PolskaCo oznacza stan wyjątkowy? Między innymi zawieszenie protestów, cenzura i zakaz zgromadzeń

Nasza Polska31 sierpnia, 202110 min
Potrzebujemy Twojej pomocy, żeby wciąż tworzyć niezależne, wolne media. Jak możesz nam pomóc?

 

Za pomocą Pay Pal'a:
Za pomocą przelewu tradycyjnego:

 

Fundacja „Będziem Polakami”
ul. Podhalańska 3
85-123 Bydgoszcz
PKO BP PL04 1020 1462 0000 7902 0326 0783
Tytuł przelewu: darowizna na cele statutowe

Po wprowadzeniu stanu wyjątkowego na obszarze, na którym obowiązuje, przepisy dopuszczają zawieszenie protestów i zgromadzeń, a także innych akcji protestacyjnych. Czasowo zawieszona może też zostać działalność organizacji, których działalność zagraża państwu lub porządkowi publicznemu.

Po wtorkowym posiedzeniu rządu premier Mateusz Morawiecki poinformował, że Rada Ministrów postanowiła wystąpić do prezydenta o wprowadzenie stanu wyjątkowego na okres 30 dni w 183 miejscowościach w woj. podlaskim i lubelskim przy granicy z Białorusią. Jak poinformował we wtorek po południu prezydent Andrzej Duda, uchwała Rady Ministrów jest w szczegółach analizowana, zaś decyzja o wprowadzeniu stanu wyjątkowego w rejonie przygranicznym z Białorusią jest przez niego „poważnie rozważana”.

Stan wyjątkowy jest jednym ze stanów nadzwyczajnych, które określa Konstytucja. Zgodnie z ustawą o stanie wyjątkowym z 21 czerwca 2002 roku, stan wyjątkowy może być wprowadzony w razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego, w tym działaniami terrorystycznymi. Celem wprowadzenia stanu wyjątkowego ma być „jak najszybsze przywrócenie normalnego funkcjonowania państwa”. Może obowiązywać zarówno w części kraju, jak i w całej Polsce.

Stan wyjątkowy wprowadza prezydent na wniosek rządu. Ustawa o stanie wyjątkowym zobowiązuje prezydenta do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku Rady Ministrów. Następnie prezydent wydaje rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wyjątkowego lub postanawia odmówić wydania takiego rozporządzenia. W przypadku wydania rozporządzenia prezydent przedstawia go Sejmowi w ciągu 48 godzin od jego podpisania.

Zgodnie z ustawą stan wyjątkowy trwa nie dłużej niż 90 dni, ale może być przedłużony o kolejne 60 dni. Jeżeli ustaną przyczyny wprowadzenia stanu wyjątkowego, prezydent – na wniosek Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia – może go znieść przed upływem czasu, na jaki został wprowadzony.

W rozporządzeniu o wprowadzeniu stanu wyjątkowego określa się przyczyny wprowadzenia, czas trwania i obszar, na jakim wprowadza się stan wyjątkowy, oraz – w zakresie dopuszczonym ustawą, rodzaje ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela. Ustawa przewiduje, że zakres tych ograniczeń powinien odpowiadać „stopniowi zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego”.

Ustawowe regulacje zawieszają prawo do zgromadzeń – z wyjątkiem obrzędów religijnych, a także do strajków i innych protestów. Okresowo zawieszone mogą też zostać zajęcia w szkołach, z wyjątkiem seminariów duchownych. W razie wprowadzenia stanu wyjątkowego, obywatele będą zobowiązani nosić przy sobie w miejscach publicznych dokumenty tożsamości.

W stanie wyjątkowym premier może czasowo zawiesić też działalność stowarzyszeń, związków zawodowych, partii i organizacji, których działalność „stanowi zagrożenie bezpieczeństwa państwa, lub porządku publicznego”, wprowadzić reglamentację zaopatrzenia, cenzurę, zagłuszać nadajniki radia i telewizji.

Za naruszenia regulacji stanu wyjątkowego mają grozić areszt lub grzywna.

Z osobą powyżej 14 lat, wobec której zachodzi „podejrzenie, że nie będzie przestrzegać porządku prawnego”, prokuratorzy, policjanci, strażnicy graniczni, żołnierze Żandarmerii Wojskowej i funkcjonariusze służb specjalnych mogą przeprowadzić „rozmowę ostrzegawczą”.

Wszyscy, którzy ukończyli 18 lat, a co do których – jak formułuje ustawa – zachodzi podejrzenie, że będą prowadzili działalność zagrażającą ustrojowi i bezpieczeństwu państwa lub porządkowi prawnemu, mogą być umieszczeni „w ośrodku odosobnienia”. „Odosobniony” może być także ten, kto skończył 17 lat, jeśli rozmowa ostrzegawcza z nim okazała się nieskuteczna.

Jeśli stan wyjątkowy wprowadzony zostanie na terenie większym niż jedno województwo, to koordynatorem działań zgodnie z ustawą jest premier. Jeśli jest to jedno województwo – wojewoda.

Zgodnie z przyjętą przez Sejm poprawką Senatu do ustawy o stanie wyjątkowym, minister spraw zagranicznych ma notyfikować sekretarzowi generalnemu ONZ i sekretarzowi generalnemu Rady Europy wprowadzenie i zniesienie stanu wyjątkowego.

Podczas obowiązywania stanu wyjątkowego – jeżeli użycie lub wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego przez pododdział zwarty policji okaże się niewystarczające do osiągniecia celów tego użycia lub wykorzystania lub nie jest możliwe ze względu na okoliczności zdarzenia – pododdział zwarty policji może użyć lub wykorzystać broń palną.

W czasie stanu wyjątkowego prezydent na wniosek premiera może postanowić o użyciu oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych RP do przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa, jeżeli dotychczas zastosowane siły i środki zostały wyczerpane. Oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych RP mogą użyć broni palnej lub ją wykorzystać.

Ustawa dopuszcza również zawieszenie organów gminy, powiatu lub samorządu województwa, jeśli te nie wykazują dostatecznej skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych lub realizacji działań wynikających z przepisów o wprowadzeniu stanu wyjątkowego. Organy te na wniosek właściwego wojewody może zawiesić do czasu zniesienia stanu wyjątkowego premier. W ich miejsce wprowadzony byłby zarząd komisaryczny sprawowany przez komisarza rządowego.

W czasie stanu wyjątkowego może być wprowadzona cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu obejmująca materiały prasowe, kontrola zawartości przesyłek, czy zagłuszania sygnału radiowo-telewizyjnego.

Szef MSWiA Mariusz Kamiński zapewnił, że restrykcje „nie będą ingerowały” w życie zawodowe mieszkańców miejscowości nadgranicznych, „w możliwość spokojnego wykonywania działalności, chociażby rolniczej. W minimalnym stopniu będą te restrykcje dotyczyły stałych mieszkańców tych miejscowości” – zapewnił Kamiński. Wprowadzą natomiast „istotne ograniczenia dla osób z zewnątrz, dla osób obcych na tym terenie, które chciałyby się przemieszczać w tych miejscowościach”.

Zgodnie z Konstytucją w czasie stanu nadzwyczajnego nie mogą być zmienione: sama ustawa zasadnicza, ordynacje wyborcze do Sejmu, Senatu i organów samorządu terytorialnego, ustawa o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej oraz ustawy o stanach nadzwyczajnych. „W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Sejmu, przeprowadzane referendum ogólnokrajowe, nie mogą być przeprowadzane wybory do Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego oraz wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu. Wybory do organów samorządu terytorialnego są możliwe tylko tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny” – głosi art. 228 Konstytucji.(PAP)

Autor: Marcin Chomiuk

 

 

Udostępnij:

Nasza Polska

Zostaw odpowiedź

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola oznaczone gwiazdką są wymagane

osiemnaście − 1 =