Daria Hnatkiwska, Iwan Maluca, Roman Myhal, Jewhen Kaczmarski, Jarosław Rak i Jakub Czornyj.

Czyż nie są to prawdziwi bohaterowie (sarkazm)? Od powstania Nalewajki, poprzez bunt i wyniszczającą wojnę Chmielnickiego, liczne późniejsze sojusze z naszymi przeciwnikami, rokosze, zamachy, morderstwa, powoływanie do życia fasadowych republik ludowych, wreszcie masowe czystki etniczne na Polakach i innych nacjach w ramach tworzenia Samostijnej Uhrainy, doprowadziły do wbicia pomiędzy naszymi społeczeństwa klina.

Nie wystarczyło to, że autentycznie płacząc nad waszym losem, Polacy jako pierwsi w 2022 roku wyciągnęli dłoń wobec Was-bezbronnych, zdradzonych i ratujących swe dzieci, a Wy, co?

Żadnych przemyśleń, delikatności, dozy zdrowego rozsądku wobec nas? Sława Ukrainie, chwała Banderze? My doskonale wiemy, w jakich okolicznościach był artykułowany pierwszy z wymienionych okrzyków. W pamięci Kresowian to zawołanie ma bowiem drugą, krwawą połowę: „Sława Ukrainie, smert Lachom”.

Za chwilę pojawią się opinie, że nie wolno oskarżać całego narodu ukraińskiego, lecz jeśli ów naród nie widzi nic złego, głośno nie protestuje, a często szczyci się swymi „bohaterami”, my-Polacy mamy pełne moralne prawo, a wręcz obowiązek, krzyczeć…

Cykl

Osoby

Tematy

Tagi

Udostępnij
Najnowsze

Armia zawodowa czy poborowa? Polski dylemat obronny

42. rocznica śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Abp Galbas: nie wolno się bać

Byłem pod Trybunałem Konstytucyjnym. Tego rządzący nie chcą zobaczyć

Żelazna Dama polskiej polityki

Wojskowe honory dla esesmana z SS Galizien. Ukraina pożegnała Zenona Wróblewskiego.

Rozwój Plus pod progiem. Ile mandatów prawica traci przez rozłam w PiS

Bolek bez długopisu. Jak prokuratura obroniła Wałęsę, robiąc z niego człowieka, który nie pisał

Amerykanie zostają na dłużej. Co Polska oddaje w zamian

Inne kategorie

Czytaj także